Δώδεκα βρετανικά πανεπιστήμια φέρονται να κατέβαλαν αμοιβές σε ιδιωτική εταιρεία, η οποία διοικείται από πρώην στελέχη στρατιωτικών μυστικών υπηρεσιών, προκειμένου να παρακολουθεί φοιτητές και ακαδημαϊκούς, μεταξύ των οποίων και άτομα που έχουν εκφράσει ανοιχτά θέση αλληλεγγύης προς την Παλαιστίνη.
Μεγάλη έρευνα του Al Jazeera English και του Liberty Investigates αποκάλυψε ότι η εταιρεία Horus Security Consultancy Limited συνέλεγε δεδομένα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φοιτητών και πραγματοποιούσε μυστικές αξιολογήσεις αντιτρομοκρατικού κινδύνου για λογαριασμό ορισμένων από τα πιο αναγνωρισμένα πανεπιστήμια της Βρετανίας.
Η Horus, που αυτοχαρακτηρίζεται ως «κορυφαία εταιρεία πληροφοριών», έχει λάβει τουλάχιστον 440.000 λίρες (περίπου 594.000 δολάρια) από πανεπιστήμια από το 2022 έως σήμερα.
Μεταξύ όσων τέθηκαν υπό παρακολούθηση ήταν μια Παλαιστίνια ακαδημαϊκός που είχε προσκληθεί να δώσει διάλεξη στο Manchester Metropolitan University, καθώς και ένας διδακτορικός φοιτητής που είχε τοποθετηθεί υπέρ της Γάζας από το London School of Economics, σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα.
Τον Οκτώβριο του 2024, το University of Bristol φέρεται να έδωσε στην εταιρεία λίστα φοιτητικών ομάδων για τις οποίες επιθυμούσε ενημερώσεις, συμπεριλαμβανομένων φιλοπαλαιστινιακών οργανώσεων και ακτιβιστών για τα δικαιώματα των ζώων.
Συνολικά, 12 πανεπιστήμια χρηματοδότησαν τη συγκεκριμένη εταιρεία για την παρακολούθηση κινητοποιήσεων στους χώρους τους. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται το University of Oxford, το Imperial College London, το University College London, το King’s College London, καθώς και άλλα ιδρύματα.
Δεν υπάρχει ένδειξη ότι οι εν λόγω δραστηριότητες είναι παράνομες.
Τα ευρήματα προέκυψαν έπειτα από αιτήματα πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα που υπέβαλαν τα δύο μέσα σε περισσότερα από 150 πανεπιστήμια. Ορισμένα ιδρύματα δεν απάντησαν, ενώ άλλα υπερασπίστηκαν τη χρήση των υπηρεσιών, υποστηρίζοντας ότι αποσκοπούν στην πρόληψη κινδύνων και στη διασφάλιση της ασφάλειας, βασιζόμενα αποκλειστικά σε δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες.
Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2006 στο πλαίσιο της ομάδας ασφάλειας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης από τον πρώην αντισυνταγματάρχη Τζόναθαν Γουάιτλι, ενώ στη διοίκησή της συμμετέχουν επίσης πρόσωπα με μακρά εμπειρία σε επιχειρήσεις πληροφοριών.
Τα τελευταία χρόνια, η Horus έχει αναπτύξει υπηρεσίες συλλογής και ανάλυσης δεδομένων ανοικτών πηγών, ενσωματώνοντας και τεχνητή νοημοσύνη από το 2022, για την παραγωγή αναφορών προς τους πελάτες της.
Το University of Sheffield ανέφερε ότι χρησιμοποιεί εξωτερικές υπηρεσίες για θέματα που μπορεί να επηρεάσουν το πανεπιστήμιο, όπως μεγάλες επικείμενες διαμαρτυρίες, και ότι είναι «λανθασμένο» να υπονοείται ότι αυτό αποσκοπεί στην αποθάρρυνση του ακτιβισμού. Πρόσθεσε ότι δεν μοιράζεται δεδομένα φοιτητών με τη Horus ούτε της ζητά να παρακολουθεί άτομα και ότι προτεραιότητά του είναι η ασφάλεια και η υποστήριξη νόμιμης διαμαρτυρίας.
Το Imperial College London αρνήθηκε ότι οι υπηρεσίες που αγοράζει από τη Horus συνιστούν παρακολούθηση φοιτητών. Ανέφερε επίσης ότι δεσμεύεται στην ελευθερία λόγου και χρησιμοποιεί τη Horus για να εντοπίζει πιθανούς κινδύνους ασφαλείας, οι οποίοι μπορεί να περιλαμβάνουν διαδηλώσεις κοντά στις εγκαταστάσεις του. Όλες οι πληροφορίες, σύμφωνα με το πανεπιστήμιο, προέρχονται από δημόσιες πηγές.
Ο ΟΗΕ εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες. Η ειδική εισηγήτρια Τζίνα Ρομέρο, προειδοποίησε ότι η χρήση τεχνητής νοημοσύνης για τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων φοιτητών εγείρει «βαθιά νομικά ζητήματα», καθώς επιτρέπει τη συγκέντρωση μεγάλου όγκου πληροφοριών χωρίς επαρκή διαφάνεια.
Η έρευνα αποκάλυψε επίσης ότι αρκετά πανεπιστήμια αρνήθηκαν να δημοσιοποιήσουν τις αναφορές που έλαβαν, επικαλούμενα εμπορική ευαισθησία.
Παράλληλα, στοιχεία δείχνουν ότι αναρτήσεις φοιτητών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συλλέγονταν και συμπεριλαμβάνονταν σε καθημερινές αναφορές που πωλούνταν στα πανεπιστήμια, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις. Εκπρόσωποι ακαδημαϊκών ενώσεων χαρακτήρισαν την πρακτική «ντροπιαστική», κατηγορώντας τα ιδρύματα ότι σπατάλησαν σημαντικά ποσά για την παρακολούθηση των ίδιων τους των φοιτητών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, πραγματοποιήθηκαν ακόμη και αξιολογήσεις «αντιτρομοκρατικού κινδύνου» για προσκεκλημένους ομιλητές, στο πλαίσιο της βρετανικής νομοθεσίας για την πρόληψη της τρομοκρατίας, η οποία έχει επικριθεί από οργανώσεις δικαιωμάτων για έλλειψη διαφάνειας και δυσανάλογη στόχευση συγκεκριμένων ομάδων.
Σύμφωνα με ειδικούς, τέτοιες πρακτικές έχουν ενισχύσει ένα κλίμα φόβου μεταξύ φοιτητών και ακτιβιστών στο Ηνωμένο Βασίλειο, με αρκετούς να δηλώνουν ψυχολογική πίεση και αποστασιοποίηση από τη δημόσια δράση.
Η Horus δεν απάντησε στα ερωτήματα των δημοσιογράφων, αν και στην ιστοσελίδα της υποστηρίζει ότι λειτουργεί με αυστηρή ηθική και πλήρη συμμόρφωση με τη νομοθεσία.