Mετά την απόφαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει τις απειλούμενες επιθέσεις κατά ιρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, το ερώτημα δεν είναι αν πρόκειται για άλλη μία στιγμή «TACO» (Trump chickens out – ο Τραμπ πάντα κάνει πίσω, ειρωνικός χαρακτηρισμός που χρησιμοποιείται από τα διεθνή ΜΜΕ), αλλά αν ο Τραμπ μπορεί να απεμπλακεί από τον πόλεμο με το Ιράν, ακόμη κι αν το επιθυμεί.
Μετά από αρκετές ημέρες αντιφατικών δηλώσεων, ο Τραμπ έδωσε ένα πρώτο σήμα πιθανής αποκλιμάκωσης, αναφερόμενος σε 15 σημεία συμφωνίας έπειτα από «παραγωγικές» συνομιλίες με το Ιράν όπως τις χαρακτήρισε. Η Τεχεράνη, ωστόσο, διέψευσε ότι υπήρξε διάλογος.
Η πιο αισιόδοξη ανάγνωση είναι ότι και οι δύο πλευρές έχουν φτάσει σε ένα σημείο όπου το κόστος περαιτέρω κλιμάκωσης θα ήταν τόσο καταστροφικό, ώστε χρειάζονται μια διέξοδο. Τέτοιες συνειδητοποιήσεις μπορούν να οδηγήσουν στο τέλος ενός πολέμου, σύμφωνα με ανάλυση του CNN.
Διαβάστε: Η Ευρώπη ανάμεσα σε δύο πολέμους / Ο ρόλος Τραμπ, η Ουκρανία και τα γεωπολιτικά ρίσκα
Ο Τραμπ είχε οδηγήσει την κατάσταση στα άκρα, απειλώντας να βομβαρδίσει ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις εάν δεν άνοιγαν τα στενά του Ορμούζ, βασική δίοδος για τις εξαγωγές πετρελαίου. Η Τεχεράνη απάντησε ότι θα πλήξει κρίσιμες υποδομές κρατών του Κόλπου που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ. Μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση και να επιδεινώσει δραματικά τις ανθρωπιστικές συνθήκες για τους Ιρανούς πολίτες, αυτούς που ο ίδιος ο Τραμπ δήλωνε ότι θέλει να βοηθήσει.
Οι αλλοπρόσαλλες και αντιφατικές δηλώσεις του Τραμπ, καθώς και η αδυναμία της κυβέρνησής του να παρουσιάσει μια σταθερή αιτιολόγηση για τον πόλεμο ή μια σαφή στρατηγική εξόδου υπονομεύουν την αξιοπιστία οποιασδήποτε μεμονωμένης δήλωσης των ΗΠΑ.
Διαβάστε: Νετανιάχου / Ο Τραμπ βλέπει ευκαιρία για συμφωνία με την Τεχεράνη – Συνεχίζουμε τα πλήγματα σε Ιράν και Λίβανο
Επιπλέον, η τάση του να πραγματοποιεί επιθέσεις ακόμη και εντός των δικών του «προθεσμιών», σημαίνει ότι δεν θα εξέπληττε κανέναν αν παραβίαζε τη δική του πενθήμερη αναστολή χτυπημάτων.
Κάποιοι πιο κυνικοί παρατηρούν ότι η παύση αυτή συνέπεσε με την εβδομάδα διαπραγμάτευσης στις αγορές. Με τα χρηματιστήρια να πέφτουν και τις τιμές πετρελαίου να εκτοξεύονται, ίσως ο στόχος του Τραμπ να ήταν η προσωρινή σταθεροποίηση. Και πράγματι, αρκετοί δείκτες σημείωσαν άνοδο άνω του 1%, ενώ το πετρέλαιο Brent υποχώρησε κατά 11%.
Ο Τραμπ ίσως επιδιώκει χρόνο και για έναν ακόμη λόγο: οι αμερικανικές δυνάμεις που θα μπορούσαν να στηρίξουν μια ενδεχόμενη εισβολή σε κομβικά σημεία όπως το νησί Χαργκ, δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί πλήρως.
Παράλληλα, υπάρχει το ενδεχόμενο οι δηλώσεις περί διπλωματικής προόδου να είναι διογκωμένες — ή ακόμη και σκόπιμα παραπλανητικές, όπως συχνά συμβαίνει στη διεθνή πολιτική. Οι απότομες μεταστροφές του Τραμπ — από τη «λήξη του πολέμου» στη νέα κλιμάκωση μέσα σε μία ημέρα — δεν συνάδουν με μία σταθερή ηγεσία σε καιρό πολέμου.
Διαβάστε: Live blog – Μέση Ανατολή / Αδιάκοπες επιθέσεις σε Ιράν και Λίβανο – Πύραυλοι της Τεχεράνης κατά Ισραήλ
Παρά τις βαριές απώλειες που έχει υποστεί από τις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ, το Ιράν έχει δείξει ότι διατηρεί ισχυρά μέσα πίεσης, κλείνοντας ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ και επηρεάζοντας την παγκόσμια οικονομία.
Η λογική δείχνει ότι ένα καθεστώς δεν θα γίνει πιο διαλλακτικό μετά από τέτοια πλήγματα. Οι όροι που θέτει ο Τραμπ — όπως η εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος — πιθανόν να είναι αδιαπραγμάτευτοι για την Τεχεράνη.
Ακόμη κι αν ξεκινήσουν συνομιλίες, παραμένει ασαφές ποιος θα εκπροσωπεί το Ιράν, δεδομένων των εσωτερικών ανακατατάξεων.
Επιπλέον, η ιρανική ηγεσία ενδέχεται να εκλαμβάνει τις συνεχείς αλλαγές στάσης του Τραμπ ως ένδειξη ότι η στρατηγική πίεσης αποδίδει.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι θα συμβεί. Είναι πιθανό τα πλήγματα να έχουν προκαλέσει ρήγματα στο καθεστώς, αλλά μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις κατάρρευσης.
Ο Τραμπ φαίνεται να αναζητά διέξοδο, καθώς οι επιλογές του είναι όλες προβληματικές. Μπορεί να κλιμακώσει τον πόλεμο, χωρίς εγγύηση επιτυχίας. Μπορεί να στείλει χερσαίες δυνάμεις, με τεράστιο πολιτικό κόστος. Ή μπορεί να αποχωρήσει, διακηρύσσοντας «νίκη».
Λίγοι έχουν βρεθεί μπροστά σε ένα τόσο δύσκολο και περίπλοκο αδιέξοδο όσο αυτό που αντιμετωπίζει τώρα ο Τραμπ στο Ιράν — το οποίο σε μεγάλο βαθμό δημιούργησε ο ίδιος.