«Άγνωστο αν και πότε θα τελεσφορήσει ο διαγωνισμός» τονίζει στη ΓΝΩΜΗ ο αερολιμενάρχης Στέλιος Ζαντανίδης
της Κικής Ηπειρώτου
Χρονοβόρα και με αμφίβολη έκβαση θα είναι η προσπάθεια παραχώρησης του αεροδρομίου Αλεξανδρούπολης, στο πλαίσιο του διεθνούς διαγωνισμού που θα προκηρυχθεί, ενδεχομένως μέσα στο επόμενο δίμηνο, με στόχο τη συνολική παραχώρηση των 22 περιφερειακών αεροδρομίων που είναι μέχρι σήμερα υπό τη διαχείριση της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας.
Η έντονη συζήτηση για το θέμα ξεκίνησε πριν λίγες ημέρες, κατά τη διάρκεια των εργασιών του 4ου φόρουμ για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, που πραγματοποιήθηκε στην Αλεξανδρούπολη.
Σε ένα από τα πάνελ, ο σύμβουλος του Πρωθυπουργού για θέματα Επενδύσεων Δημήτρης Πολίτης εκτίμησε ότι εντός των επόμενων δύο μηνών αναμένεται να ξεκινήσει η διαδικασία παραχώρησης του αεροδρομίου της Αλεξανδρούπολης. «Ξεκινάμε, πιστεύω, μέσα στους επόμενους δύο μήνες τη διαδικασία της παραχώρησης, με την ίδια διαδικασία που έγιναν και τα υπόλοιπα», επεσήμανε, τονίζοντας ότι τα παραπάνω αεροδρόμια, κατά πάσα πιθανότητα, θα δοθούν ως «πακέτο».
Όπως ξεκαθαρίζει μιλώντας στη ΓΝΩΜΗ ο αερολιμενάρχης του αεροδρομίου «Δημόκριτος» Στέλιος Ζαντανίδης, σε δύο μήνες, κι αφού γίνουν όλες οι μελέτες και καθοριστούν οι τεχνικές προδιαγραφές που προβλέπονται μέσα από την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προκήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού, προβλέπεται να ξεκινήσει και όχι να ολοκληρωθεί μία τυχόν παραχώρηση. Μάλιστα, αυτή θα είναι η 5η φορά μέσα στα τελευταία περίπου 10 χρόνια που θα γίνει προσπάθεια να ξεκινήσει μία τέτοια διαδικασία, καθώς οι προηγούμενες 4 δεν τελεσφόρησαν για διάφορους λόγους.
Αυτό που είναι γνωστό είναι πως ο διαγωνισμός θα είναι διεθνής και θα γίνει σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Στόχος η προσέλκυση όσο το δυνατόν περισσότερων υποψήφιων επενδυτών καθώς εγκαταλείφθηκε η σκέψη να γίνει διαγωνισμός με τη συμμετοχών των υφιστάμενων επενδυτών στα ελληνικά αεροδρόμια.
Αυτό που έχει ξεκαθαρίσει, σύμφωνα με το metaforespress.gr είναι πως τα 22 αεροδρόμια θα μπουν σε ένα cluster και δεν θα έχουμε διαχωρισμό σε δύο ή τρεις ομάδες όπως έγινε με τα 14 αεροδρόμια που ανέλαβε τελικά η Fraport Greece.
«Αυτά τα αεροδρόμια είναι τα λιγότερα ανταγωνιστικά. Είμαστε πολύ κοντά στο πως θα κάνουμε τον διαγωνισμό. Σκοπός μας είναι να είναι βιώσιμος ο διαγωνισμός, με όσο το δυνατόν μικρότερη συμμετοχή του Δημοσίου σε θέματα CAPEX.
Πάνω σε αυτό εργαζόμαστε μεθοδικά, έχουμε εξαντλήσει τον διάλογο με τους δυνητικούς επενδυτές, θεωρούμε ότι το πλαίσιο, το οποίο θα διαμορφωθεί, θα μας επιτρέψει να έχουμε ανταγωνισμό.
Δεν ήταν εύκολη άσκηση, η καθυστέρηση είναι σχετική. Θέλουμε να αποτυπώσουμε, με σαφή τρόπο, την ανάγκη και το ύψος των επενδύσεων. Θέλουμε η “άσκηση” η δική μας και η “άσκηση” των υποψήφιων επενδυτών, να βρίσκεται κοντά», σχολίασε ο αν. διευθύνων σύμβουλος του Υπερταμείου, Π. Σταμπουλίδης.
Όπως τονίζει ο κ. Ζαντανίδης, μία ενδεχόμενη παραχώρηση θα αφορά τη διαχείριση του αεροδρομίου σαν υποδομή και όχι το έργο της αεροναυτιλίας, το οποίο παραμένει υπό τη διαχείριση της ΥΠΑ, δηλαδή του κράτους. Σημειώνει ακόμη πως εφόσον υπάρξει επενδυτής ίσως προχωρήσει σε κάποιες βελτιώσεις των εγκαταστάσεων του αεροδρομίου, με στόχο την παροχή καλύτερων υπηρεσιών και τη συνολικότερη περαιτέρω ανάπτυξή του.
Παράλληλα, όπως αναφέρουν «ΤΑ ΝΕΑ» σε αντίθεση με τον πρώτο διαγωνισμό για τα 14 βασικά αεροδρόμια, ο νέος διαγωνισμός αφορά 22 αεροδρόμια, κυρίως μικρά και περιφερειακά, αρκετά εκ των οποίων δεν είναι κερδοφόρα, καθώς επιτελούν κρίσιμο κοινωνικό ρόλο σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές με περιορισμένη επιβατική κίνηση.
Η εμπειρία από την παραχώρηση των 14 περιφερειακών αεροδρομίων στη Fraport Greece έχει ήδη αναδιαμορφώσει τον χάρτη των αερομεταφορών. Αν ο ίδιος ή άλλος μεγάλος εγχώριος ή διεθνής πάροχος αποκτήσει και τα 22 αεροδρόμια της ΥΠΑ – ιδίως εφόσον αυτά προσφερθούν ως ενιαίο «cluster», όπως εξετάζεται -, τότε, όπως επισημαίνουν έμπειροι νομικοί, η συγκέντρωση ισχύος στην αγορά θα είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Σε θεσμικό επίπεδο, δεν υφίσταται γενική απαγόρευση συμμετοχής υφιστάμενου διαχειριστή σε νέο διαγωνισμό. Ο αναθέτων φορέας μπορεί να δεχθεί κάθε υποψήφιο που πληροί τα νομικά, τεχνικά και οικονομικά κριτήρια. Παράλληλα, δεν μπορεί να επιβάλει «αποκλεισμούς» από τη διαδικασία.
Σε κάθε περίπτωση, οι κανόνες ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ενωσης λειτουργούν ως ουσιαστικό «φίλτρο». Αν η ανάθεση οδηγήσει σε ουσιώδη περιορισμό του ανταγωνισμού ή σε δεσπόζουσα θέση σε κρίσιμες γεωγραφικές αγορές, τότε, σύμφωνα με τους νομικούς, «τόσο η Επιτροπή Ανταγωνισμού όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι βέβαιο ότι θα παρέμβουν».
Ιδιαίτερη σημασία έχει το ευρωπαϊκό δίκαιο περί συγκεντρώσεων, όπως αποτυπώνεται στον Κανονισμό Συγκεντρώσεων της ΕΕ (EUMR). Μια μακροχρόνια σύμβαση παραχώρησης – 40 ή 45 ετών – μπορεί να θεωρηθεί «συγκέντρωση» εφόσον παρέχει στον παραχωρησιούχο διαρκή και αποφασιστική επιρροή στη λειτουργία των αεροδρομίων. Σε αυτή την περίπτωση, ενδέχεται να απαιτηθεί προληπτική κοινοποίηση και έγκριση από τις αρμόδιες Αρχές.
Παράλληλα, εάν η παραχώρηση συνοδευτεί από οικονομική στήριξη, επιδοτήσεις ή εγγυήσεις του Δημοσίου, ενεργοποιούνται και οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του 2014 (2014 Aviation Guidelines) για τα αεροδρόμια και τις αερομεταφορές. Κάθε χρηματοδοτικό σχήμα θα πρέπει να αποδεικνύει ότι δεν νοθεύει τον ανταγωνισμό και ότι υπηρετεί σκοπούς γενικού συμφέροντος, όπως η εδαφική συνοχή.
Στο ενδεχόμενο που ένας ήδη ισχυρός παίκτης αναδειχθεί ανάδοχος και για τα 22 αεροδρόμια, θα διαχειρίζεται πλέον τη συντριπτική πλειονότητα των περιφερειακών πυλών της χώρας. Σε ένα τέτοιο σενάριο, λένε οι νομικοί, οι αρμόδιες Αρχές ενδέχεται:
Να ζητήσουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις (remedies), όπως ανώτατα όρια τελών ή υποχρέωση παροχής πρόσβασης σε τρίτους παρόχους επίγειας εξυπηρέτησης.
Να επιβάλουν όρους εταιρικής δομής ή περιορισμούς ως προς τον αριθμό αεροδρομίων που μπορεί να ελέγχει ο ίδιος φορέας.
Να προβλέψουν ρήτρες διασφάλισης δημόσιας υπηρεσίας, ιδίως για άγονες γραμμές και περιοχές με χαμηλή επιβατική κίνηση.
Πάντως, το Υπερταμείο έχει τη δυνατότητα να ενσωματώσει τέτοιες προβλέψεις ήδη από το τεύχος του διαγωνισμού, ώστε να προλάβει τον κίνδυνο υπερσυγκέντρωσης.