Εισήγηση για ασυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή από τις εκλογές του 2027 έκανε σήμερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο τηλεοπτικό μήνυμά του για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Μέλη της γαλλικής Εθνοσυνέλευσης δεν επιτρέπεται να είναι ταυτόχρονα υπουργοί / Φωτογραφία αρχείου: AP
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΑΙ Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης πρότεινε ασυμβίβαστο μεταξύ υπουργού και βουλευτή μετά τις εκλογές του 2027, με σκοπό την αναβάθμιση του ρόλου του βουλευτή και την αντικατάσταση του υπουργού στη Βουλή. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης διευκρίνισε ότι η πρόταση θα συζητηθεί προεκλογικά, αλλά οποιαδήποτε αλλαγή θα ισχύσει μετά τις εκλογές και αναφέρθηκε στο γαλλικό μοντέλο ως παράδειγμα. Το ασυμβίβαστο υπουργού-βουλευτή εφαρμόζεται σε πολλές χώρες με αυστηρό διαχωρισμό εξουσιών, όπως η Γαλλία, η Ολλανδία, το Βέλγιο, η Σουηδία, η Νορβηγία, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ελβετία και η Κύπρος. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις ανά τον κόσμο υπογραμμίζουν την επιδίωξη για ενίσχυση της δημοκρατίας μέσω σαφών ορίων μεταξύ των εξουσιών, αποτρέποντας τη συγκέντρωση δύναμης και προωθώντας τη λογοδοσία.
«Εισηγούμαι για μετά τις εκλογές του 2027 ασυμβίβαστο υπουργού και βουλευτή, με αντικατάσταση του υπουργού στη Βουλή από τον πρώτο επιλαχόντα για όσο συμμετέχει στο υπουργικό συμβούλιο και ταυτόχρονη αναβάθμιση του ρόλου του βουλευτή», είπε στο μήνυμά του ο πρωθυπουργός.
Για το θέμα ρωτήθηκε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, αναφέροντας ότι η πρόταση του κ. Μητσοτάκη θα ξεκινήσει να συζητείται προεκλογικά, αλλά «η όποια αλλαγή θα είναι μετά τις εκλογές. Άρα, μιλάμε για κάτι το οποίο, αν ισχύσει, θα ισχύσει για μετά τις εκλογές».
«Μιλάμε για το γαλλικό μοντέλο» σχολίασε ο κ. Μαρινάκης, για να προσθέσει: «Εδώ μιλάμε για αναστολή της βουλευτικής ιδιότητας για έναν βουλευτή ο οποίος θα επιλέγεται από τον εκάστοτε πρωθυπουργό ως υπουργός. Για όσο διάστημα, λοιπόν, ο βουλευτής είναι υπουργός, δεν θα είναι βουλευτής και θα αντικαθίσταται από τον αντίστοιχο επιλαχόντα στην ίδια εκλογική περιφέρεια».
Το ασυμβίβαστο υπουργού – βουλευτή ισχύει σε αρκετές χώρες του κόσμου, όπου εφαρμόζεται ένα θεσμικό μοντέλο με αυστηρό διαχωρισμό μεταξύ εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, που δεν επιτρέπει σε υπουργούς να διατηρούν ταυτόχρονα κοινοβουλευτική ιδιότητα.
Η πρακτική αυτή συναντάται τόσο σε προεδρικά όσο και σε ημιπροεδρικά ή κοινοβουλευτικά συστήματα, αν και οι λεπτομέρειες εφαρμογής διαφέρουν από χώρα σε χώρα.
Στη Γαλλία, το Σύνταγμα (Άρθρο 23) προβλέπει ρητά ότι ένα μέλος της κυβέρνησης δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα μέλος του κοινοβουλίου (Εθνοσυνέλευση ή Γερουσία).
Σε περίπτωση διορισμού βουλευτή σε υπουργική θέση, απαιτείται η παραίτησή του από την έδρα, η οποία καλύπτεται είτε μέσω αναπληρωτή είτε με άλλη προβλεπόμενη διαδικασία.
Ανάλογη είναι η προσέγγιση και στην Ολλανδία, όπου οι υπουργοί δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν στα Staten-Generaal, δηλαδή στο εθνικό Κοινοβούλιο. Παρόμοιος κανόνας ισχύει και στο Βέλγιο, αλλά και στη Σουηδία και τη Νορβηγία, ενισχύοντας τον θεσμικό διαχωρισμό των εξουσιών.
Στις Ηνωμένες
Πολιτείες, το σύστημα είναι ακόμη πιο αυστηρό λόγω της φύσης του προεδρικού
πολιτεύματος. Κανένα μέλος του Κογκρέσου δεν μπορεί να κατέχει θέση στην
εκτελεστική εξουσία, όπως σε υπουργικό συμβούλιο, καθιστώντας τη χώρα
χαρακτηριστικό παράδειγμα πλήρους διάκρισης εξουσιών.
Στην Ελβετία, τα μέλη του ανώτατου εκτελεστικού οργάνου, δηλαδή του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου, δεν μπορούν να είναι ταυτόχρονα μέλη του Κοινοβουλίου, διασφαλίζοντας ανεξαρτησία στη λήψη αποφάσεων.
Στην Κύπρο, οι
υπουργοί διορίζονται εκτός της Βουλής των Αντιπροσώπων, γεγονός που αποκλείει
εξ αρχής τη διπλή ιδιότητα και ενισχύει τον διακριτό ρόλο των θεσμών.
Οι διαφορετικές αυτές προσεγγίσεις αναδεικνύουν μια κοινή επιδίωξη: τη θωράκιση της δημοκρατίας μέσω σαφών ορίων μεταξύ των εξουσιών, με στόχο την αποφυγή συγκέντρωσης δύναμης και την ενίσχυση της λογοδοσίας.