H ΝASA με την αποστολή «Artemis II» ετοιμάζεται να στείλει τέσσερις αστροναύτες στη Σελήνη – μια διαδρομή κομβικής σημασίας -με όλα τα φώτα της δημοσιότητας πάνω τους. Το ταξίδι αυτό ίσως ανοίξει τον δρόμο για μελλοντική δημιουργία ανθρώπινης «βάσης» στη Σελήνη. Ads Το πρόγραμμα Artemis της NASA έχει δημιουργηθεί με τη συμμετοχή χιλιάδων ανθρώπων και κόστισε περίπου 93 δισ. δολάρια. Περισσότερα από 50 χρόνια πριν, οι αποστολές Apollo έγραψαν ιστορία όταν οι πρώτοι άνθρωποι πάτησαν στη Σελήνη. Γιατί, λοιπόν, οι ΗΠΑ επενδύουν ξανά τόσο χρόνο, προσπάθεια και χρήματα για να επιστρέψουν;
Πολύτιμοι πόροι
Η Σελήνη μπορεί να φαίνεται ξηρή, σκονισμένη και άγονη, όμως η πραγματικότητα απέχει πολύ από αυτό. «Η Σελήνη περιέχει τα ίδια στοιχεία που έχουμε και στη Γη», εξηγεί η Sara Russell, πλανητολόγος στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, μιλώντας στο BBC. «Ένα παράδειγμα είναι οι σπάνιες γαίες. Υπάρχουν επίσης μέταλλα, όπως σίδηρος και τιτάνιο, αλλά και ήλιο», προσθέτει.
Ο σημαντικότερος πόρος όμως είναι ίσως ο πιο απροσδόκητος: το νερό. «Υπάρχει νερό παγιδευμένο σε ορισμένα ορυκτά», αναφέρει η Russell. Ads Η πρόσβαση σε νερό είναι καθοριστική για την ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη: παρέχει πόσιμο νερό, αλλά μπορεί επίσης να διασπαστεί, προσφέροντας οξυγόνο για αναπνοή και καύσιμο για διαστημόπλοια.
Αγώνας για κυριαρχία στο διάστημα
Οι αποστολές Apollo των δεκαετιών του 1960 και 1970 καθοδηγούνταν από τον ανταγωνισμό των ΗΠΑ με τη Σοβιετική Ένωση για την κυριαρχία στο διάστημα. Σήμερα, ο βασικός ανταγωνιστής είναι η Κίνα.
Η Κίνα έχει σημειώσει ταχεία πρόοδο στο διαστημικό της πρόγραμμα, έχει ήδη προσεδαφίσει ρομποτικά οχήματα στη Σελήνη και δηλώνει ότι θα στείλει ανθρώπους μέχρι το 2030.
Η συμβολική αξία της παρουσίας παραμένει σημαντική — όμως πλέον έχει σημασία και το ακριβές σημείο.
Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Κίνα επιδιώκουν πρόσβαση στις περιοχές με τους περισσότερους πόρους, διεκδικώντας ουσιαστικά τα «καλύτερα οικόπεδα» στη Σελήνη.
Παρ’ όλο που η «κατοχή» της Σελήνης από κράτη απαγορεύεται, η Συνθήκη για το Εξωτερικό Διάστημα (Outer Space Treaty) του 1967 επιτρέπει τη χρήση περιοχών, κάτι που εντείνει τον διακρατικό ανταγωνισμό ανάμεσα στις σύγχρονες «υπερδυνάμεις». Ωστόσο, το ζήτημα των πόρων που βρίσκονται εκεί είναι πιο σύνθετο.
Η Helen Sharman, η πρώτη Βρετανίδα αστροναύτης, εξηγεί: «Αν και δεν μπορείς να κατέχεις ένα κομμάτι εδάφους λόγω της συνθήκης του ΟΗΕ, μπορείς ουσιαστικά να δραστηριοποιείσαι σε αυτό χωρίς παρεμβάσεις. Το ζητούμενο τώρα είναι να “πιάσεις” το δικό σου κομμάτι. Δεν το κατέχεις, αλλά το χρησιμοποιείς — και από τη στιγμή που βρίσκεσαι εκεί, το διατηρείς για όσο θέλεις».
Ο απώτερος στόχος της NASA είναι ο Άρης, σύμφωνα με το δημοσίευμα του BBC. Η αποστολή ανθρώπων τη δεκαετία του 2030 συνιστά μία φιλόδοξη ιδέα, την ώρα που η Σελήνη θα λειτουργεί ως «δοκιμαστικό πεδίο». Εκεί μπορούν να αναπτυχθούν τεχνολογίες για την επιβίωση σε ακραίες συνθήκες, όπως παραγωγή οξυγόνου, εξασφάλιση νερού, δημιουργία ενέργειας και προστασία από την ακτινοβολία. Έμπνευση για μια νέα γενιά
Οι ασπρόμαυρες εικόνες των αποστολών Apollo μετέτρεψαν το όνειρο του διαστήματος σε πραγματικότητα. Αν και λίγοι έγιναν αστροναύτες, πολλοί στράφηκαν στην επιστήμη, την τεχνολογία και τη μηχανική.
Σήμερα, οι αποστολές Artemis — που θα μεταδίδονται ζωντανά και σε υψηλή ανάλυση — φιλοδοξούν να εμπνεύσουν μια νέα γενιά.
«Ζούμε σε έναν κόσμο τεχνολογίας. Χρειαζόμαστε επιστήμονες, μηχανικούς και μαθηματικούς — και το διάστημα έχει τη δύναμη να ενθουσιάζει τους ανθρώπους με αυτά τα αντικείμενα», λέει η επιστήμονας Libby Jackson.
Ταυτόχρονα, οι νέες θέσεις εργασίας και η ανάπτυξη της διαστημικής οικονομίας αναμένεται να αποφέρουν οφέλη που θα δικαιολογήσουν τα δισεκατομμύρια που έχουν επενδυθεί.