Του Παύλου Μιχαηλίδη
Η Αλεξανδρούπολη έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε έναν από τους πλέον κρίσιμους ενεργειακούς και στρατιωτικούς κόμβους της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με τον ρόλο της να ενισχύεται διαρκώς λόγω της γεωγραφικής της θέσης.
Πριν από λίγες ημέρες, στο 4ο Φόρουμ για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, αναδείχθηκε εκ νέου η ανάγκη για δεύτερο FSRU στην Ελλάδα, με την Αλεξανδρούπολη να προκρίνεται ως το καταλληλότερο σημείο. Αντίστοιχα στο Βόλο και στη Θεσσαλονίκη οι τοπικές κοινωνίες και οι φορείς, αντιδρούν έντονα σε παρόμοια σχέδια λόγω περιβαλλοντικών και κοινωνικών ανησυχιών.
Αξιοσημείωτες και οι θετικές δηλώσεις της Γενικής Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών, Δέσποινας Παληαρούτα για την επένδυση των χρυσωρυχείων στο Πέραμα της Αλεξανδρούπολης.
Ζήτημα για το οποίο διαχρονικά και αδιαπραγμάτευτα, η θέση της τοπικής κοινωνίας, της αυτοδιοίκησης και των θεσμικών οργάνων είναι ενάντια στην εξόρυξη χρυσού.
Φυσικά ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι πρόσφατες δηλώσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη 2η Σύνοδο για την Πυρηνική Ενέργεια στο Παρίσι, όπου ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα «γυρίζει σελίδα» και θα συστήσει υπουργική επιτροπή υψηλού επιπέδου για να εξετάσει την ανάπτυξη μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων (SMR) στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, με στόχο την απεξάρτηση από τον άνθρακα και την κάλυψη αυξανόμενων αναγκών. Μια πρόσφατη δημοσκόπηση της MRB για λογαριασμό του OPEN δείχνει ότι το 33% των πολιτών συμφωνεί («σίγουρα» ή «μάλλον») με την εξέταση SMR στο μέλλον!
Παράλληλα, στην θαλάσσια περιοχή της Αλεξανδρούπολης σχεδιάζονται και τα πρώτα υπεράκτια αιολικά πάρκα της χώρας!
Είναι απολύτως σαφές, πως πέρα από την σημερινή ενεργειακή κρίση (η σοβαρότερη των τελευταίων δεκαετιών) και τα επόμενα χρόνια το κορυφαίο ζήτημα για τη διεθνή κοινότητα θα παραμείνει η ενέργεια, και η Αλεξανδρούπολη χαρακτηριζόμενη ως σημαντικός ευρωπαϊκός ενεργειακός κόμβος, θα βρίσκεται μόνιμα στο επίκεντρο γεωοικονομικών και γεωπολιτικών εξελίξεων. Η συγκέντρωση όμως τόσων ενεργειακών δραστηριοτήτων σε μια περιορισμένη γεωγραφική περιοχή, δημιουργεί εύλογα σοβαρές ανησυχίες. Οι Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι, ζητήματα ασφάλειας υποδομών, πιθανές επιπτώσεις στον τουρισμό, την αλιεία και την ποιότητα ζωής των κατοίκων δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Επίσης ανησυχητικός είναι και ο κίνδυνος από τον στρατιωτικό κόμβο
(διθυραμβικές σχετικές δηλώσεις στο 4ο Φόρουμ του Υπουργού Άμυνας).
Η Αλεξανδρούπολη ως γνωστόν, έχει μετατραπεί σε κεντρικό μεταφορικό κόμβο του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ. Αυτό βεβαίως την καθιστά υψηλής αξίας στόχο σε υβριδικές απειλές, κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές ή και συμβατικές συγκρούσεις.
Δυστυχώς μέχρι σήμερα με όλο αυτό που συμβαίνει στην περιοχή, η τοπική κοινωνία δεν έχει δει ακόμη ουσιαστικά οικονομικά οφέλη: περιορισμένες μόνιμες θέσεις εργασίας, απουσία ισχυρής ανταποδοτικότητας, ενώ τα βάρη (περιβαλλοντικά, ασφάλειας, γεωπολιτικά) μένουν στον τόπο.
Από την πλευράς της η Τοπική Αυτοδιοίκηση ουσιαστικά απουσιάζει, χωρίς ισχυρό διεκδικητικό ρόλο και χωρίς να έχει πρωτοστατήσει σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες π.χ. σύσταση Δημοτικής Επιτροπής Παρακολούθησης για όλα τα μεγάλα projects, με συμμετοχή κατοίκων, φορέων και ειδικών επιστημόνων.
Η Αλεξανδρούπολη κινδυνεύει να «μεταλλαχθεί» σε έναν χώρο κρίσιμων υποδομών χωρίς βιωσιμότητα, όπου η στρατηγική σημασία υπερβαίνει την κοινωνική και περιβαλλοντική ισορροπία. Εάν οι αποφάσεις συνεχίσουν να λαμβάνονται χωρίς συμμετοχή των κατοίκων και χωρίς μηχανισμούς διασφάλισης, η πόλη μπορεί να γίνει ένα ανοιχτό πεδίο κινδύνων, χωρίς ουσιαστικά οφέλη για τους ίδιους τους πολίτες της. Η προστασία του περιβάλλοντος, της κοινωνικής συνοχής και της ποιότητας ζωής δεν μπορεί να περιμένει· απαιτείται άμεση, στρατηγική και συλλογική δράση ώστε η Αλεξανδρούπολη να αναπτυχθεί με ασφάλεια, βιωσιμότητα και ισχυρή ανταποδοτικότητα για την τοπική κοινωνία.
Παύλος Α. Μιχαηλίδης
Αρχιτέκτονας μηχανικός Α.Π.Θ.
Πρώην υποψήφιος δήμαρχος – δημοτικός σύμβουλος Αλεξ/πολης