Το ενδιαφέρον των επενδυτών επανήλθε στις απειλές που αντιμετωπίζουν οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή, τη στιγμή που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αξίωσε από περισσότερες χώρες να συμβάλουν στην προστασία των Στενών του Ορμούζ, μιας ζωτικής αρτηρίας για τις παγκόσμιες μεταφορές ενέργειας.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent ανέβηκαν κατά 2,73 δολάρια, ή 2,7%, στα 105,87 δολάρια το βαρέλι στις 07:30 GMT, μετά την άνοδο κατά 2,68 δολάρια. Το αμερικανικό West Texas Intermediate κέρδισε 1,65 δολάρια, ή 1,7%, στα 100,36 δολάρια το βαρέλι, μετά την άνοδο κατά σχεδόν 3 δολάρια στην προηγούμενη συνεδρίαση. Τα συμβόλαια για το Brent και το αργό πετρέλαιο παρουσίασαν το μεσημέρι μικρή υποχώρηση σε σχέση με το πρωί.
Και τα δύο συμβόλαια σημείωσαν άνοδο άνω του 40% αυτό το μήνα, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, αφού οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν ώθησαν την Τεχεράνη να διακόψει τη διέλευση των πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ και να περιορίσει κατά ένα πέμπτο την παγκόσμια προσφορά πετρελαίο. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διακοπή που έχει σημειωθεί ποτέ.
Διαβάστε επίσης: Live blog – Μέση Ανατολή / Ιρανικά πλήγματα σε βάσεις χωρών του Κόλπου
Διαμαρτυρίες για το πλαφόν στα καύσιμα – «Τα πρατήρια δεν είναι βιώσιμα» λένε οι πρατηριούχοι
Η άνοδος στις τιμές του πετρελαίου φέρνει αυξήσεις και στην αντλία για τους καταναλωτές. Πριν από την έναρξη της επίθεσης στο Ιράν, η αμόλυβδη βενζίνη πωλούνταν 1,75 ευρώ το λίτρο, ενώ σήμερα έχει φτάσει στο 1,88 ευρώ. Την ίδια στιγμή, 30 λεπτά ακριβότερο πωλείται και το πετρέλαιο θέρμανσης.
Η κυβέρνηση επέβαλε πλαφόν στο περιθώριο κέρδους των πρατηρίων σε μια προσπάθεια συγκράτησης των τιμών, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από τους επαγγελματίες του κλάδου.
Με δηλώσεις του στο Ertnews, ο Γενικός Γραμματέας της Ομοσπονδίας Πρατηριούχων, Βαγγέλης Δουκάκης, ανέφερε ότι το πρόβλημα προκύπτει από τον τρόπο υπολογισμού του πλαφόν. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι το επιτρεπτό περιθώριο για τα πρατήρια ανέρχεται στα 12 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο. Όμως αυτό περιλαμβάνει και τον ΦΠΑ κι έτσι στην πράξη, το καθαρό ονομαστικό περιθώριο που απομένει στους πρατηριούχους περιορίζεται περίπου στα 9,5 λεπτά ανά λίτρο, μεικτά.
«Τα πρατήρια αυτή τη στιγμή δεν είναι βιώσιμα, είναι ζημιογόνα και γι’ αυτό φωνάζουμε όλοι. Στα 12 συν ΦΠΑ ήταν οριακά ανεκτά. Δεν βγάζαμε κέρδος, αλλά δεν χάναμε κιόλας. Αυτή τη στιγμή όμως, με αυτά που μας περιορίζουν, που μας έβαλαν τη θηλιά στο λαιμό και μας σφίξανε, τα πρατήρια δεν είναι βιώσιμα», τόνισε ο κ. Δουκάκης.
Πρόσθεσε πως «περιμένουμε τις εξελίξεις το επόμενο διήμερο και αν δεν υπάρχει κάτι άμεσο και ουσιαστικό που να βοηθάει την επιβίωση, την οριακή επιβίωση του κλάδου μας, εννοείται θα υπάρξουν κινητοποιήσεις γιατί δεν είναι δυνατόν να είναι βιώσιμο όλο αυτό», ξεκαθαρίζοντας πως δεν είναι θέμα κερδοφορίας των πρατηρίων, αλλά θέμα επιβίωσης, υπενθυμίζοντας πως «είχαν κλείσει 300 πρατήρια στο προηγούμενο πλαφόν και απαιτούμε να μπει άμεσα μια στήριξη για τους πρατηριούχους για να μην υπάρξουν κι άλλα λουκέτα στην αγορά».
Ανησυχίες για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου μετά τις επιθέσεις στο Χαργκ
«Οι επιθέσεις των ΗΠΑ το Σαββατοκύριακο στο νησί Χαργκ προκάλεσαν ανησυχίες για την προσφορά, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν διέρχεται από εκεί», δήλωσαν οι αναλυτές εμπορευμάτων της ING.
Αν και οι επιθέσεις φαίνεται να στόχευαν σε στρατιωτικές υποδομές και όχι σε ενεργειακές, εξακολουθούν να ενέχουν κινδύνους για την προσφορά, καθώς το ιρανικό πετρέλαιο είναι το μόνο που διακινείται μέσω των Στενών του Ορμούζ, πρόσθεσε η ING.
Το Σαββατοκύριακο, ο Τραμπ απείλησε με νέες επιθέσεις στο νησί Χαργκ του Ιράν -το οποίο διαχειρίζεται περίπου το 90% των εξαγωγών της χώρας- μετά την επίθεση σε στρατιωτικούς στόχους εκεί, με σκοπό να προκαλέσει μια προκλητική αντίδραση και περαιτέρω αντίποινα από την Τεχεράνη.
Ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη χτύπησαν έναν βασικό τερματικό σταθμό πετρελαίου στη Φουτζάιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων λίγο μετά τις επιθέσεις στο Χαργκ. Οι εργασίες φόρτωσης πετρελαίου στη Φουτζάιρα έχουν από τότε ξαναρχίσει, αλλά δεν είναι σαφές αν έχουν επανέλθει στο φυσιολογικό.
Η Φουτζάιρα, έξω από τα Στενά του Ορμούζ, αποτελεί το σημείο εξόδου για περίπου 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα του εμβληματικού αργού πετρελαίου Murban των ΗΑΕ – ένας όγκος που ισοδυναμεί με περίπου το 1% της παγκόσμιας ζήτησης.
«Οι ΗΠΑ εξετάζουν επιλογές υψηλού κινδύνου, όπως επιδρομές σε πυρηνικές εγκαταστάσεις για την κατάσχεση του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, την κατάληψη του πετρελαϊκού κόμβου του νησιού Χαργκ και την κατάληψη του νότιου Ιράν για την προστασία των Στενών του Ορμούζ», ανέφερε μιλώντας στο Reuters ο αναλυτής της SEB, Έρικ Μέγερσον. «Όλα αυτά συνεπάγονται σημαντική κλιμάκωση της έντασης και απαιτούν την αποδοχή σημαντικά υψηλότερου κινδύνου».
Ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε από άλλες χώρες να συνδράμουν στην προστασία της κρίσιμης ενεργειακής οδού, προσθέτοντας ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε συνομιλίες με διάφορες χώρες σχετικά με την αστυνόμευσή της. Οι ΗΠΑ βρίσκονται επίσης σε επαφή με το Ιράν, ανέφερε ο Τραμπ, αλλά εξέφρασε αμφιβολίες ως προς το αν η Τεχεράνη είναι έτοιμη για σοβαρές συνομιλίες με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε ότι περισσότερα από 400 εκατομμύρια βαρέλια αποθεμάτων πετρελαίου θα αρχίσουν σύντομα να διατίθενται στην αγορά, μια διάθεση-ρεκόρ που αποσκοπεί στην καταπολέμηση των απότομων αυξήσεων των τιμών που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Τα αποθέματα από χώρες της Ασίας και της Ωκεανίας θα διατεθούν αμέσως, ενώ αυτά από την Ευρώπη και την Αμερική θα είναι διαθέσιμα στα τέλη Μαρτίου, ανέφερε ο Οργανισμός.
«Καθώς η σύγκρουση εισέρχεται στην τρίτη εβδομάδα της, η έλλειψη σαφούς κατάληξης έχει αφήσει τις παγκόσμιες αγορές όλο και πιο ανήσυχες για μια ανεξέλεγκτη σπείρα κλιμάκωσης», δήλωσε ο Μέγερσον της SEB.
Ωστόσο, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ δήλωσε ότι αναμένει το τέλος του πολέμου μέσα στις «επόμενες εβδομάδες», με τα αποθέματα πετρελαίου να ανακάμπτουν και το κόστος της ενέργειας να μειώνεται στη συνέχεια.
«Η αλήθεια είναι ότι, αυτή τη στιγμή, μεγάλο μέρος της αγοράς λειτουργεί μέσα στην ομίχλη», δήλωσε ο Στίφεν Ιννές της SPI Asset Management σε σχόλιό του στο Associated Press. «Για να κατανοήσουμε το πλαίσιο, τα Στενά διαχειρίζονται κανονικά περίπου 25 δεξαμενόπλοια πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου κάθε μέρα».
Εάν ο πόλεμος συνεχίσει να παρεμποδίζει την παραγωγή και τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, θα μπορούσε να προκαλέσει μια καταστροφική αύξηση του πληθωρισμού.
Η διάθεση ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης από τα μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας φαίνεται να έχει συμβάλει ελάχιστα στο να καθησυχαστούν οι αγορές.
Οι υψηλότερες προσδοκίες για τον πληθωρισμό περιπλέκουν τις προσπάθειες της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ να μειώσει τα επιτόκια για να βοηθήσει την οικονομία. Η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ δεν αναμένεται να μειώσει τα επιτόκια στη συνεδρίαση για τη νομισματική πολιτική αυτή την εβδομάδα.
Μια νέα εικόνα των καταναλωτικών δαπανών δείχνει ότι ο πληθωρισμός αυξήθηκε ελαφρά τον Ιανουάριο, ακόμη και πριν ο πόλεμος με το Ιράν προκαλέσει την απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Το υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν κατά 2,8% τον Ιανουάριο σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Ωστόσο, εξαιρουμένων των ευμετάβλητων τιμών των τροφίμων και της ενέργειας, οι βασικές τιμές αυξήθηκαν κατά 3,1%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη άνοδο των τελευταίων σχεδόν δύο ετών.
Παρόλα αυτά, σύμφωνα με την έκθεση, οι καταναλωτές συνέχισαν να αυξάνουν τις δαπάνες τους με σταθερό ρυθμό 0,4% τον Ιανουάριο, ενώ τα εισοδήματά τους αυξήθηκαν με τον ίδιο ρυθμό.
Η Wall Street ενημερώθηκε επίσης για την πορεία της οικονομικής ανάπτυξης των ΗΠΑ κατά το τρίμηνο Οκτωβρίου–Δεκεμβρίου. Η οικονομία, η οποία επηρεάστηκε αρνητικά από το 43ήμερο lockdown της κυβέρνησης το περασμένο φθινόπωρο, αναπτύχθηκε με υποτονικό ετήσιο ρυθμό 0,7%, σύμφωνα με αναθεωρημένη εκτίμηση σε σχέση με την αρχική πρόβλεψη του περασμένου μήνα.