Μπορεί δύο πόλεμοι να βρίσκονται σε εξέλιξη στο κατώφλι της Ευρώπης, ωστόσο κατά την τελευταία Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, η οποία διήρκεσε 12 ώρες, οι ηγέτες της παρουσιάστηκαν για άλλη μια φορά μουδιασμένοι και ανίκανοι να αναλάβουν δράση
Σπάνια η αδυναμία της Ένωσης να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς υποθέσεις ήταν τόσο εμφανής, σχολιάζει το Politico. Οι ηγέτες τριών από τις 10 μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, ο Γερμανός Φρίντριχ Μερτς, ο Γάλλος Εμανουέλ Μακρόν και η Ιταλίδα Τζιόρτζια Μελόνι, αρκέστηκαν σε…τσακωμούς και δηλώσεις, καθώς οι βομβαρδισμοί, οι εκτοξεύσεις πυραύλων και οι θάνατοι συνεχίζονταν.
«Σε αυτές τις πολύ ταραγμένες στιγμές που ζούμε, είναι πιο αποφασιστικό από ποτέ να διατηρηθεί η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, ο οποίος προήδρευσε της συνάντησης στις Βρυξέλλες. «Η εναλλακτική λύση είναι το χάος. Η εναλλακτική λύση είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η εναλλακτική λύση είναι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή». Και η ομιλία αυτή ήταν το μόνο «σημαντικό» πράγμα που έγινε.
Ενώ η Τεχεράνη βομβάρδιζε τους γείτονές της ως αντίποινα τις επιθέσεις που δέχεται από Ισραήλ και ΗΠΑ, διαταράσσοντας τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης, το Κίεβο επιτέθηκε σε ρωσικά εργοστάσια που επισκεύαζαν στρατιωτικά αεροσκάφη και ο Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον αστειευόταν για την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ κατά την συνάντησή του με την Ιάπωνα πρωθυπουργό, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αξιοποίησαν τις συνομιλίες τους για να ασχοληθούν με το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Άνθρακα.
Και μπορεί να μην είναι ένα θέμα εντελώς άσχετο με τον παγκόσμιο ενεργειακό σοκ, αλλά σίγουρα δεν είναι ένα ζήτημα στο οποίο η ήπειρος θα μπορούσε να επιδείξει τη γεωπολιτική της δύναμη, σύμφωνα με το Politico.
Διαβάστε: Τραμπ / Άκυρο σχόλιο για το Περλ Χάρμπορ μπροστά στην πρωθυπουργό της Ιαπωνίας [Βίντεο]
Όσον αφορά το Ιράν, οι ηγέτες διαπίστωσαν ότι είχαν ελάχιστη επιρροή ή βούληση να προβούν σε οποιαδήποτε σημαντική παρέμβαση. Όσον αφορά την Ουκρανία, περισσότερο από τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας, δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν τις εσωτερικές διαιρέσεις για να εγκρίνουν την αποστολή 90 δισεκατομμυρίων ευρώ στο Κίεβο.
«Δεν υπήρχε καμία προθυμία να εμπλακούν οι συμμετέχοντες στη συζήτηση» σχετικά με τη σύγκρουση στο Ιράν, δήλωσε στο Politico ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκής κυβέρνησης.
Ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς παραπονέθηκε μάλιστα ότι η εστίαση στο Ιράν κινδύνευε να αποσπάσει την προσοχή από τα μέτρα για την τόνωση της παραπαίουσας ευρωπαϊκής οικονομίας — ο αρχικός λόγος ύπαρξης της συνόδου κορυφής πριν εμπλακούν τα παγκόσμια ζητήματα — σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους.
«Ο κόσμος φαινόταν πολύ διαφορετικός στο Άλντεν Μπίεσεν», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ, αναφερόμενος στη συνάντηση του περασμένου μήνα με θέμα την ανταγωνιστικότητα, που πραγματοποιήθηκε σε ένα βελγικό κάστρο και είχε ως στόχο να προετοιμάσει το έδαφος για τη σύνοδο κορυφής. Αυτό ήταν πριν ο πόλεμος του Ιράν και το δίλημμα χρηματοδότησης της Ουκρανίας, που προκλήθηκε από την υπαναχώρηση του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν από την υπόσχεσή του να εγκρίνει το δάνειο, αναδιαμορφώσουν ριζικά την ατζέντα.
Διαβάστε: Δάνειο ΕΕ σε Ουκρανία / Οργή στις Βρυξέλλες για Όρμπαν – Για «ανεντιμότητα» κάνει λόγο ο Μερτς, «θα βρούμε τρόπο» λέει η φον ντερ Λάιεν
ΕΕ για Ιράν: Η λογική ότι «δεν είναι δικός μας πόλεμος» και η ανυπαρξία
Τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι οι εξελίξεις στο Ιράν αγνοήθηκαν εντελώς.
Υπήρξε μια νέα συζήτηση σχετικά με την αποστολή γαλλικών πολεμικών πλοίων για την προστασία του Στενού του Ορμούζ, του ζωτικού σημείου διέλευσης πετρελαίου που η Τεχεράνη έχει σχεδόν κλείσει απειλώντας να επιτεθεί σε πλοία, ενδεχομένως με την υποστήριξη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Έχουμε ξεκινήσει μια διερευνητική διαδικασία και θα δούμε τις επόμενες ημέρες αν έχει πιθανότητες επιτυχίας», δήλωσε ο Μακρόν.
Ωστόσο, η τελική δήλωση της συνόδου κορυφής δεν προχώρησε στο να δεσμευτεί για οποιαδήποτε νέα αποστολή, αναφερόμενη μόνο στην ενίσχυση των υφιστάμενων ναυτικών επιχειρήσεων της ΕΕ στην περιοχή.
Στο τέλος των συνομιλιών, οι ηγέτες της ΕΕ κατέληξαν σε ένα απογοητευτικό συμπέρασμα, υπογραμμίζει το Politico: η Ευρώπη διαθέτει ελάχιστη δύναμη ή διάθεση να επηρεάσει την πορεία των γεγονότων.
«Η Μέση Ανατολή μας επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό — αλλά είμαστε εμείς πράγματι παίκτες σε αυτό το παιχνίδι;», διερωτήθηκε ένας αξιωματούχος της ΕΕ που συμμετείχε στις συζητήσεις των ηγετών. «Προσπαθούν να βρουν μια θέση σε αυτή τη συζήτηση, και έχουμε πολλές δηλώσεις και θέσεις, αλλά υπάρχει κάποιος ρόλος για τους Ευρωπαίους στην επίλυση αυτής της διαδικασίας;»
Προφανώς όχι, σύμφωνα με την Κάγια Κάλας, επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, η οποία προειδοποίησε τους ηγέτες ότι «το να ξεκινήσεις έναν πόλεμο είναι σαν μια ερωτική σχέση — είναι εύκολο να μπεις και δύσκολο να βγεις», σύμφωνα με δύο διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις παρατηρήσεις της.
Η ΕΕ δεν είχε άλλη επιλογή από το να κάνει «αυτό που κάνουμε πάντα», όπως είπε δηκτικά ένας αξιωματούχος της ΕΕ, δηλαδή να συντάσσει απλά «ωραίες δηλώσεις».
Η Ευρώπη είχε ήδη εξοργίσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τραμπ νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, όταν οι κορυφαίοι απεσταλμένοι της απέρριψαν το αίτημά του να εξασφαλιστεί η ασφάλεια του Στενού του Ορμούζ. Τα τελικά συμπεράσματα της συνόδου κορυφής βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό στις γνωστές εκκλήσεις για «αποκλιμάκωση» και «συγκράτηση», χωρίς να προτείνουν συγκεκριμένες ενέργειες, παραμένοντας πιστά στην προηγούμενη θέση τους.
Και αυτό παρά το γεγονός ότι το Κατάρ προειδοποίησε την Πέμπτη ότι δεν θα είναι σε θέση να εκπληρώσει τις συμβάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου με το Βέλγιο και την Ιταλία, αφού το Ιράν έστρεψε την οργή του — και τους βαλλιστικούς πυραύλους του — εναντίον των αμερικανο-ισραηλινών επιθέσεων στη χώρα του Κόλπου, καταστρέφοντας σχεδόν το ένα πέμπτο της εξαγωγικής της ικανότητας σε υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Politico, αντί να αντιμετωπίσουν κατά μέτωπο το επαπειλούμενο ενεργειακό σοκ, οι ηγέτες της Ευρώπης πέρασαν ώρες συζητώντας την κλιματική πολιτική της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS), το οποίο μια ομάδα χωρών επιθυμεί να μεταρρυθμίσει.
«Το να λέμε ότι το ETS είναι το μεγαλύτερο ζήτημα, ενώ μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου καίγονται, είναι λίγο παράξενο», δήλωσε ένας αξιωματούχος της ΕΕ.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι οι συνέπειες του πολέμου εκτείνονται πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή, προσθέτοντας ότι ο πιο «άμεσος αντίκτυπος» αφορά τον ενεργειακό εφοδιασμό και τις τιμές. Ανακοίνωσε την επιθυμία της για μια σειρά έκτακτων μέτρων για τη μείωση του κόστους, από τη μείωση των φόρων έως την ενίσχυση των επενδύσεων στο Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS).
Αν μη τι άλλο, η σύνοδος κορυφής ανέδειξε τα σημεία όπου οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία αλληλεπικαλύπτονται.
Σε εκείνη που ενδέχεται να είναι η τελευταία του συνάντηση με την ΕΕ μετά από 16 χρόνια, αν χάσει τις εκλογές του επόμενου μήνα, ο Ορμπάν της Ουγγαρίας επέκρινε σφοδρά την προσέγγιση της Ευρώπης απέναντι στην εξελισσόμενη ενεργειακή κρίση.
«Η συμπεριφορά και η στρατηγική που επιδεικνύουν οι Ευρωπαίοι εδώ είναι απλά τρελή», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η ΕΕ πρέπει να αγοράσει ρωσικό πετρέλαιο για να «επιβιώσει».
Ο Όρμπαν έχει μπλοκάρει ένα δάνειο της ΕΕ ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο λόγω διαμάχης σχετικά με έναν κατεστραμμένο αγωγό που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο μέσω της Ουκρανίας προς την Ουγγαρία και άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Για τον λόγο αυτό, η Ένωση δεν μπόρεσε να προσφέρει ούτε για τον πόλεμο στην Ουκρανία κάτι περισσότερο από διαβεβαιώσεις.
Ο Όρμπαν διατήρησε την αντίθεσή του την Πέμπτη και κέρδισε μάλιστα τη συμπάθεια της Μελόνι, η οποία δήλωσε στους ηγέτες ότι κατανοούσε τη θέση του.
Καθώς η απογοήτευση μέσα στην αίθουσα έφτανε στο αποκορύφωμά της, πολλοί ηγέτες επέκριναν σφοδρά τον Ούγγρο πρωθυπουργό, σύμφωνα με τον Σουηδό πρωθυπουργό Ούλφ Κρίστερσον. «Ποτέ δεν έχω ακούσει τόσο σκληρή κριτική εναντίον κανενός, ποτέ», δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια ενός διαλείμματος στις συνομιλίες.
Ο Μερτς συμφώνησε ότι οι ηγέτες ήταν «βαθιά αναστατωμένοι» με τον Όρμπαν. «Είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι αυτό θα αφήσει ένα μόνιμο σημάδι», είπε.
Ωστόσο, η πίεση από τους ομολόγους του δεν κατάφερε να επηρεάσει τον Όρμπαν και τα ζητήματα σχετικά με το δάνειο της ΕΕ θα μεταφερθούν σε άλλη σύνοδο κορυφής τον επόμενο μήνα, οπότε η Ουγγαρία θα μπορούσε να έχει νέο ηγέτη, ή τουλάχιστον έναν παλιό που δεν θα είναι απελπισμένος για ψήφους.
Όσον αφορά το Ιράν και την Ουκρανία, η ΕΕ δεν κατέληξε πουθενά. Οι προηγούμενες προβλέψεις των διπλωματών ότι οι ηγέτες ενδέχεται να συνεχίσουν τις συζητήσεις όλη τη νύχτα ή ακόμη και να μαζευτούν ξανά για δεύτερη μέρα, καθώς η επείγουσα κατάσταση ενός κόσμου σε αναταραχή θα τους ανάγκαζε να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που είχαν μπροστά τους, δεν επαληθεύτηκαν. Τα πάντα είχαν τελειώσει πριν από τα μεσάνυχτα.
Μετά από 12 ώρες με ελάχιστες αποφάσεις, οι ηγέτες δεν είχαν να ανακοινώσουν σχεδόν τίποτα νέο στους πολίτες των χωρών τους.
«Υπάρχουν πολλά ανησυχητικά στοιχεία σχετικά με αυτόν τον πόλεμο» στη Μέση Ανατολή, ενώ το βέτο του Όρμπαν στο δάνειο προς το Κίεβο «εξακολουθεί να ισχύει και είμαστε εξαιρετικά δυσαρεστημένοι με αυτό, όπως φυσικά και η Ουκρανία», δήλωσε ο Σουηδός Κρίστερσον στους δημοσιογράφους κατά την αποχώρησή του από τη σύνοδο κορυφής.
Και αυτό ήταν όλο…