Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν εκφράσει τη «βαθιά ανησυχία» τους για τα ισραηλινά σχέδια επέκτασης της εφαρμογής της θανατικής ποινής μέσω ενός νομοσχεδίου που όπως καταγγέλλεται στοχεύει τους Παλαιστινίους.
Σε δήλωση που δημοσίευσε το γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εξωτερικών την Κυριακή, οι υπουργοί Εξωτερικών της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου εξέφρασαν τη «βαθιά ανησυχία» τους για το νομοσχέδιο, το οποίο ενδέχεται να ψηφιστεί την επόμενη εβδομάδα.
«Είμαστε ιδιαίτερα ανήσυχοι για τον de facto μεροληπτικό χαρακτήρα του νομοσχεδίου. Η ψήφιση αυτού του νομοσχεδίου θα μπορούσε να υπονομεύσει τις δεσμεύσεις του Ισραήλ όσον αφορά τις δημοκρατικές αρχές», ανέφερε.
Διαβάστε: Απανθρωποιώντας τη Γάζα / Ημιζωή στις λάσπες, δίχως ρεύμα, φάρμακα, τροφή
Θανατική ποινή στο Ισραήλ: Το νέο νομοσχέδιο που έχει ως στόχο τους Παλαιστίνιους
Αν και η θανατική ποινή ισχύει για έναν μικρό αριθμό εγκλημάτων στο Ισραήλ, η χώρα έχει καταστεί de facto χώρα που έχει καταργήσει τη θανατική ποινή: ο τελευταίος άνθρωπος που εκτελέστηκε ήταν ο δράστης του Ολοκαυτώματος των Ναζί, Άντολφ Άιχμαν, το 1962.
Η τροπολογία, την οποία ζήτησε ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, Ιταμάρ Μπεν Γκβίρ, θα εισάγει υποχρεωτικές θανατικές ποινές για ορισμένα αδικήματα.
Ο ακροδεξιός υπουργός, επικεφαλής του κόμματος «Εβραϊκή Δύναμη», χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «το σημαντικότερο νομοσχέδιο στην ιστορία του Ισραήλ», υποστηρίζοντας ότι θα λειτουργήσει αποτρεπτικά και θα αποθαρρύνει επιθέσεις όπως αυτές της 7ης Οκτωβρίου 2023.
Το προτεινόμενο νομοσχέδιο μειώνει σημαντικά τα όρια για την επιβολή της θανατικής ποινής. Σύμφωνα με τη διατύπωση του τροποποιημένου νομοσχεδίου, σκοπός του είναι «η θέσπιση της θανατικής ποινής για τρομοκράτες που διέπραξαν δολοφονικές επιθέσεις, στο πλαίσιο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας». Περαιτέρω ορίζει ότι «ένα πρόσωπο που προκαλεί εκ προθέσεως τον θάνατο άλλου με σκοπό να βλάψει πολίτη ή κάτοικο του Ισραήλ, με την πρόθεση να απορρίψει την ύπαρξη του Κράτους του Ισραήλ — η ποινή του θα είναι θάνατος ή ισόβια κάθειρξη, και μόνο μία από αυτές τις ποινές».
Όπως γίνεται αντιληπτό, με την συγκεκριμένη διατύπωση, η θανατική ποινή θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε έναν Παλαιστίνιο που σκοτώνει έναν Ισραηλινό, αλλά όχι το αντίθετο.
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει δύο διαφορετικές διαδικασίες που αφορούν τις δίκες στα ποινικά δικαστήρια του Ισραήλ και στα στρατιωτικά δικαστήρια της κατεχόμενης από το Ισραήλ Δυτικής Όχθης. Τα τελευταία υπάγονται στην ισραηλινή στρατιωτική διοίκηση και δικάζουν αποκλειστικά Παλαιστινίους που ζουν εκεί σύμφωνα με το στρατιωτικό δίκαιο.
Οι Παλαιστίνιοι στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη που κατηγορούνται για τρομοκρατία και δικάζονται σε στρατιωτικά δικαστήρια θα αντιμετωπίζουν υποχρεωτικά θανατική ποινή ή, σύμφωνα με τη διατύπωση του νομοσχεδίου, «… η ποινή τους θα είναι ο θάνατος, και μόνο αυτή η ποινή». Μόνο εάν το δικαστήριο κρίνει ότι συντρέχουν «ειδικοί λόγοι» θα μπορεί να μετατρέψει τη θανατική ποινή σε ισόβια κάθειρξη — κάτι που θα αποτελούσε ανατροπή της de facto συνήθους πρακτικής που ακολουθείται σήμερα στα στρατιωτικά δικαστήρια.
Επίσης, δεν θα απαιτείται πλέον ομόφωνη απόφαση όλων των δικαστών. Θα αρκεί η απλή πλειοψηφία των δικαστών, ενώ οι δυνατότητες προσφυγής θα είναι εξαιρετικά περιορισμένες.
Η B’Tselem, μια ισραηλινή οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα, δήλωσε σε ανακοίνωσή της ότι «αυτά τα στρατιωτικά δικαστήρια έχουν ποσοστό καταδίκης περίπου 96%, βασιζόμενο σε μεγάλο βαθμό σε “ομολογίες” που αποσπώνται υπό πίεση και βασανιστήρια κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων».
Αντίθετα, στο Ισραήλ και την κατεχόμενη Ανατολική Ιερουσαλήμ, η εφαρμογή της θανατικής ποινής θα εξακολουθήσει να περιορίζεται στο ισραηλινό ποινικό δίκαιο και να αφορά αποκλειστικά περιπτώσεις εκ προθέσεως δολοφονίας Ισραηλινών πολιτών ή κατοίκων.
Το νομοσχέδιο δεν θα έχει αναδρομική ισχύ ούτε θα εφαρμοστεί στους φερόμενους ως δράστες των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου, αν και οι υποστηρικτές του νομοσχεδίου προσπάθησαν να συνδέσουν το ζήτημα.
Ωστόσο, παράλληλα, ένα ξεχωριστό νομοσχέδιο ενδέχεται να τεθεί προς ψήφιση στην Κνεσέτ την ίδια στιγμή. Ο λεγόμενος Νόμος για τα Δικαστήρια («Νομοσχέδιο για τη Δίωξη των Συμμετεχόντων στα Γεγονότα της Σφαγής της 7ης Οκτωβρίου») θα θεσπίσει ένα ειδικό στρατιωτικό δικαστήριο το οποίο θα επιβάλλει τη θανατική ποινή σε άτομα που θα κατηγορηθούν για συμμετοχή στις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου.
Ισραήλ: Σφοδρές αντιδράσεις το νομοσχέδιο για την θανατική ποινή
Η ακροδεξιά κυβέρνηση του Ισραήλ πρόκειται να υποβάλει το νομοσχέδιό της σε δεύτερη και τρίτη ανάγνωση στην Κνεσέτ, το κοινοβούλιο, σήμερα Δευτέρα. Εάν ψηφιστεί, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα αμφισβητηθεί νομικά και θα καταλήξει στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Η νομοθεσία εξετάζεται ενώ συνεχίζονται οι γενοκτονικές πολιτικές του Ισραήλ εναντίον των Παλαιστινίων στη Γάζα και ενώ οι Παλαιστίνιοι στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη αντιμετωπίζουν έξαρση της βίας από τον ισραηλινό στρατό και τους εποίκους.
Η Διεθνής Αμνηστία είχε δηλώσει προηγουμένως ότι οι προτάσεις, τις οποίες υποστηρίζουν κυβερνητικά στελέχη, μεταξύ των οποίων και ο ακροδεξιός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γβίρ, θα μετέτρεπαν τη θανατική ποινή σε «ένα ακόμη εργαλείο διακρίσεων στο σύστημα απαρτχάιντ του Ισραήλ».
Την Κυριακή, ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Ευρώπης Αλέν Μπερσέ απηύθυνε έκκληση προς το Ισραήλ σχετικά με το σχέδιο νόμου. «Το Συμβούλιο της Ευρώπης αντιτίθεται στη θανατική ποινή παντού και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες», δήλωσε, καλώντας τις αρχές να την εγκαταλείψουν.
Τον Φεβρουάριο, μια ομάδα 12 εμπειρογνωμόνων των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα υποστήριξαν ότι αυτό θα εισάγει δύο διαδρομές για τη θανατική ποινή στο Ισραήλ.
«Καταργώντας τη διακριτική ευχέρεια των δικαστών και των εισαγγελέων, εμποδίζουν ένα δικαστήριο να εξετάσει τις ατομικές περιστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των ελαφρυντικών παραγόντων, και να επιβάλει μια αναλογική ποινή που ταιριάζει στο έγκλημα», δήλωσαν.