Ολοκληρώθηκαν οι επετειακές εκδηλώσεις στο Μεσολόγγι για τον εορτασμό της 200ής επετείου της Εξόδου των Ελεύθερων Πολιορκημένων.
Κορυφώθηκαν σήμερα, Κυριακή των Βαΐων, στην ιερή πόλη του Μεσολογγίου οι εκδηλώσεις τιμής και μνήμης, για τη συμπλήρωση 200 χρόνων από την Ηρωική Έξοδο των Ελεύθερων Πολιορκημένων, με τιμώμενη χώρα τη Γαλλία.
«Το Μεσολόγγι μάς υπενθυμίζει ότι ελευθερία και Δημοκρατία δεν είναι ποτέ δεδομένες»
Ο πρωθυπουργός έστειλε μηνύματα με ιδιαίτερο συμβολισμό και αναφορές τόσο στο παρελθόν όσο και στις προοπτικές της χώρας.
Κατά την ομιλία του, στάθηκε στη σημασία της ιστορικής μνήμης, συνδέοντάς τη με τις σύγχρονες προκλήσεις και την πορεία της Ελλάδας προς το μέλλον, επιδιώκοντας να αναδείξει το πολιτικό του αφήγημα για ανάπτυξη, σταθερότητα και εθνική αυτοπεποίθηση.
«Το Μεσολόγγι μας υπενθυμίζει ότι ελευθερία και Δημοκρατία δεν είναι ποτέ δεδομένες», είπε ο πρωθυπουργός στην ομιλία του.
«Το σημαντικότερο μήνυμα της Εξόδου είναι η αγάπη για την Ελευθερία. Η ενότητα του λαού παραμένει πρώτο ζητούμενο.
Σήμερα είμαστε κυρίαρχο κράτος με κεντρικό ευρωπαϊκό ρόλο, με ενωμένους πολίτες, δυνατή οικονομία και αυτό μας επιτρέπει να είμαστε παρόντες, όπου μας χρειάζεται ο ελληνισμός», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης».
Οι θρησκευτικές εκδηλώσεις ξεκίνησαν στις 7:00 το πρωί στον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Σπυρίδωνος, όπου τελέστηκε πανηγυρική πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του μητροπολίτη Χαλκίδος, Χρυσοστόμου, ενώ στις 10:20 εψάλη δοξολογία, παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα.
Δείτε φωτογραφίες από το Μεσολόγγι
Εξοχότατε κ. Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Δήμαρχε της Ιερής Πόλης του Μεσολογγίου, κ. Περιφερειάρχα, Σεβασμιώτατοι, κυρίες και κύριοι,
Δύο ολόκληροι αιώνες πέρασαν από εκείνη την ασέληνη νύχτα του Απριλίου, όταν την Ιστορία σφράγισε η ηρωική κραυγή ενός λαού που επέλεξε την υπέρτατη θυσία από τις αλυσίδες της σκλαβιάς.
Μια πράξη που έγινε το ηθικό θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίστηκε το σύγχρονο ελληνικό κράτος, αλλά και ένα από τα ιστορικά εκείνα γεγονότα που επαναπροσδιορίζουν μέχρι σήμερα την ουσία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Δεν υπήρξαν τυχαία τα λόγια του εθνικού μας ποιητή. «Τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερον από τούτο το αλωνάκι», έγραψε ο Διονύσιος Σολωμός περιγράφοντας τη λαβωμένη Ιερή Πόλη. Αυτό ακριβώς το σημείο του χάρτη, το Μεσολόγγι, εδώ όπου ηρωισμός και τραγωδία διασταυρώθηκαν, με αποτέλεσμα να γραφτεί με αίμα μια από τις πιο συγκλονιστικές σελίδες της εθνικής μας διαδρομής.
Όσο, μάλιστα, οδεύουμε πιο βαθιά σε έναν αβέβαιο 21ο αιώνα τόσο περισσότερο η Έξοδος χρησιμεύει ως οδηγός προς το μέλλον. Σήμερα, συνεπώς, δεν βρισκόμαστε εδώ συμμετέχοντας απλά σε μία εθιμοτυπική τελετουργία, αλλά για να αντλήσουμε διδάγματα από τη φωτιά που έκαιγε στις καρδιές των ελεύθερων πολιορκημένων και να αναμετρηθούμε έτσι με την κομβική σημασία που αποκτά για το παρόν.
Γιατί είναι, πράγματι, πολλά τα μηνύματα που εκπέμπονται επί 200 χρόνια από τούτο εδώ τον τόπο, με πρώτο και σημαντικότερο ανάμεσά τους την αγάπη για την ελευθερία, που ταυτίζεται και ενίοτε ξεπερνά ακόμα και τον πόθο για την ίδια τη ζωή.
Ένα άλμα στο αβέβαιο, με μόνο στόχο να μην υποδουλωθείς, ώστε να αποκαλυφθεί με αυτόν τον δραματικό τρόπο το σημείο εκείνο που μετατρέπει τον καθημερινό άνθρωπο σε πραγματικό ήρωα.
Η μνήμη των πολιορκημένων, βέβαια, «άχρονη μπροστά τους θα γονατίσει», όπως έγραψε ο Παλαμάς. Από μόνη της, ωστόσο, η μνήμη δεν αρκεί. Η κατανόηση αποτελεί χρέος μας, καθώς η Ιστορία δεν είναι μουσείο, είναι καθρέφτης, με το Μεσολόγγι να αποτυπώνει σε αυτόν τον καθρέφτη την υπερβατική αλλά και την κτηνώδη όψη της ανθρωπότητας. Είναι μία δίδυμη αναμέτρηση που συνοδεύει, δυστυχώς, την εξέλιξη όλων των κοινωνιών.
Τότε, επί μήνες ολόκληρους, η τεράστια δύναμη της οθωμανικής και αιγυπτιακής αυτοκρατορίας σφυροκοπούσε με σφοδρότητα τα τείχη της πόλης. Δεν ήταν όμως, μόνο, οι οβίδες, ήταν και ο αδίστακτος εχθρός της πείνας, που σταδιακά εξόντωνε άντρες, γυναίκες και παιδιά. Μία οδυνηρή στέρηση, που με τη σειρά της στερούσε από τους αγωνιστές ακόμα και το δικαίωμα σε ένα ένδοξο αλλά γρήγορο τέλος.
Κι όμως, καθώς τα σώματα εξαϋλώνονταν, το πνεύμα των πολιορκημένων γινόταν ολοένα και πιο ισχυρό. Και αυτό το ξεχωριστό ανάστημα, που με τον καιρό υψωνόταν, ήταν αυτό που φόβισε τελικά περισσότερο τους πολιορκητές. Ώστε όταν πρότειναν ανακωχή και παράδοση, να πάρουν μία απάντηση που τα έλεγε όλα: «τα κλειδιά του Μεσολογγίου είναι κρεμασμένα στις μπούκες των κανονιών μας».
Αυτός ο τόπος, λοιπόν, δεν υπήρξε απλά ένα στρατηγικό οχυρό από πέτρα και χώμα. Με κινητήρια δύναμη το θάρρος των ανθρώπων του, αναδείχθηκε σε ένα φρούριο της ανθρώπινης αντοχής. Το τελευταίο οδόφραγμα της ψυχής και του πνεύματος έναντι στο κύμα της υποδούλωσης.
Γι’ αυτό, άλλωστε, και η τραγική έκβαση των γεγονότων δεν καταγράφηκε ποτέ στη συλλογική συνείδηση ως ήττα. Διότι μπορεί οι πύλες τελικά να άνοιξαν, τα τείχη να έπεσαν και η πόλη να ισοπεδώθηκε από την οργή του εχθρού. Σύμφωνα με τον ψυχρό στρατιωτικό απολογισμό, το Μεσολόγγι δεν άντεξε. Όμως, είναι άλλο να χάνεις ένα οχυρό και άλλο να χάνεις έναν αγώνα για την ελευθερία και την αξιοπρέπειά σου. Και όσοι βγήκαν όρθιοι εκείνη τη νύχτα, γνώριζαν αυτή τη διαφορά πιο καθαρά από τον καθένα.
Η Έξοδος, συνεπώς, δεν ήταν μία απεγνωσμένη απόπειρα. Ήταν η μοναδική επιλογή για όποιον είχε οριστικά αποφασίσει ότι δεν θα υποχωρήσει, για να συνεχίσει να πολεμά από άλλα μετερίζια. Με άλλα λόγια, υπήρξε μία κίνηση αυτοθυσίας αλλά και προοπτικής. Κίνηση στην οποία κατέληξαν οι Μεσολογγίτες -και αυτό πρέπει να το θυμίζουμε- συλλογικά και συνειδητά, να ορίσουν εκείνοι μέχρι τελευταίας στιγμής τον τρόπο της αντίστασής τους.
Και με τον τρόπο αυτό σηματοδοτήθηκε ο απόλυτος ηθικός θρίαμβος ενός λαού, που πεινασμένος και αποδεκατισμένος, αντί για σκλαβωμένη επιβίωση επέλεξε την αξιοπρέπεια.
Αντί για το σκοτάδι επέλεξε το φως. Ένα φως το οποίο αφύπνισε αμέσως τη διεθνή συνείδηση, μετατρέποντας το ρεύμα του φιλελληνισμού από ρομαντικό συναίσθημα σε γεωπολιτική αναγκαιότητα.
Ενώ, ταυτόχρονα, μετουσιώθηκε σε υψηλή τέχνη, από τους στίχους και του Βύρωνα και του Hugo, μέχρι τα εμβληματικά έργα του Delacroix, ένα από τα οποία φιλοξενεί το Ξενοκράτειο Μουσείο, μετά την επιστροφή στον γενέθλιο τόπο της έμπνευσής του.
Αποδεικνύοντας ότι το κίνημα εκείνο δεν ήταν απλά μία έκφραση συμπόνοιας, αλλά μια έμπρακτη αναγνώριση του δικαιώματος των Ελλήνων να ζήσουν ελεύθεροι.
Έτσι, ο ελληνικός αγώνας έγινε σύντομα οικουμενικός, με καταλύτη όσα συνέβησαν εδώ, σε αυτόν τον ιερό τόπο. Με τις μεγάλες δυνάμεις να αντιλαμβάνονται πως το ελληνικό ζήτημα δεν λύνεται παρά μόνο με ανεξαρτησία και με μία αλυσίδα εξελίξεων που οδηγεί τελικά στη συγκρότηση του κράτους μας.
Χωρίς το Μεσολόγγι, χωρίς την Έξοδο, δεν θα υπήρχε Ναβαρίνο. Όπως και δίχως την Ιερή Πόλη πιθανότατα δεν θα υπήρχε η σύγχρονη Ελλάδα.
Αλλά και εντός των τειχών, είχαμε ένα μοναδικό παράδειγμα ενότητας και αλληλεγγύης, που τα κράτησε για καιρό όρθια. Άνθρωποι με διαφορετική καταγωγή, με διαφορετική ιδιοσυγκρασία και σκέψη, ορκίστηκαν να καταστείλουν τις όποιες προσωπικές τους φιλοδοξίες και να εξορίσουν κάθε διαμάχη. Διαμόρφωσαν, έτσι, ένα ξεχωριστό ορόσημο ομόνοιας.
Να γιατί μίλησα στην αρχή για τα πολλά και παράλληλα μηνύματα που εκπέμπει τούτος ο τόπος. Μηνύματα μαζικής δράσης, προσωπικής υπέρβασης και συνειδητής ενότητας. Μηνύματα, δηλαδή, που απέκτησαν εμβέλεια, πέρα από τον χώρο απ’ όπου πήγαζαν, σμιλεύοντας την Ιστορία, ώστε οι πράξεις αυτής της συγκεκριμένης περιόδου να γίνουν τελικά σύμβολα διαχρονικά.
Έτσι, 200 χρόνια μετά, η Έξοδος εξακολουθεί να μας καλεί σε μία είσοδο στην εθνική αυτογνωσία. Πολύ περισσότερο όταν στις μέρες μας, κ. Πρόεδρε, οι απειλές είναι πολλές και η ειρήνη στη γειτονιά μας δεν είναι καθόλου δεδομένη. Ενώ οι προκλήσεις μπορεί να είναι διαφορετικές, πολλά όμως από τα ζητούμενα παραμένουν τα ίδια. Με πρώτο την ενότητα του λαού μας και τη θωράκιση της εθνικής αξιοπρέπειας και αυτοπεποίθησης.
Πριν από δύο αιώνες, η Ελλάδα ήταν ένα «μικρό» έθνος -δεν είχε καν συγκροτηθεί σε κράτος- που ζητούσε με αγωνία τότε τη βοήθεια των μεγάλων δυνάμεων για να δικαιωθεί ο αγώνας της.
Σήμερα είμαστε ένα κυρίαρχο κράτος, με σημαντικό ευρωπαϊκό και διεθνές εκτόπισμα, με απόρθητα σύνορα και με πανίσχυρες Ένοπλες Δυνάμεις, με μια δυναμική οικονομία που στηρίζει όσο καλύτερα μπορεί την κοινωνία, αλλά και με ενωμένους τους πολίτες της.
Αυτή η αναβαθμισμένη θέση μας επιτρέπει να είμαστε παρόντες όπου μας χρειάζεται ο Ελληνισμός. Κάτι που αποδείξαμε πρόσφατα, με την άμεση υποστήριξή μας στην Κύπρο απέναντι στους κινδύνους από τη σύρραξη στο Ιράν, παραμένοντας ένας πυλώνας σταθερότητας σε έναν κόσμο αστάθειας και μια χώρα σε αναπτυξιακή τροχιά εν μέσω ενός αβέβαιου διεθνούς περιβάλλοντος.
Το Μεσολόγγι μας καλεί, συνεπώς, να σκεφτούμε ότι η ελευθερία και η δημοκρατία δεν είναι ποτέ δεδομένες. Είναι ζωντανοί οργανισμοί που χρειάζονται φροντίδα, κάτι που σημαίνει και συμμετοχή και ευθύνη. Γιατί, ας μην ξεχνάμε ότι τότε οι ήρωες του 1826 αγωνίστηκαν με ό,τι είχαν, γνωρίζοντας ότι έλεγαν «όχι» στην ατιμωτική παράδοση, χωρίς μάλιστα να έχουν χρόνο και μέσα για να το υπερασπιστούν.
Θα έλεγα λοιπόν ότι, παρά τις δυσκολίες, πραγματοποιούμε και εμείς με τη σειρά μας τη δική μας έξοδο από μία Ελλάδα χαμηλών προσδοκιών σε εκείνη των μεγάλων διεκδικήσεων και των υψηλών απαιτήσεων. Μακριά από το σκοτάδι της τοξικότητας και την καθήλωση της εσωστρέφειας, σε μια προσπάθεια, ωστόσο, που προϋποθέτει και σήμερα ενότητα, σιγουριά και πολιτική ωριμότητα.
Και αυτό γιατί θα ήταν λάθος, στην παρούσα συγκυρία, εάν δεν τοποθετούσαμε τη χώρα στη μεγάλη εικόνα που την περιβάλλει. Μια εικόνα που, δυστυχώς, προοιωνίζεται γεωπολιτικές ανατροπές οι οποίες απαιτούν αμυντική και διπλωματική εγρήγορση, οικονομικούς τριγμούς που θα μας καλέσουν σε ρεαλιστικές αλλά απαραίτητες αναπροσαρμογές ώστε να προσαρμόσουμε την κοινωνία, αλλά και λαϊκιστικές εξάρσεις, οι οποίες μόνο με την αντεπίθεση του «μετώπου της αλήθειας» μπορούν να ηττηθούν.
Οι πρόγονοί μας, άλλωστε, δεν στάθηκαν δίπλα-δίπλα επειδή συμφωνούσαν σε όλα, αλλά γιατί πρόταξαν τη γνώση ότι παλεύουν για κάτι μεγαλύτερο από τους ίδιους.
Αυτή την αίσθηση του κοινού πεπρωμένου είναι, νομίζω, αυτό που οφείλουμε τώρα ο ένας στον άλλον και όλοι μαζί στην πατρίδα. Μία πυξίδα, ώστε μέσα στα ταραγμένα διεθνή νερά το εθνικό σκάφος να πλέει πάντα ελεύθερο και ποτέ πολιορκημένο.
Σας ευχαριστώ.