Νέα επιστημονική έρευνα φέρνει στο φως ανησυχητικά στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο η συστηματική χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης – όπως το ChatGPT και άλλες παρεμφερείς υπηρεσίες – επηρεάζει τη λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου ακόμη και σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Ads Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ), και δημοσιεύθηκε – μεταξύ άλλων μέσων – στον ιστότοπο psychologies, εξέτασε επί τέσσερις μήνες τη συμπεριφορά 54 συμμετεχόντων, οι οποίοι κλήθηκαν να γράψουν κείμενα υπό διαφορετικές συνθήκες, όπως με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, με χρήση μηχανών αναζήτησης ή χωρίς καμία ψηφιακή υποστήριξη.
Για την αποτύπωση των επιδράσεων, οι ερευνητές κατέγραψαν την εγκεφαλική δραστηριότητα μέσω ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος.
Τα ευρήματα έδειξαν μια σαφή τάση, καθώς όσο περισσότερο «αναλάμβανε» το εργαλείο τη διαδικασία παραγωγής κειμένου, τόσο μειωνόταν η ενεργοποίηση του εγκεφάλου. Ads Οι συμμετέχοντες που βασίζονταν στην τεχνητή νοημοσύνη εμφάνισαν τα χαμηλότερα επίπεδα εγκεφαλικής δραστηριότητας σε σύγκριση με όσους εργάζονταν αυτόνομα.
Διαβάστε επίσης: Πρόεδρος Ελλήνων Συγγραφέων στο tvxs / Ο θάνατος του συγγραφέα; Η λογοτεχνία στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης
Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι οι χρήστες της τεχνητής νοημοσύνης δυσκολεύονταν περισσότερο να ανακαλέσουν το περιεχόμενο που είχαν μόλις συντάξει.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν μπορούσαν να θυμηθούν ούτε φράσεις από τα ίδια τους τα κείμενα λίγα λεπτά μετά την ολοκλήρωσή τους.
Οι επιστήμονες περιγράφουν το φαινόμενο αυτό ως «γνωστικό χρέος», δηλαδή όταν η σκέψη μεταβιβάζεται στο εργαλείο η προσωπική νοητική συμμετοχή μειώνεται, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η διαδικασία της μάθησης και της κατανόησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ένα ακόμη εύρημα του πειράματος: Όταν ζητήθηκε από άτομα που είχαν συνηθίσει να χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη να εργαστούν χωρίς βοήθεια, η εγκεφαλική τους δραστηριότητα δεν επανήλθε άμεσα στα επίπεδα όσων δεν είχαν χρησιμοποιήσει ποτέ τέτοια εργαλεία.
Αντίθετα, παρέμεινε χαμηλότερη, υποδηλώνοντας ότι η «ανάθεση» της σκέψης μπορεί να αφήνει ένα διαρκές αποτύπωμα στη γνωστική λειτουργία.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα αυτά είναι ακόμη προκαταρκτικά και απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.
Ωστόσο, αναδεικνύουν μια σημαντική πτυχή της σχέσης ανθρώπου και τεχνητής νοημοσύνης: την πιθανότητα ανάπτυξης γνωστικής εξάρτησης.
Παρότι τα εργαλεία αυτά προσφέρουν ευκολία, ταχύτητα και ενίσχυση της παραγωγικότητας, οι ειδικοί τονίζουν τη σημασία της διατήρησης της ενεργού σκέψης και της δημιουργικότητας.
Η συστηματική αποφυγή της νοητικής προσπάθειας μπορεί να έχει κόστος, όχι μόνο στη μνήμη αλλά και στη συνολική λειτουργία του εγκεφάλου.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: H τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργεί ως πολύτιμος βοηθός, δεν πρέπει όμως να αντικαθιστά τη σκέψη.
Η ισορροπημένη χρήση της, με διατήρηση της προσωπικής εμπλοκής σε βασικές γνωστικές διαδικασίες, φαίνεται να είναι το κλειδί για την αξιοποίησή της χωρίς αρνητικές επιπτώσεις.