Απαιτείται άμεση ανάκληση της κατάργησης της δωρεάν διέλευσης για τα επαγγελματικά οχήματα, επανεξέταση των αυξήσεων, πλήρης διασφάλιση και διεύρυνση των απαλλαγών για τους μόνιμους κατοίκους και τις επαγγελματικές μετακινήσεις
Η ανησυχία και οι αντιδράσεις που εκδηλώνονται ήδη στη Θράκη και τον Έβρο για τις αυξήσεις στα διόδια της Εγνατίας Οδού και για τον περιορισμό του καθεστώτος απαλλαγών είναι απολύτως δικαιολογημένες. Για τις τοπικές κοινωνίες, η Εγνατία δεν είναι μια εναλλακτική διαδρομή, αλλά η βασική αρτηρία μετακίνησης, εργασίας, εμπορίου και κοινωνικής συνοχής σε μια περιφέρεια που εξακολουθεί να στερείται ουσιαστικών εναλλακτικών υποδομών.
Από σήμερα, μάλιστα, δεν περιορίζεται μόνο η δωρεάν διέλευση των επαγγελματικών οχημάτων των μόνιμων κατοίκων, αλλά συνολικά το καθεστώς ατελούς διέλευσης γίνεται πιο στενό, πιο γραφειοκρατικό και πιο δυσπρόσιτο και για τους ίδιους τους πολίτες. Η νέα διαδικασία συνδέει το δικαίωμα απαλλαγής με συγκεκριμένους δήμους, συγκεκριμένο δικαιούχο και συγκεκριμένο όχημα, ενώ για την υποβολή της αίτησης ζητούνται ακόμη και αντίγραφα εκκαθαριστικού εφορίας. Αυτό σημαίνει ότι ο παραχωρησιούχος αποκτά πρόσβαση σε φορολογικά και προσωπικά δεδομένα πολιτών της περιφέρειας, παρότι ο δηλωμένος σκοπός είναι η απόδειξη της μόνιμης κατοικίας.
Η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού δεν είναι μια ουδέτερη διοικητική επιλογή. Εδράζεται στη νεοφιλελεύθερη αντίληψη της ΝΔ ότι ακόμη και κρίσιμες δημόσιες υποδομές πρέπει να λειτουργούν με όρους αγοράς και ιδιωτικής κερδοφορίας. Και είναι ακόμη πιο επιβαρυντική, γιατί επιβάλλεται σε μια περιφέρεια όπου δεν υπάρχει ασφαλές εναλλακτικό οδικό δίκτυο, ενώ ο σιδηρόδρομος δεν λειτουργεί ως πραγματική εναλλακτική λύση μετακίνησης και μεταφοράς. Όμως η Εγνατία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως πεδίο εισπρακτικής απόδοσης, γιατί αποτελεί δημόσια υποδομή με κρίσιμη οικονομική, κοινωνική και εθνική σημασία, που οφείλει να υπηρετεί πρώτα το δημόσιο συμφέρον, την περιφερειακή συνοχή και την ισότιμη πρόσβαση των πολιτών στις μεταφορές.
Και σαν να μην έφτανε η ίδια η παραχώρηση, το αρχικό τίμημα αναπροσαρμόστηκε προς τα κάτω υπέρ του παραχωρησιούχου, με επίκληση της μεταβολής των επιτοκίων και του κόστους χρηματοδότησης. Δηλαδή, το Δημόσιο δεν έχασε μόνο τον έλεγχο μιας στρατηγικής υποδομής, αλλά αποδέχθηκε και ευνοϊκότερους οικονομικούς όρους για τον παραχωρησιούχο, πριν το οικονομικό κλείσιμο καταλήξει στο τελικό τίμημα των 1,275 δισ. ευρώ.
Όταν αυξάνεται το κόστος χρήσης μιας τόσο κομβικής υποδομής χωρίς πραγματικές εναλλακτικές, το βάρος μεταφέρεται άμεσα στους εργαζομένους, στους επαγγελματίες, στους αγρότες, στους μικρομεσαίους και συνολικά στην τοπική οικονομία. Και όταν στην πράξη καταργούνται ή περιορίζονται ρυθμίσεις που στήριζαν τις ακριτικές περιοχές, τότε δεν μιλάμε για μια απλή διοικητική προσαρμογή, αλλά για μια βαθιά αντικοινωνική πολιτική επιλογή.
Γι’ αυτό απαιτείται άμεση ανάκληση της κατάργησης της δωρεάν διέλευσης για τα επαγγελματικά οχήματα, επανεξέταση των αυξήσεων, πλήρης διασφάλιση και διεύρυνση των απαλλαγών για τους μόνιμους κατοίκους και τις επαγγελματικές μετακινήσεις, καθώς και ειδική μέριμνα για τη Θράκη και τον Έβρο, ώστε η Εγνατία να παραμείνει εργαλείο συνοχής και ανάπτυξης και όχι πρόσθετος παράγοντας επιβάρυνσης και αποκλεισμού.
Μενέλαος Μαλτέζος οικονομολόγος,
πρώην βουλευτής Έβρου