Αύριο το μεσημέρι, με μία ημέρα καθυστέρηση, θα εκτοξευτεί στο διάστημα ο νανοδορυφόρος PeakSat, τον οποίο σχεδίασε και κατασκεύασε η φοιτητική ομάδα SpaceDot του ΑΠΘ, υπό την επιστημονική εποπτεία των Εργαστηρίων Ηλεκτρονικής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) και Θεωρητικής Μηχανικής και Αστροδυναμικής του Τμήματος Φυσικής.
Η εκτόξευση του νανοδορυφόρου με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX, στο πλαίσιο της αποστολής Transporter-16, επρόκειτο να γίνει σήμερα και να προβληθεί σε ζωντανή μετάδοση στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ, αλλά για τεχνικούς λόγους αναβλήθηκε για αύριο. Το δύσκολο εγχείρημα που έφεραν εις πέρας οι φοιτητές με επιστημονικούς υπεύθυνους του έργου τον καθηγητή του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, Αλκιβιάδη Χατζόπουλο και τον καθηγητή του Τμήματος Φυσικής, Κλεομένη Τσιγάνη, παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση, κατά την οποία η ομάδα βραβεύτηκε από τις πρυτανικές αρχές του ιδρύματος.
Ο PeakSat, ο πρώτος νανοδορυφόρος στην Ελλάδα, ο οποίος σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από προπτυχιακούς φοιτητές, δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του έργου με τίτλο «Νανοδορυφόρος για εφαρμογή Οπτικών Επικοινωνιών». Η αποστολή επικεντρώνεται στην επίδειξη καινοτόμων τεχνολογιών οπτικών επικοινωνιών μέσω laser σε χαμηλή γήινη τροχιά (LEO) και βασικό στόχο έχει την επίτευξη οπτικής επικοινωνίας μεταξύ του δορυφόρου και επίγειων σταθμών στην Ελλάδα, με επίκεντρο τον οπτικό σταθμό στον Χολομώντα Χαλκιδικής. Μέσω αυτής της τεχνολογίας αναμένεται να επιτευχθεί μετάδοση δεδομένων με ταχύτητες που φτάνουν έως και τα 100 Mbps.
Τις δυσκολίες, τις αγωνίες της ομάδας και τα επόμενα βήματα του έργου παρουσίασε εκ μέρους της SpaceDot ο φοιτητής Παναγιώτης Βαμβακάς. Όπως εξήγησε, ο νανοδορυφόρος πρέπει να στοχεύσει με μεγάλη ακρίβεια ενώ περνά με μεγάλη ταχύτητα πάνω από τον σταθμό βάσης και μόνο για 5 λεπτά. Ανέφερε ότι ο PeakSat περιλαμβάνει δύο υποσυστήματα, τον κεντρικό υπολογιστή και το υποσύστημα επικοινωνίας με τη Γη που και τα δύο αναπτύχθηκαν από την ομάδα.
Ο Παναγιώτης Βαμβακάς παρουσίασε τα στάδια της κατασκευής, από τον σχεδιασμό, τη συναρμολόγηση που, όπως είπε, ήταν και πρώτη μεγάλη ανταμοιβή, τις διαδοχικές δοκιμές πιστοποίησης υποσυστημάτων μέχρι την παράδοσή του στην Exolaunch στις 26 Νοεμβρίου στο Βερολίνο, όπου και ενσωματώθηκε στον θάλαμο εκτόξευσης. Το επόμενο στάδιο είναι η επιχειρησιακή λειτουργία του δορυφόρου. «Όσο θα είναι σε τροχιά θα περιμένουμε να περάσει από τον στόχο μας κι εμείς να τον ακούσουμε και να δούμε το dashboard μας να γεμίζει με δεδομένα», είπε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας πως ο PeakSat θα είναι σε τροχιά για τρία χρόνια.
Ο ίδιος έκανε λόγο για μια πολύ μεγάλη προσπάθεια και τόνισε πως «ο νανοδορυφόρος αποτελεί ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυναμικής του ΑΠΘ, της εκπαίδευσης που παίρνουμε από το πανεπιστήμιο και τους καθηγητές μας, αλλά και τη δυνατότητα που έχουμε οι φοιτητές με λίγη υποστήριξη και το πού μπορούμε να φτάσουμε».
Το έργο παρουσίασε συνοπτικά ο καθηγητής Αλκιβιάδης Χατζόπουλος, ο οποίος ανέφερε πως η επικοινωνία με λέιζερ με τον σταθμό βάσης από τα 500 χιλιόμετρα είναι ένα απίστευτα δύσκολο εγχείρημα, που δεν έχει επιτευχθεί από πολλές αποστολές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Έκανε λόγο για ένα ιστορικό ορόσημο για το ΑΠΘ και για την ακαδημαϊκή κοινότητα, «γιατί πλέον έχουμε δείξει ότι μπορούμε να σχεδιάσουμε, να μελετήσουμε και να κατασκευάσουμε έναν νανοδορυφόρο». Πρόσθεσε πως η εκτόξευση είναι η απαρχή των διαδικασιών για το πείραμα, το οποίο υλοποιείται με τη συμβολή των Εργαστηρίων Κατασκευής Ανιχνευτών Στοιχειωδών Σωματιδίων ATLAS και Νανοτεχνολογίας LTFN του Τμήματος Φυσικής του Αριστοτελείου και Ηλεκτροτεχνικών Υλικών του Τμήματος ΗΜΜΥ, καθώς και του Εργαστηρίου Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.
Ο καθηγητής επισήμανε ότι μέχρι τον Ιούλιο του 2026 η Ελλάδα θα έχει 11 νανοδορυφόρους από τα επτά προγράμματα που εγκρίθηκαν, εκ των οποίων τρία υλοποιούνται από ακαδημαϊκά ιδρύματα (ΑΠΘ, ΕΚΠΑ και Δημοκρίτειο που εκτόξευσε νανοδορυφόρο πέρσι τον Ιούνιο) και τα υπόλοιπα τέσσερα από ιδιωτικές εταιρείες.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Κλεομένης Τσιγάνης αναφέρθηκε στις μετατροπές που χρειάστηκε να γίνουν στον οπτικό σταθμό βάσης στον Χολομώντα, σημειώνοντας ότι σε λίγους μήνες θα εγκατασταθεί και το νέο τηλεσκόπιο των 80 εκατοστών, το οποίο θα είναι εξοπλισμένο με περισσότερους πομπούς και θα έχει δυνατότητα λήψης και οπτικού και ηλεκτρικού σήματος απευθείας, ενώ θα μπορεί να κάνει κβαντική κρυπτογράφηση. Εξήγησε ότι δεν είναι εύκολη η οπτική ζεύξη, καθώς ο δορυφόρος κινείται με ταχύτητα 7 χιλιόμετρων ανά δευτερόλεπτο, ενώ έκανε λόγο για χιλιάδες τεχνικά προβλήματα που χρειάστηκε να ξεπεραστούν.
Το έργο εντάσσεται στο εθνικό πρόγραμμα «Greek CubeSats In-Orbit Validation Projects» και χρηματοδοτείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, με τη στήριξη του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και τον συντονισμό του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
«Το συγκεκριμένο έργο ήταν από τα πιο τολμηρά εγχειρήματα. Το βλέπουμε ως αρχή, γιατί θέλουμε να ενισχύσουμε με νέα έργα και τη συγκεκριμένη ομάδα, αλλά και άλλες ομάδες», ανέφερε στον χαιρετισμό του ο γενικός γραμματέας Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Κωνσταντίνος Καράτζαλος.
«Το έργο δείχνει πως το πανεπιστήμιο, τα ακαδημαϊκά μας ιδρύματα, τα ερευνητικά μας κέντρα με το ΑΠΘ πρωτοπόρο κινούνται σε τροχιά μέλλοντος», σημείωσε από την πλευρά του ο υφυπουργός Ανάπτυξης, αρμόδιος για θέματα Έρευνας και Καινοτομίας, Σταύρος Καλαφάτης.
Χαιρετισμούς απηύθυναν επίσης ο Φρεντρικ Ρούσνελ, κεντρικός διαχειριστής για τα ελληνικά προγράμματα εκ μέρους του ΕΟΔ, ο Ντέρικ Πάουμα, μηχανικός που ξεκίνησε ως υποστηρικτής του πρώτου προγράμματος και στη συνέχεια μεταπήδησε στην επιτροπή που παρακολουθεί τους ελληνικούς νανοδορυφόρους, οι βουλευτές Θεσσαλονίκης Στράτος Σιμόπουλος και Δημήτρης Κούβελας και ο Χρήστος Γεωργαμλής, πρόεδρος του ΔΣ της Prisma Electonics, η οποία συνέδραμε στο έργο.
Την τιμητική πλακέτα απένειμε στους φοιτητές ο αντιπρύτανης του ΑΠΘ, Παναγιώτης Σεφερλής, ο οποίος είπε με ικανοποίηση ότι «το ΑΠΘ πηγαίνει και στο διάστημα» και τόνισε πως οι ομάδες φοιτητών έχουν αλλάξει την εμπειρία σπουδών.