«Όλοι υποστηρίζουν τις επιθέσεις στο Ιράν… Η μητέρα και η αδερφή μου μου είπαν: “Δεν έχεις χάσει κανέναν [στις διαδηλώσεις], γι’ αυτό είσαι κατά των επιθέσεων. Δεν θέλεις να διαταραχθεί η καθημερινότητά σου, η γυμναστική σου και οι καφέδες σου… Αν [το καθεστώς] είχε σκοτώσει κάποιον φίλο ή συγγενή σου [στις διαδηλώσεις], θα είχες διαφορετική άποψη.”»
Ιράν: Ο πόλεμος διχάζει οικογένειες – «Δεν είσαι πια αδερφή μου»
Ο πόλεμος και οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν προκαλέσει βαθιά ρήγματα μέσα στην ιρανική κοινωνία, φτάνοντας μέχρι και στον πυρήνα των οικογενειών, με συγγενείς να συγκρούονται έντονα για τις πολιτικές τους θέσεις, σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC.
«Της είπε “δεν είσαι πια αδερφή μου” και εκείνη του απάντησε να πάει στο διάολο», περιγράφει συγγενής μιας οικογένειας κοντά στην Τεχεράνη, αποτυπώνοντας το κλίμα έντασης.
Σύμφωνα με μαρτυρίες που συγκέντρωσε το BBC Persian, τέτοιου είδους συγκρούσεις είναι πλέον συχνές, καθώς ο πόλεμος έχει διχάσει ακόμη και όσους αντιτίθενται στο καθεστώς.
Σε μία περίπτωση, μέλος της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij αρνήθηκε να χαιρετήσει την ίδια του την αδερφή λόγω των διαφορετικών πολιτικών τους απόψεων.
Οι διαφωνίες δεν περιορίζονται μόνο μεταξύ υποστηρικτών και αντιπάλων του καθεστώτος, αλλά επεκτείνονται και στο εσωτερικό της αντιπολίτευσης.
Ορισμένοι Ιρανοί θεωρούν ότι οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ μπορεί να επιταχύνουν την πτώση του καθεστώτος, ενώ άλλοι εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις απώλειες αμάχων.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, χιλιάδες άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από τις επιθέσεις, με σημαντικό αριθμό θυμάτων να είναι άμαχοι.
Παρά τους περιορισμούς στο διαδίκτυο, κάποιοι Ιρανοί καταφέρνουν να επικοινωνούν με τον έξω κόσμο, συχνά με κίνδυνο σύλληψης.
Οι περιγραφές τους σκιαγραφούν μια καθημερινότητα που συνδυάζει τον φόβο με την προσπάθεια διατήρησης της κανονικότητας: από γιόγκα εν μέσω εκρήξεων μέχρι μοναχικούς εορτασμούς γενεθλίων.
Η γιορτή του Nowruz, που παραδοσιακά φέρνει κοντά τις οικογένειες, ανέδειξε φέτος ακόμη περισσότερο τις εντάσεις.
Ένας νεαρός, ο Κάβε από την Τεχεράνη, πέρασε το Nowruz μόνος του.
Λέει ότι η σχέση του με την αδερφή του, η οποία είναι επίσης μέλος της Basij, ήταν ήδη δύσκολη. Αφού συμμετείχε στις διαδηλώσεις του 2022, εκείνη έγινε επικριτική απέναντι στις δραστηριότητές του και δεν έδειξε καμία κατανόηση για τον θάνατο φίλων του στις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου.
Ο Κάβε παρείχε πρόσβαση στο διαδίκτυο σε φίλους και συγγενείς μέσω του Starlink της SpaceX, το οποίο προσφέρει σύνδεση μέσω δορυφόρων. Στο Ιράν, η κατοχή ή χρήση τερματικών Starlink τιμωρείται με έως και δύο χρόνια φυλάκισης.
Αρχικά πήγε να περάσει τις γιορτές με την οικογένειά του, αλλά όπως λέει, έφυγε από το μέρος όπου διέμεναν και, όταν επέστρεψε, διαπίστωσε ότι η αδερφή του είχε αποσυνδέσει το Starlink και τις συσκευές που ήταν συνδεδεμένες με αυτό. Όταν τη ρώτησε, ξέσπασε καβγάς, όπως αναφέρει.
Η Μαράλ, μια φοιτήτρια γύρω στα 20 από την πόλη Ραστ στο βόρειο Ιράν, έχει αρχίσει να νιώθει έντονη απογοήτευση με τον πατέρα της λόγω της συνεχιζόμενης στήριξής του στον πόλεμο.
Εκείνος είναι ένθερμος υποστηρικτής του Ρεζά Παχλαβί, του διαδόχου του θρόνου του Ιράν πριν την επανάσταση του 1979.
Ο Παχλαβί ζει πλέον στις ΗΠΑ και έχει τοποθετήσει τον εαυτό του ως πιθανό μεταβατικό ηγέτη της χώρας. Υποστηρίζει τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, παρά τις αυξανόμενες απώλειες, χαρακτηρίζοντάς τες «ανθρωπιστική παρέμβαση» και καλώντας πρόσφατα τις ΗΠΑ να «συνεχίσουν την πορεία τους».
Τους τελευταίους μήνες έχει κερδίσει έδαφος ως μορφή της αντιπολίτευσης, με ορισμένους διαδηλωτές στις κινητοποιήσεις του Ιανουαρίου να φωνάζουν το όνομά του.
«Απλώς θέλω να τελειώσει αυτός ο πόλεμος όσο το δυνατόν πιο γρήγορα», λέει η Μαράλ. «Πολλοί απλοί άνθρωποι έχουν πεθάνει».
Όπως λέει, εκνευρίζεται γιατί ο πατέρας της είναι «υπερβολικά αισιόδοξος», ακόμη κι όταν πέφτουν βόμβες.
«Προσπαθούμε να του μιλήσουμε, αλλά συνεχώς μιλάει για “τον Πρίγκιπα, τον Πρίγκιπα”», λέει.
«Ο πατέρας μου ζει με την ψευδαίσθηση ότι το Ιράν θα ανοίξει τα σύνορά του και μέσα σε πέντε χρόνια όλα θα έχουν ξαναχτιστεί, όλα θα είναι καλά. Επηρεάζεται από ισραηλινή προπαγάνδα ότι οι δύο χώρες θα γίνουν φίλες». Προσθέτει ότι οι γονείς της συχνά τσακώνονται για τον Παχλαβί.
Την ίδια ώρα, η Τάρα, μια γυναίκα γύρω στα 20 στην Τεχεράνη, λέει ότι τα κοντινά της συγγενικά πρόσωπα αρχικά την επέκριναν επειδή ήταν αντίθετη στον πόλεμο.
Όμως η Τάρα λέει: «Χιλιάδες αθώοι άνθρωποι μπορεί να σκοτωθούν στον πόλεμο χωρίς κανείς να τους θυμάται».
Ωστόσο, όπως αναφέρει, η στάση της αδερφής της – όπως και άλλων Ιρανών με τους οποίους έχει μιλήσει το BBC – έχει αρχίσει να αλλάζει καθώς οι επιθέσεις συνεχίζονται. Πιο πρόσφατα, μετά από χτύπημα σε κοντινή περιοχή, η αδερφή της είπε απλώς: «Ελπίζω να τελειώσει σύντομα ο πόλεμος».
Παρά τις διαφωνίες τους, η οικογένεια εξακολουθεί να προσπαθεί να πηγαίνει παντού μαζί, λέει η Τάρα. Έτσι, «αν μας χτυπήσουν, θα πεθάνουμε όλοι μαζί».