«Είναι εξοργιστικό να βλέπεις έναν λαό που έχει ανακαλύψει 4 εμβόλια για τον covid και ένα εμβόλιο για τον καρκίνο του πνεύμονα και να δυσκολεύεται να βρει αναλώσιμα για μια ακτινογραφία!» λέει στο tvxs ο Ιάσονας Αποστολόπουλος, μέλος της ανθρωπιστικής αποστολής του στην Κούβα «Nueva America Convoy» με τη συλλογικότητα March to Gaza.
Ο διασώστης περιγράφει τον κυριολεκτικό στραγγαλισμό που υφίσταται ο λαός της Κούβας στους δρόμους, τα σπίτια, τα νοσοκομεία, τις επιχειρήσεις, όπου το μήνυμα όπως λέει από της ΗΠΑ είναι σαφές: «υποταχθείτε ή θα πεθάνετε». Περιγράφει όμως στη συνέντευξη που ακολουθεί και τη δύναμη της αντίστασης του κουβανικού λαού αλλά και εκείνη της αλληλεγγύης.
Διαβάστε: Κούβα / Μπλακάουτ, κυρώσεις και αμερικανική πίεση – Τι συμβαίνει στην Αβάνα;
Ποιες είναι οι πρώτες εικόνες που αντικρίσατε στην Κούβα; Τι αλλαγές βλέπεις από την τελευταία φορά που την επισκέφθηκες;
Η τελευταία φορά που ήμουν στην Κούβα ήταν το 2015, και η αλλαγή σήμερα είναι σοκαριστική. Η πρώτη εικόνα είναι οι σχεδόν έρημοι δρόμοι. Κυκλοφορούν ελάχιστα οχήματα, κυρίως ηλεκτρικά. Ο ταξιτζής μας εξηγεί ότι η βενζίνη πλέον πωλείται στην μαύρη αγορά 10 δολάρια το λίτρο — ένα ποσό απαγορευτικό για τη συντριπτική πλειοψηφία.
Στις 29 Ιανουαρίου, η κυβέρνηση του Τραμπ κήρυξε την Κούβα «εξαιρετική απειλή» για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και υπέγραψε διάταγμα που τιμωρεί με δασμούς όποια χώρα προμηθεύει το νησί με πετρέλαιο.
Ως συνέπεια, εδώ και 3 μήνες δεν έχει μπει σταγόνα πετρελαίου. Ταυτόχρονα, το αμερικανικό πολεμικό ναυτικό καταλαμβάνει τάνκερ που μεταφέρουν πετρέλαιο προς συμμάχους της Βενεζουέλας, ανάμεσά τους και η Κούβα.
Το εμπάργκο των ΗΠΑ, που ισχύει από το 1962, έχει πλέον μετατραπεί σε μια ασφυκτική πολιορκία.Τα καύσιμα μπλοκάρονται ,οι πτήσεις καθηλώνονται, οι κρίσιμες προμήθειες διακόπτονται. Ο Τραμπ απειλεί ανοιχτά ακόμα και με κατάληψη του νησιού.
Το μήνυμα είναι σαφές: υποταχθείτε ή θα πεθάνετε.
Αυτός ο εγκληματικός εκβιασμός έχει δημιουργήσει τεράστια προβλήματα σε όλους τους τομείς της ζωής, φέρνοντας τη χώρα σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης.
Το να απαγορεύεις τα καύσιμα σε μια χώρα, σημαίνει ότι κόβεις την ενέργεια. Το να κόβεις την ενέργεια, σημαίνει ότι παραλύεις τα πάντα. Η οικονομία σταματά, η παραγωγή καταρρέει, οι μετακινήσεις μηδενίζονται. Η τροφή δεν μπορεί να παραχθεί αν τα τρακτέρ δεν έχουν καύσιμα και αν οι άνθρωποι δεν μπορούν να πάνε στις δουλειές τους. Ακόμα και αυτό το λίγο που παράγεται, δεν μπορεί να μεταφερθεί από τα αγροκτήματα στις πόλεις.
Βασικά τρόφιμα, όπως αυγά, ρύζι και φασόλια, βρίσκονται σε έλλειψη. Είδαμε ανθρώπους να στέκονται για ώρες σε ουρές για ένα κομμάτι ψωμί.
Μέσα σε έξι ημέρες ζήσαμε δύο γενικά μπλακ άουτ. Ολόκληρη η χώρα βυθίστηκε στο σκοτάδι. Σε πολλές περιοχές, το ρεύμα κόβεται για 14 έως 17 ώρες την ημέρα. Οι άνθρωποι επιστρέφουν σε στοιχειώδεις συνθήκες επιβίωσης — μαγειρεύουν με κάρβουνα.
Μια από τις πιο σκληρές συνέπειες που συχνά παραβλέπεται στον δημόσιο λόγο είναι η κατάρρευση του δικτύου ύδρευσης. Η ενεργειακή κρίση αφήνει πολλές περιοχές χωρίς νερό, εφόσον δεν υπάρχει ρεύμα για να λειτουργήσουν οι αντλίες.
Όσο ήμασταν στην Αβάνα, συγκεκριμένες περιοχές του ιστορικού κέντρου (Havana Vieja) δεν είχαν νερό για 17 συνεχόμενες μέρες. Έτυχε να είμαστε παρόντες την ώρα που ήρθε το νερό και όλος ο κόσμος βγήκε έξω με μπιτόνια, βαρέλια και κάθε διαθέσιμο δοχείο, προσπαθώντας να αποθηκεύσει όσο περισσότερο νερό μπορούσε, χωρίς να γνωρίζει πότε θα κοπεί ξανά.
Η Αβάνα κινδυνεύει και με υγειονομική κρίση, σωστά;
Ναι. Σε πολλές περιοχές του κέντρου, είδαμε σωρούς από σκουπίδια, καθώς, λόγω έλλειψης καυσίμων, τα απορριμματοφόρα αδυνατούν να κινηθούν για να τα μαζέψουν. Τα οχήματα απολύμανσης παραμένουν κι αυτά ακινητοποιημένα. Ασθένειες που μεταδίδονται από κουνούπια έχουν αυξηθεί.
Γενικά, οι μεταφορές στη χώρα έχουν συρρικνωθεί, οδηγώντας σχολεία και πανεπιστήμια να υιοθετήσουν αναγκαστική τηλεργασία. Εξού και η έκκληση που έχει απευθύνει ο επισκέπτης καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Σάντα Κλάρα, Τάκης Πολίτης, για καινούργια ή μεταχειρισμένα laptop για τους φοιτητές του πανεπιστημίου προκειμένου να μπορέσουν να παρακολουθήσουν τα μαθήματα εξ αποστάσεως.
Όλα αυτά έχουν σχεδόν εξαφανίσει τον τουρισμό της χώρας που αποτελεί και το βασικό της έσοδο.
Είδαμε ότι πήγε ήδη υλικό σε νοσοκομεία. Ποια είναι η μεγαλύτερη ανάγκη;
Στις 23 Μαρτίου, παραδώσαμε 200 κιλά φαρμακευτικό υλικό στο Ογκολογικό Νοσοκομείο της Αβάνας, το οποίο μεταφέραμε με βαλίτσες από την Αθήνα και είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε με τους γιατρούς και το προσωπικό από κοντά.
Οι συνέπειες είναι ήδη πολύ σοβαρές. Λόγω του αποκλεισμού, τα νοσοκομεία δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν βασικά φάρμακα και εξοπλισμό. Φάρμακα που χρειάζονται ψυγείο δεν μπορούν να διατηρηθούν και θεραπείες για σοβαρές ασθένειες έχουν διακοπεί.
Οι συνεχείς διακοπές ρεύματος οδηγούν σε αναβολές χειρουργείων, προβλήματα σε καρκινοπαθείς (ακτινοθεραπείες/χημειοθεραπειες) και δυσκολίες σε θεραπείες που απαιτούν συνεχή ηλεκτρική υποστήριξη (π.χ. νεφροπαθείς). Τα προγραμματισμένα χειρουργεία έχουν μειωθεί από 1.2 εκατομμύρια τον χρόνο σε 700.000. Ο διευθυντής του νοσοκομείου, Dr Yosvani Fernandez Camejo, μας επιβεβαίωσε όλα τα παραπάνω και τόνισε ότι τα νοσοκομεία έχουν μεγάλες δυσκολίες στην εύρεση ανταλλακτικών.
«Αν χαλάσει κάτι, δεν μπορούμε απλά να το παραγγείλουμε, όπως εσείς στην Ευρώπη. Είναι πολύ πιο πολύπλοκο και πολλές φορές μπορεί να απαιτηθεί να το φέρουμε με βαλίτσες ταξιδιωτών όπως κάνατε εσείς τώρα».
Είναι εξοργιστικό να βλέπεις έναν λαό που έχει ανακαλύψει 4 εμβόλια για τον covid και ένα εμβόλιο για τον καρκίνο του πνεύμονα και να δυσκολεύεται να βρει αναλώσιμα για μια ακτινογραφία!
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Κούβα επενδύει τεράστια ποσά στην νανοτεχνολογία και γενετική μηχανική, έχει ένα από τα καλύτερα συστήματα υγείας και το υψηλότερο ποσοστό γιατρών ανά κάτοικο στον πλανήτη, 3 φορές παραπάνω από τις ΗΠΑ. Ως μια ελάχιστη συνεισφορά, καταφέραμε ως ελληνική αποστολή να συγκεντρώσουμε 15.000 ευρώ μέσω δημόσιου link οικονομικής ενίσχυσης για να διατεθούν για την αγορά φωτοβολταϊκών για τα νοσοκομεία της Κούβας.
Εμπειρογνώμονες του Ο.Η.Ε. και ο Ύπατος Αρμοστής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων καταγγέλουν την στάση των Η.Π.Α. απέναντι στην Κούβα δηλώνοντας ότι αποτελεί σοβαρή παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία και τη διεθνή τάξη, και συνιστά άμεση επίθεση στις υποδομές υγειονομικής περίθαλψης, θέτοντας σε κίνδυνο την παραγωγή εμβολίων και τη θεραπεία κρίσιμων περιστατικών.
Όπως είχε πει κάποτε και ο Φιντέλ Κάστρο: «Οι ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πολεμικών όπλων στον κόσμο, με το 42% όλων των μεταφορών όπλων να προέρχεται από τις ΗΠΑ. Εντωμεταξύ, η Κούβα είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας γιατρών και εργαζομένων στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης στον κόσμο, με σχεδόν 30.000 γιατρούς να βοηθούν στη διάσωση ζωών σε περισσότερες από 50 χώρες».
Εν ολίγοις, η χώρα που εξάγει θάνατο θέλει να καταστρέψει τη χώρα που εξάγει ζωή.
Βλέπουμε ήδη ότι κυκλοφόρησαν προπαγανδιστικά ρεπορτάζ για την αποστολή κυρίως στον τύπο της Αμερικής. Πες μας δυο λόγια για την αποστολή. Πόσοι είστε πως οργανώθηκε, τι μεταφέρετε και σε ποια ποσότητα.
Ως March to Gaza αποφασίσαμε να συγκροτήσουμε ελληνική αποστολή και να συμμετάσχουμε στο κάλεσμα που έκανε το διεθνές καραβάνι αλληλεγγύης, “Nuestra America Convoy” μαζί με 630 ανθρώπους από 33 χώρες του πλανήτη.
Η πρωτοβουλία ενώ ξεκίνησε ως αμιγώς ναυτική αποστολή, τελικά μόνο 3 σκάφη έφτασαν στην Κούβα και όλοι οι υπόλοιποι ήρθαμε με πτήσεις.
Κάθε άτομο μπορούσε να μεταφέρει 2 βαλίτσες (46 kg σύνολο) ανθρωπιστικής βοήθειας, έτσι φτάσαμε στους 20 τόνους σύνολο, φάρμακα, τρόφιμα και ηλιακά πάνελ.
Πέρα από την βοήθεια, ο στόχος της αποστολής ήταν η πρόκληση ορατότητας για την κατάσταση στην Κούβα καθώς και η μεταφορά ενός μηνύματος αλληλεγγύης και αντίστασης απέναντι στους αποκλεισμούς, τις επίθεσεις και τις γενοκτονίες που διαπράττουν οι εξουσιαστές του πλανήτη.
Όπως κάναμε και για τη Γάζα, έτσι και τώρα πήγαμε στην Κούβα από θάλασσα και αέρα, δημιουργώντας ένα convoy διεθνούς αλληλεγγύης για να σπάσει η παράνομη πολιορκία.
Όταν οι ισχυροί του κόσμου μας απειλούν και μας διατάζουν να αφήσουμε έναν λαό να πεθάνει, τότε η αλληλεγγύη γίνεται πράξη πολιτικής αντίστασης. Όταν οι κυβερνήσεις χτίζουν εμπάργκο, εμείς χτίζουμε γέφυρες. Όταν προσπαθούν να απομονώσουν έναν πληθυσμό, εμείς κινητοποιούμαστε για να τον συναντήσουμε.
Το μήνυμα που θέλουμε να περάσει το convoy είναι ξεκάθαρο: Ακόμα και στο πιο απομακρυσμένο μέρος, οι λαοί θα βρίσκουν πάντα τρόπο να βοηθάνε ο ένας τον άλλον.
Ποια είναι η δική σου εκτίμηση για την πολιτική κατάσταση που είναι σε εξέλιξη και σε τι μπορεί να ελπίζει ο κουβανικος λαός;
Αυτή η περίοδος είναι η χειρότερη εποχή που έχει βιώσει η Κούβα, η οποία μπορεί μόνο να συγκριθεί μονο με το 1991-1995 όταν κατέρρευσε η ΕΣΣΔ και η Κούβα έχασε τον βασικό της σύμμαχο. Όμως ο κουβανικός λαός έχει τεράστια αποθέματα αντοχής και θάρρους, και όπως στάθηκε όρθιος τότε, έτσι θα σταθεί και τώρα.
Είναι πολύ σημαντικό να αναφέρουμε ότι το 90% των ανθρώπων που μιλήσαμε-ακόμα και αυτοί που είναι σφόδρα ενάντια στο καθεστώς-μας είπαν ότι θα υπερασπιζόντουσαν την χώρα τους σε ενδεχόμενη επίθεση των ΗΠΑ. Μόνο ένα 10% μας είπε ότι επιθυμεί να εισβάλει ο Τραμπ.
«Ό,τι προβλήματα και να έχουμε, θα το λύσουμε μόνοι μας, οι ΗΠΑ δεν έχουν καμία δουλειά εδώ. Αν έρθουν με όπλα, αναγκαστικά θα αμυνθούμε με όπλα», μας ανέφερε η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων της Αβάνας που μιλήσαμε. Μην ξεχνάμε ότι το 1962, οι Ηνωμένες Πολιτείες σχεδίασαν το εμπάργκο της Κούβας για να «προκαλέσουν πείνα, απόγνωση και ανατροπή της κυβέρνησης».
Τα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούν ότι το αμερικανικό εμπάργκο έχει κοστίσει στην Κούβα 130 δισεκατομμύρια δολάρια σε ζημιές. Κι όμως, η Κούβα δεν στάθηκε απλώς όρθια — στάθηκε δίπλα σε άλλους λαούς.
Συνέβαλε στην απελευθέρωση εκατομμυρίων ανθρώπων από την αποικιοκρατία, έσωσε αμέτρητες ζωές από ασθένειες και δίδαξε ολόκληρες γενιές να διαβάζουν και να γράφουν.
Η Κούβα αποτελεί, με διαφορά, μία από τις πιο έμπρακτα αλληλέγγυες χώρες στον πλανήτη. Όχι στα λόγια, αλλά στην πράξη.
Είναι η χώρα που έστειλε ιατρικές αποστολές σε κάθε γωνιά της γης. Οι γιατροί της βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή απέναντι στον Ebola virus disease στη Δυτική Αφρική, αλλά και στην πανδημία του COVID-19 στην Ιταλία, όταν τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας λύγιζαν.
Ήταν εκεί μετά τον καταστροφικό σεισμό του 2010 στην Αϊτή, αλλά και στον σεισμό της Χιλής. Υποδέχτηκε και περιέθαλψε 26.000 παιδιά μετά την πυρηνική καταστροφή του Chernobyl.
Και δεν περιορίστηκε στην ιατρική αλληλεγγύη. Έστειλε δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες για να πολεμήσουν το καθεστώς του απαρτχάιντ στη South Africa, συμβάλλοντας καθοριστικά σε έναν αγώνα που σημάδεψε την ιστορία του 20ού αιώνα.
Σε έναν κόσμο όπου η «διεθνής βοήθεια» συχνά συνοδεύεται από όρους και συμφέροντα, η Κούβα αποτέλεσε —και εξακολουθεί να αποτελεί— μια σπάνια εξαίρεση: μια χώρα που, παρά τους περιορισμένους της πόρους, επέλεξε να σταθεί στο πλευρό των άλλων.
Είναι η δεύτερη φορά που η αλληλεγγύη μας κάνει να αναπνεύσουμε. Η ομάδα που ξεκίνησε από την Γάζα συνεχίζει και στην Κούβα. Με τόσα μέτωπα και πολέμους σε εξέλιξη, μπορούμε να αισιοδοξούμε ότι η αλληλεγγύη θα σώσει τον κόσμο;
Αν κάτι αποδεικνύεται ξανά και ξανά, είναι ότι απέναντι στην υποκριτική διπλωματία των κρατών, υπάρχει —και θα υπάρχει— η πραγματική αλληλεγγύη των λαών.
Πήγαμε στην Κούβα όχι από φιλανθρωπία, αλλά από θέση. Για να πούμε ένα καθαρό «όχι», για να αντισταθούμε στην αρπακτικότητα και την επεκτατική μανία των εξουσιαστών του πλανήτη που θεωρούν δεδομένο ότι μπορούν να αποφασίζουν ποιος θα ζήσει και ποιος θα πεθάνει.
Που θεωρούν δεδομένο ότι μπορούν να σκοτώνουν όποιον θέλουν, όποτε θέλουν και σε όποιο σημείο του πλανήτη θέλουν.
Πήγαμε στην Κούβα για να σπάσουμε τη σιωπή, να δώσουμε ορατότητα, για να τραβήξουμε τα βλήματα του κόσμου προς τα εκεί.
Γιατί ο αποκλεισμός της Κούβας δεν είναι μόνο αποτέλεσμα της πολιτικής των ΗΠΑ. Συντηρείται από τη σιωπή, τη συνενοχή και την ανοχή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων — ανάμεσά τους και η Ελλάδα. Άρα αυτή η δράση δεν στρέφεται μόνο απέναντι στις ΗΠΑ, αλλά και απέναντι στις επιλογές των δικών μας κυβερνήσεων.
Όσο τα κράτη συναινούν και σιωπούν μπροστά σε εγκλήματα, η δράση των «από κάτω» είναι η μόνη απάντηση απέναντι σε πολιτικές που στραγγαλίζουν ολόκληρους πληθυσμούς. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι 20 ή 30 τόνοι βοήθειας δεν μπορούν να λύσουν το πρόβλημα της Κούβας. Η σημασία αυτής της πρωτοβουλίας είναι πρωτίστως πολιτική, κοινωνική και ψυχολογική.
Πολιτική, γιατί δείχνει ότι υπάρχει τρόπος να αντιστεκόμαστε, ακόμη και όταν τα κράτη ευθυγραμμίζονται απροσχημάτιστα με την ωμή βία.
Κοινωνική, γιατί καλλιεργεί την αυτοοργάνωση, τη συλλογική δράση και μας βγάζει από την απάθεια που επιβάλλει η αίσθηση αδυναμίας. Και βαθιά ψυχολογική, γιατί σπάει την απομόνωση.
Ο αποκλεισμός που βιώνουν οι Κουβανοί δεν αφορά μόνο προϊόντα — αφορά και τους ανθρώπους. Η Κούβα δεν απομονώνεται μόνο οικονομικά, αλλά και κοινωνικά. Ο τουρισμός έχει σχεδόν εξαφανιστεί, οι μετακινήσεις έχουν περιοριστεί δραστικά, και η επαφή με τον έξω κόσμο γίνεται όλο και πιο σπάνια.
Μέσα σε αυτή την ασφυκτική απομόνωση, η άφιξη 650 ανθρώπων από 33 χώρες —όχι ως τουρίστες, αλλά ως φορείς αλληλεγγύης— αποκτά τεράστια σημασία. Είναι μια ζωντανή υπενθύμιση ότι, παρά τις συντριπτικές πιέσεις, «δεν είστε μόνοι και δεν θα είστε ποτέ μόνοι!».
Αυτό που επιχειρείται δεν είναι καινούργιο. Όπως ο Νετανιάχου επέβαλε ασφυκτικό αποκλεισμό στην Γάζα, οδηγώντας σε ανθρωπιστική καταστροφή, έτσι και ο Trump επιχειρεί να στραγγαλίσει την Κούβα, αποκλείοντάς την από καύσιμα, ενέργεια και βασικά αγαθά, με στόχο την πολιτική της υποταγή.
Ταυτόχρονα, 3,2 εκατομμύρια Ιρανοί έχουν εκτοπιστεί εσωτερικά λόγω των βομβαρδισμών των ΗΠΑ. 700.000 έως 1.000.000 Λιβανέζοι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους λόγω των βομβαρδισμών του Ισραήλ.
Και την ίδια στιγμή, 10 εκατομμύρια Κουβανοί υποφέρουν λόγω της πολιορκίας και του μπλοκαρίσματος των καυσίμων.
Δεν μπορούμε να αποδεχτούμε έναν κόσμο όπου ολόκληροι λαοί ισοπεδώνονται για να εξυπηρετηθεί η αρπακτική μανία της εξουσίας.
Δεν μπορούμε να συνηθίσουμε το έγκλημα, ούτε να μείνουμε σιωπηλοί. Και κάτι τελευταίο.
Πρέπει να κρατήσουμε το όραμα της κουβανικής επανάστασης ζωντανό: να κάνουμε ό,τι χρειάζεται για να χτίσουμε ένα κοινωνικό μοντέλο όπου κανένας άνθρωπος δεν θα ζει στην φτώχεια, κανένας άνθρωπος δεν θα είναι άστεγος, καμία δεν θα στερείται τα βασικά για να ζήσει με αξιοπρέπεια.
Γιατί έστω και ένας άνθρωπος χωρίς σπίτι, έστω και ένας άνθρωπος χωρίς περίθαλψη που πεθαίνει αβοήθητος στον δρόμο, δεν είναι μια ατομική τραγωδία. Είναι αποτυχία του ίδιου του πολιτισμού. Είναι το αποτύπωμα μιας κοινωνίας που έχει βυθιστεί στην απανθρωπιά.
Και η Κούβα έχει συμβάλλει ουσιαστικά στην προσπάθεια να γίνει αυτός ο κόσμος λιγότερο απάνθρωπος. Γι’ αυτό:
¡Cuba no está y no estará sola!