Σε λεπτή ισορροπία παραμένει την Παρασκευή (17/4) η εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, καθώς η Ουάσιγκτον δηλώνει αισιόδοξη για επικείμενη συμφωνία, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει προσωρινές λύσεις και ζητεί συνολικό τερματισμό της σύγκρουσης σε ολόκληρη την περιοχή.
Ο δε Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου μπορεί να επιτευχθεί «σύντομα», σημειώνοντας πως η υφιστάμενη δύο εβδομάδων εκεχειρία που λήγει την επόμενη εβδομάδα ίσως παραταθεί, αν και – όπως είπε – πιθανόν να μην χρειαστεί, καθώς το Ιράν επιθυμεί συμφωνία. Πρόσθεσε ακόμη ότι αν υπάρξει υπογραφή στην Ισλαμαμπάντ, δεν αποκλείεται να μεταβεί προσωπικά εκεί.
Ωστόσο, ιρανικές πηγές ανέφεραν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά πριν από μια προκαταρκτική συμφωνία, ενώ ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της χώρας ξεκαθάρισε πως η Τεχεράνη δεν αποδέχεται προσωρινή κατάπαυση πυρός, αλλά επιδιώκει συνολική διευθέτηση.
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, σε τηλεοπτικό του διάγγελμα, υποστήριξε ότι το Ισραήλ «αναγκάστηκε να αποδεχθεί εκεχειρία στον Λίβανο» εξαιτίας της ισχυρής διπλωματικής πίεσης.
Ευχαρίστησε το Πακιστάν για τον διαμεσολαβητικό του ρόλο και επανέλαβε ότι το Ιράν δεν επιδίωξε ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων, ενώ κατηγόρησε ΗΠΑ και Ισραήλ ότι οδήγησαν την περιοχή στο χάος μέσω δολοφονιών στρατιωτικών, πολιτικών και επιστημόνων.
Κεντρικό εμπόδιο στις συνομιλίες παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η αμερικανική πλευρά φέρεται να πρότεινε αναστολή κάθε ιρανικής πυρηνικής δραστηριότητας για 20 χρόνια, ενώ η Τεχεράνη αντιπρότεινε «πάγωμα» τριών έως πέντε ετών.
Το Ιράν ζητεί άρση διεθνών κυρώσεων, ενώ η Ουάσιγκτον πιέζει για απομάκρυνση αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου από τη χώρα.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι το Ιράν συμφώνησε να επιστρέψει στις ΗΠΑ «την πυρηνική σκόνη», όπως αποκαλεί σταθερά το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, ισχυρισμός που διαψεύστηκε από ιρανικά κρατικά μέσα, τα οποία τόνισαν ότι δεν έχει γίνει καμία διαπραγμάτευση για μεταφορά εμπλουτισμένου ουρανίου στην Αμερική.
Παρόλα αυτά, Πακιστανική πηγή που εμπλέκεται στη διαμεσολάβηση ανέφερε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στις παρασκηνιακές επαφές και ότι η επόμενη συνάντηση μπορεί να οδηγήσει σε μνημόνιο κατανόησης, με πλήρη συμφωνία εντός 60 ημερών.
Παράλληλα, περίπου 40 χώρες συμμετέχουν την Παρασκευή σε συνάντηση υπό τη συνδιοργάνωση Γαλλίας και Βρετανίας με αντικείμενο την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, όταν τερματιστούν οι εχθροπραξίες.
Η θαλάσσια αυτή δίοδος, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, έχει σχεδόν παραλύσει. Από την έναρξη της κρίσης διέρχεται μόνο περιορισμένος αριθμός πλοίων, έναντι άνω των 130 ημερησίως όπως πριν από τον πόλεμο.
Οι αγορές πάντως ποντάρουν σε αποκλιμάκωση, με τα διεθνή χρηματιστήρια κινούνται κοντά σε ιστορικά υψηλά, ενώ το πετρέλαιο παραμένει κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Ιράν: Ελεύθερη η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ όσο ισχύει η εκεχειρία στον Λίβανο
Παράλληλα όμως, ανοιχτή για τη διέλευση όλων των εμπορικών πλοίων θα παραμείνει η θαλάσσια οδός των Στενών του Ορμούζ για όσο διάστημα βρίσκεται σε ισχύ η εκεχειρία στον Λίβανο, σύμφωνα με δήλωση του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί.
Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας ανέφερε ότι, στο πλαίσιο εφαρμογής της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο, διασφαλίζεται η απρόσκοπτη διέλευση εμπορικών πλοίων από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα για όλο το υπόλοιπο διάστημα της ανακωχής.
Παράλληλα, διευκρίνισε πως η κίνηση των πλοίων θα γίνεται μέσω ειδικά συντονισμένης διαδρομής, η οποία έχει ήδη καθοριστεί από τον Οργανισμό Λιμένων και Ναυτιλίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
Την ίδια στιγμή, σε ισχύ βρίσκεται η αμερικανικής στήριξης δεκαήμερη εκεχειρία ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ, η οποία έως τώρα τηρείται σε γενικές γραμμές, αν και ο λιβανικός στρατός έχει καταγράψει παραβιάσεις από ισραηλινής πλευράς.
Στη Βηρυτό ακούστηκαν πανηγυρικοί πυροβολισμοί τα μεσάνυχτα της Πέμπτης προς Παρασκευή με την έναρξη της εκεχειρίας, ενώ εκτοπισμένοι κάτοικοι άρχισαν να επιστρέφουν στις εστίες τους.
Σε αρκετές περιοχές όμως, ιδιαίτερα στη νότια πόλη Ναμπατίγιε, οι καταστροφές είναι τόσο εκτεταμένες ώστε πολλοί διαπιστώνουν ότι δεν υπάρχει πλέον κατοικήσιμο σπίτι.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατς, ξεκαθάρισε ότι η εκεχειρία είναι «προσωρινή», ότι ο ισραηλινός στρατός δεν αποχωρεί από τις θέσεις που κατέλαβε στον νότιο Λίβανο και ότι ο στόχος αφοπλισμού της Χεζμπολάχ παραμένει αμετάβλητος, είτε μέσω διπλωματίας είτε με στρατιωτικά μέσα.
Όπως δήλωσε, οι ισραηλινές δυνάμεις θα συνεχίσουν να κρατούν τις περιοχές που έχουν καταλάβει, ενώ αν οι εχθροπραξίες επαναληφθούν, οι κάτοικοι που επιστρέφουν στη ζώνη ασφαλείας θα κληθούν εκ νέου να απομακρυνθούν.
Το Πακιστάν έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι η σταθεροποίηση στον Λίβανο θεωρείται βασικό στοιχείο κάθε ευρύτερης συμφωνίας για το ιρανικό μέτωπο.
Αυτό σημαίνει ότι η πορεία των συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν και η αντοχή της εκεχειρίας Ισραήλ – Χεζμπολάχ συνδέονται πλέον άμεσα.
Οι επόμενες ημέρες αναμένονται καθοριστικές, διότι είτε θα οδηγήσουν σε διπλωματική αποκλιμάκωση με συνολική συμφωνία, είτε θα επαναφέρουν την περιοχή σε νέα περίοδο αβεβαιότητας με παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες.