Οι επιστήμονες κατάφεραν για πρώτη φορά να παρακολουθήσουν τη δημιουργία ενός από τα πιο μυστηριώδη και ακραία σώματα του Σύμπαντος, ενός μάγναστρου, δηλαδή ενός υπερπυκνού αστρικού αντικειμένου με μάζα που ισοδυναμεί με περίπου 500.000 πλανήτες σαν τη Γη, συγκεντρωμένη σε μια σφαίρα διαμέτρου μόλις 19 χιλιομέτρων. Ads Τα μάγναστρα ανήκουν στην κατηγορία των άστρων νετρονίων, τα οποία σχηματίζονται όταν ο πυρήνας ενός τεράστιου άστρου καταρρεύσει βίαια κατά τη διάρκεια μιας έκρηξης υπερκαινοφανούς, δηλαδή σουπερνόβα.
Το υλικό συμπιέζεται σε τέτοιο βαθμό ώστε τα άτομα συνθλίβονται και το αντικείμενο αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από νετρόνια.
Αυτό που κάνει τα μάγναστρα μοναδικά είναι το ασύλληπτα ισχυρό μαγνητικό τους πεδίο, το πιο δυνατό που έχει παρατηρηθεί στο Σύμπαν. Για λόγους σύγκρισης, το μαγνητικό πεδίο της Γης έχει ένταση περίπου 1 Gauss, ένας απλός μαγνήτης ψυγείου γύρω στα 100 Gauss, ενώ ένα μάγναστρο μπορεί να φτάνει τα ένα εκατομμύριο δισεκατομμύρια Gauss. Ads Η ασυνήθιστη έκρηξη που αποκάλυψε το φαινόμενο
Η ανακάλυψη έγινε όταν οι αστρονόμοι παρακολούθησαν για περισσότερο από 200 ημέρες μια εξαιρετικά φωτεινή έκρηξη σουπερνόβα, γνωστή ως SN 2024afav. Συνήθως, η λάμψη μιας τέτοιας έκρηξης μειώνεται σταδιακά αφού φτάσει στο μέγιστο της έντασής της.
Ωστόσο, στην περίπτωση της SN 2024afav, οι επιστήμονες παρατήρησαν κάτι ασυνήθιστο: καθώς η φωτεινότητα μειωνόταν, το φως παρουσίαζε περιοδικούς παλμούς, σαν να «τρεμόπαιζε» στον ουρανό.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μέρος της ύλης που εκτινάχθηκε από την έκρηξη επέστρεψε προς το νεογέννητο μάγναστρο, σχηματίζοντας έναν περιστρεφόμενο δίσκο αερίων γύρω του. Ο δίσκος αυτός φαίνεται να έχει κλίση ως προς τον άξονα περιστροφής, φαινόμενο που εξηγείται από τις επιδράσεις της γενικής θεωρίας της σχετικότητας.
Το αποτύπωμα της θεωρίας του Αϊνστάιν
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι παλμοί φωτός προκλήθηκαν επειδή το τεράστιο αντικείμενο περιστρέφεται με τέτοια ένταση ώστε παρασύρει τον ίδιο τον χωροχρόνο γύρω του — ένα φαινόμενο που προβλέπει η θεωρία του Άλμπερτ Αϊνστάιν.
Τα στοιχεία αυτά οδήγησαν τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι παρακολούθησαν την ίδια τη στιγμή δημιουργίας ενός μάγναστρου, όταν ο πυρήνας του άστρου κατέρρευσε μετά την υπερφωτεινή έκρηξη.
Ο αστρονόμος Άλεξ Φιλιπένκο, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ και συν-συγγραφέας της έρευνας, χαρακτήρισε την παρατήρηση «αδιάσειστη απόδειξη» της ύπαρξης και του σχηματισμού μάγναστρων.
«Το να παρατηρούμε καθαρά ένα φαινόμενο που προβλέπεται από τη γενική θεωρία της σχετικότητας είναι πάντα συναρπαστικό. Το να το βλέπουμε όμως για πρώτη φορά να συμβαίνει μέσα σε μια έκρηξη σουπερνόβα είναι πραγματικά εντυπωσιακό», ανέφερε.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature.