Με κρίσιμα μέτωπα να εξελίσσονται ταυτόχρονα σε επίπεδο υποδομών και τεχνολογικού εξοπλισμού, το νέο διεθνές αεροδρόμιο Ηρακλείου στο Καστέλλι μπαίνει σε φάση ωρίμανσης.
Καθοριστικό ρόλο στην επιχειρησιακή λειτουργία του νέου αεροδρομίου διαδραματίζει ο διαγωνισμός για την προμήθεια και εγκατάσταση των συστημάτων αεροναυτιλίας (Airport Air Navigation Equipment – AANE), ο οποίος βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη. Τη διαδικασία υλοποιεί η εταιρεία Διεθνής Αερολιμένας Ηρακλείου Κρήτης ΑΕ (ΔΑΗΚ), στην οποία συμμετέχουν το Ελληνικό Δημόσιο, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και ο ινδικός όμιλος GMR, που αποτελούν και τον βασικό επενδυτικό πυρήνα του έργου.
Σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, δύο ισχυροί διεθνείς όμιλοι, η iNTRA και η Thales, αναμένεται να καταθέσουν προσφορές, διεκδικώντας ένα έργο υψηλής τεχνολογικής εξειδίκευσης. Ήδη, τεχνικά κλιμάκια των δύο εταιρειών έχουν μεταβεί στο εργοτάξιο στο Καστέλλι, πραγματοποιώντας εκτεταμένες αυτοψίες και συλλέγοντας δεδομένα για τις απαιτήσεις του έργου, προκειμένου να προχωρήσουν στην εκπόνηση των τεχνικών τους προτάσεων.
Αν και οι τελικές προσφορές δεν έχουν ακόμη υποβληθεί, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι αυτό θα συμβεί εντός του επόμενου μήνα. Στόχος της ΔΑΗΚ είναι η ολοκλήρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας έως τα τέλη Ιουνίου, με την υπογραφή της σύμβασης να ακολουθεί άμεσα. Το κόστος του έργου εκτιμάται σε περίπου 75 εκατ. ευρώ, ενώ η διάρκεια υλοποίησης ορίζεται σε 27,5 μήνες.
Τα συγκεκριμένα συστήματα αποτελούν ουσιαστικά τον «εγκέφαλο» του αεροδρομίου, καθώς είναι απαραίτητα για την πλοήγηση, την επιτήρηση και τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας. Η εγκατάστασή τους συνδέεται άμεσα με τη διαδικασία πιστοποίησης και την ασφαλή λειτουργία του αερολιμένα. Στόχος είναι να έχουν εγκατασταθεί και τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως το 2028, ώστε να υποστηρίξουν την εμπορική εκκίνηση του αεροδρομίου. Δεν είναι τυχαίο ότι η προώθηση του διαγωνισμού αποφασίστηκε να «τρέξει» παράλληλα με την πρόοδο των κατασκευαστικών εργασιών, προκειμένου να αποφευχθούν χρονικές υστερήσεις στο τελικό στάδιο.
Στο κατασκευαστικό πεδίο, το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 625 εκατ. ευρώ, εμφανίζει σημαντική πρόοδο, που προσεγγίζει το 70%. Η κατασκευαστική εταιρεία ΤΕΡΝΑ έχει επιταχύνει τις εργασίες, με στόχο την ολοκλήρωση του φυσικού αντικειμένου έως τα τέλη του 2026. Αμέσως μετά, θα ακολουθήσει η φάση των δοκιμαστικών πτήσεων μέσα στο 2027, ένα στάδιο κρίσιμο για την πιστοποίηση και την επιχειρησιακή ετοιμότητα του αεροδρομίου. Υπό προϋποθέσεις και εφόσον δεν υπάρξουν καθυστερήσεις από τις εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις, δεν αποκλείεται η εμπορική λειτουργία να ξεκινήσει ακόμη και εντός του ίδιου έτους. Ξεχωριστή σημασία έχει η κατασκευή της δίδυμης σήραγγας, έργο που δεν περιλαμβανόταν στον αρχικό σχεδιασμό αλλά προέκυψε κατά την υλοποίηση λόγω αρχαιολογικών ευρημάτων. Το έργο έχει ήδη εγκριθεί και βρίσκεται σε εξέλιξη, απορροφώντας σημαντικό μέρος των τεχνικών πόρων στην παρούσα φάση.
Το νέο αεροδρόμιο στο Καστέλλι διαμορφώνεται ως μια πλήρως ανεπτυγμένη αεροπορική πλατφόρμα, με χαρακτηριστικά που το κατατάσσουν μεταξύ των μεγαλύτερων της χώρας. Η πίστα στάθμευσης αεροσκαφών εκτείνεται σε 410.000 τ.μ., προσφέροντας 39 θέσεις κατηγορίας C, με δυνατότητα ευέλικτης διαμόρφωσης σε 5 θέσεις κατηγορίας E ή 10 θέσεις C τύπου MARS. Επιπλέον, προβλέπονται 16 θέσεις για ιδιωτικά αεροσκάφη και 3 για ελικόπτερα, ενώ έχουν σχεδιαστεί και έξοδοι ταχείας τροχοδρόμησης για την επιτάχυνση των διαδικασιών στο έδαφος.
Διάδρομος προσγείωσης-απογείωσης, μήκους 3.200 μέτρων και πλάτους 60 μέτρων
Κεντρικό στοιχείο της υποδομής αποτελεί ο διάδρομος προσγείωσης–απογείωσης, μήκους 3.200 μέτρων και πλάτους 60 μέτρων, ο οποίος πλαισιώνεται από παράλληλο τροχόδρομο ίδιου μήκους και πλάτους 45 μέτρων. Οι εργασίες για τη διάστρωση των τελικών επιφανειών βρίσκονται σε εξέλιξη, σηματοδοτώντας την είσοδο του έργου σε ώριμη φάση. Δίπλα στον διάδρομο αναπτύσσεται ο νέος αεροσταθμός, ένα σύγχρονο κτιριακό συγκρότημα επτά επιπέδων, συνολικής επιφάνειας 83.572 τ.μ., το οποίο έχει σχεδιαστεί με βάση διεθνή πρότυπα βιωσιμότητας και φέρει πιστοποίηση LEED Silver.
Το αεροδρόμιο δεν περιορίζεται στον βασικό του πυρήνα, αλλά συνοδεύεται από ένα εκτεταμένο δίκτυο υποδομών που εξασφαλίζουν την πλήρη και ασφαλή λειτουργία του. Το κτιριακό σύνολο συμπληρώνεται από δέκα υποστηρικτικά κτίρια, τα οποία φιλοξενούν υπηρεσίες όπως η Πυροσβεστική και η Αστυνομία, εγκαταστάσεις συντήρησης και χώρους για τις εταιρείες επίγειας εξυπηρέτησης. Παράλληλα, υλοποιούνται κρίσιμες ενεργειακές και περιβαλλοντικές υποδομές, όπως η μονάδα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και ο υποσταθμός 150 kV, δεξαμενές νερού και εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού.
Στο έργο περιλαμβάνονται επίσης εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων και υπόγειο σύστημα hydrant για τον ανεφοδιασμό των αεροσκαφών, καθώς και σύστημα συλλογής και διαχείρισης απορριμμάτων, ενσωματώνοντας σύγχρονες πρακτικές βιωσιμότητας.
Ο νέος πύργος ελέγχου, ύψους 44 μέτρων και επιφάνειας 4.555 τ.μ., βρίσκεται στην τελική φάση κατασκευής και αναμένεται να παραδοθεί στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας την άνοιξη του 2026, ώστε να ξεκινήσει η εγκατάσταση εξοπλισμού και η διαδικασία πιστοποίησης. Το project στο Καστέλλι αποκτά σαφή πολυλειτουργικό χαρακτήρα, διαμορφώνοντας έναν ευρύτερο πόλο οικονομικής δραστηριότητας. Μέχρι σήμερα έχουν διαμορφωθεί 443.000 τ.μ., ενώ η εμπορική ζώνη των 282.000 τ.μ. περιλαμβάνει την ανάπτυξη εμπορικού κέντρου, εγκαταστάσεων cargo και ξενοδοχειακής μονάδας.
Παράλληλα, προβλέπονται εκτεταμένες υποδομές στάθμευσης για 1.546 οχήματα, εκ των οποίων 86 θέσεις για ΑμεΑ, 70 για ταξί και 268 με πρόβλεψη για φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων, με δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης. Η συνολική φιλοσοφία του έργου υπερβαίνει τον ρόλο ενός συμβατικού αεροδρομίου, φιλοδοξώντας να δημιουργήσει έναν ολοκληρωμένο κόμβο μεταφορών, εμπορίου και υπηρεσιών.
Η επένδυση έρχεται να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες ενός από τους πλέον δυναμικούς τουριστικούς προορισμούς της χώρας. Η Κρήτη εξυπηρετεί ήδη περίπου 10,5 εκατ. επιβάτες ετησίως, ενώ οι προβλέψεις για το νέο αεροδρόμιο κάνουν λόγο για 11,9 εκατ. επιβάτες στην πέμπτη χρονιά λειτουργίας και έως 17,8 εκατ. σε ορίζοντα 30ετίας. Στρατηγικός στόχος είναι η ενίσχυση των απευθείας διεθνών συνδέσεων, ιδιαίτερα με αγορές υψηλής αξίας όπως οι ΗΠΑ και ο Καναδάς, καθώς και η ανάπτυξη ενός περιφερειακού hub που θα συνδέει διεθνείς πτήσεις με τα νησιά της χώρας.
Παρά τη σημαντική πρόοδο, το έργο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα κρίσιμο θεσμικό εμπόδιο, που δεν είναι άλλο από τη χωροθέτηση του ραντάρ στον λόφο Παπούρα. Η υπόθεση έχει οδηγηθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας, έπειτα από προσφυγές του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, κατοίκων, αρχαιολογικών συλλόγων, επιστημονικών φορέων και μελών της διεθνούς κοινότητας.Οι προσφεύγοντες ζητούν την ακύρωση της σχετικής απόφασης των υπουργείων Πολιτισμού και Υποδομών και Μεταφορών, υποστηρίζοντας ότι η εγκατάσταση του ραντάρ σε μικρή απόσταση από το μινωικό μνημείο εγκυμονεί κινδύνους για την προστασία και την ακεραιότητά του.Η εκδίκαση της υπόθεσης έχει ήδη πραγματοποιηθεί από τις αρχές Μαρτίου και έχουν κατατεθεί προ ημερών αναλυτικά υπομνήματα από όλες τις πλευρές. Το ζήτημα αναμένεται να κριθεί εκ νέου από το ΣτΕ, με το αρμόδιο υπουργείο να εκφράζει αισιοδοξία για την έκβαση. Ωστόσο, μέχρι να υπάρξει οριστική απόφαση, η εκκρεμότητα αυτή παραμένει ένα από τα βασικά σημεία αβεβαιότητας για την ομαλή εξέλιξη και την έγκαιρη ολοκλήρωση του έργου.