Αυξητικές τάσεις παρουσιάζουν τα περιστατικά εκδικητικής πορνογραφίας μεταξύ ανηλίκων, αλλά και οι περιπτώσεις παιδιών που εμφανίζουν σημάδια εθισμού στα κοινωνικά δίκτυα, σύμφωνα με στοιχεία που καταγράφουν εγκληματολογικά εργαστήρια στην Ελλάδα.
Οι περισσότερες υποθέσεις αφορούν εφήβους ηλικίας 13 έως 17 ετών, οι οποίοι συχνά πέφτουν θύματα χειραγώγησης στο διαδίκτυο ή δέχονται πίεση να μοιραστούν προσωπικό υλικό, ενώ ολοένα και περισσότεροι γονείς ζητούν βοήθεια για την υπερβολική χρήση οθονών και social media από τα παιδιά τους.
Αυτά ανέφερε στο ZARPA RADIO 89,6 η Πωλίνα Ζέρβα, ψυχολόγος MSc και ψυχοθεραπεύτρια, διευθύντρια του The Crime Lab, η οποία θα μιλήσει μαζί με τον Μανώλη Σφακιανάκη, ειδικό ερευνητή και αναλυτή ηλεκτρονικού εγκλήματος, αντιστράτηγο ε.α. της Ελληνικής Αστυνομίας και ιδρυτή της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος στην Ελλάδα, σε εκπαιδευτική ημερίδα θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 16 Μαρτίου, από τις 11:30 έως τις 13:00, στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων.
Την εκδήλωση με θέμα: «Ασφαλής Πλοήγηση στο Διαδίκτυο – Προστασία και Υπευθυνότητα στην Ψηφιακή Εποχή» διοργανώνει η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Χανίων σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης – Περιφερειακή Ενότητα Χανίων και τον Δήμο Χανίων και με την υποστήριξη του Πολιτιστικού Συλλόγου Ταυρωνίτη. Η ημερίδα απευθύνεται σε μαθητές και μαθήτριες Γυμνασίων και Λυκείων, ενώ είναι ανοιχτή και για γονείς.
Να σημειωθεί ότι το The Crime Lab είναι το πρώτο εγκληματολογικό εργαστήριο στην Ελλάδα, το οποίο αποτελείται από 16 επιμέρους εγκληματολογικά εργαστήρια και ιδρύθηκε από τον Μανώλη Σφακιανάκη. Σκοπός του είναι να υποστηρίζει τη διερεύνηση εγκληματικών συμπεριφορών, με στόχο την απονομή δικαιοσύνης τόσο για τον θύτη όσο και για το θύμα.
Μετά την έρευνα που πραγματοποιείται στα εργαστήρια, τα οποία καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα υποθέσεων – από οικονομικά και διαδικτυακά εγκλήματα μέχρι βαλλιστικές και άλλες εξειδικευμένες διερευνήσεις – εκδίδονται εκθέσεις εγκληματολογικής πραγματογνωμοσύνης και γνωμοδότησης για κάθε νομική χρήση.
Αναλυτικά όσα ανέφερε στο ZARPA RADIO, η διευθύντρια του The Crime Lab:
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι για παιδιά και εφήβους στο διαδίκτυο – Cyberbulling, grooming και social media challenges
Υπάρχει πολύ μεγάλη αύξηση σε φαινόμενα cyberbullying, αλλά και σε άλλα ζητήματα, όπως η εκδικητική πορνογραφία και το grooming. Το grooming είναι η διαδικασία χειραγώγησης που χρησιμοποιούν ορισμένα άτομα για να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των παιδιών με σκοπό να τα εκμεταλλευτούν.
Επιπλέον, βλέπουμε συχνά και επικίνδυνα challenges στα κοινωνικά δίκτυα, τα οποία πολλές φορές είναι απερίσκεπτα και ενδέχεται να θέσουν τα παιδιά σε κίνδυνο.
Γιατί όμως πολλά παιδιά συμμετέχουν σε κάτι που μπορεί να τα θέσει σε κίνδυνο;
Η πίεση από τους συνομηλίκους παίζει πολύ μεγάλο ρόλο. Στην εποχή που ζούμε, όπου πολλά περιστρέφονται γύρω από τα κοινωνικά δίκτυα, η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση των παιδιών συχνά επηρεάζονται από το πόσα likes ή προβολή λαμβάνουν.
Αυτό μπορεί να τα οδηγήσει να συμμετέχουν σε τέτοιες τάσεις, επειδή θέλουν να νιώθουν μέρος της ομάδας και να μη μείνουν εκτός από όσα συμβαίνουν στα social media. Είναι αυτό που λέμε fear of missing out.
Τι δείχνουν τα στοιχεία που συγκεντρώνει το The Crime Lab – Τα πιο συχνά περιστατικά και ποιες ηλικιακές ομάδες αφορούν
Οι ομάδες υψηλότερου κινδύνου είναι κυρίως οι έφηβοι ηλικίας 13 έως 17 ετών.
Όσον αφορά τα περιστατικά, συναντάμε συχνά περιπτώσεις εκδικητικής πορνογραφίας. Για παράδειγμα, ένα παιδί μπορεί να έχει στείλει μια προσωπική φωτογραφία μετά από διαδικασία χειραγώγησης και στη συνέχεια να απειλείται ή να εκφοβίζεται ώστε να μη δημοσιοποιηθεί το υλικό.
Επίσης, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις εθισμού στο διαδίκτυο. Πολλοί γονείς απευθύνονται στο The Crime Lab μαζί με τα παιδιά τους, επειδή εκείνα περνούν υπερβολικό χρόνο στα κοινωνικά δίκτυα ή μπροστά σε μια οθόνη, είτε σε τάμπλετ είτε σε υπολογιστή, παίζοντας παιχνίδια.
Και από την Κρήτη έχουμε αιτήματα που αφορούν, σε ένα ευρύ φάσμα υποθέσεων, μεταξύ των οποίων και περιστατικά που αφορούν παιδιά.
Πότε όμως μιλάμε πραγματικά για εθισμό; Συνήθως πρόκειται για πολύ έντονη ενασχόληση με το διαδίκτυο. Παρατηρείται απομόνωση του παιδιού από δραστηριότητες που το ευχαριστούσαν παλαιότερα και σταδιακά περιορίζεται μέσα σε έναν κόσμο οθόνης.
Επίσης εμφανίζεται αδυναμία ελέγχου των ορίων χρήσης που μπορεί να έχουν θέσει οι γονείς, έντονη ψυχολογική δυσφορία όταν το παιδί αναγκάζεται να μείνει εκτός κινητού ή υπολογιστή και, σε αρκετές περιπτώσεις, αμέλεια σχολικών υποχρεώσεων ή κοινωνικών δραστηριοτήτων.
Πώς πρέπει να αντιδρούν οι γονείς σε επικίνδυνες on line συμπεριφορές
Το σημαντικότερο για μένα είναι η επικοινωνία ανάμεσα στον γονέα και το παιδί. Είναι απαραίτητο οι γονείς να θέτουν σαφή όρια χρήσης του διαδικτύου και να εξηγούν γιατί είναι σημαντικός αυτός ο περιορισμός, χωρίς να ξεκινούν απαραίτητα με τιμωρητική διάθεση.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να ενθαρρύνουν δραστηριότητες εκτός διαδικτύου, όπως ο αθλητισμός, κάποιο χόμπι ή οικογενειακές δραστηριότητες. Δηλαδή να δώσουν στο παιδί εναλλακτικά κίνητρα για να ασχοληθεί με πράγματα εκτός οθόνης.
Και φυσικά οι ίδιοι οι γονείς πρέπει να λειτουργούν ως πρότυπα, γιατί τα παιδιά μιμούνται αυτό που βλέπουν.
”Κλειδί” η επικοινωνία με το παιδί
Ένα παιδί που είναι ενημερωμένο και «θωρακισμένο» απέναντι στους κινδύνους του διαδικτύου έχει περισσότερες πιθανότητες να το διαχειριστεί σωστά. Το σημαντικότερο είναι να γνωρίζει τι μπορεί να αντιμετωπίσει μέσα στο διαδίκτυο.
Το πιο σημαντικό είναι οι γονείς να επικοινωνούν με τα παιδιά χωρίς κριτική και να δημιουργούν ένα κλίμα εμπιστοσύνης, ώστε το παιδί να αισθάνεται ασφαλές να μιλήσει αν του συμβεί κάτι τέτοιο.
Μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν εφαρμογές γονικού ελέγχου και εποπτείας, όχι όμως με τη λογική της παρακολούθησης, αλλά της προστασίας. Παράλληλα πρέπει να θέτουν σαφή όρια χρήσης και να εξηγούν τους κινδύνους του διαδικτύου.
Πώς προστατεύονται τα παιδιά από αγνώστους στο διαδίκτυο
Τα παιδιά πρέπει να μάθουν να μην εμπιστεύονται αγνώστους στο διαδίκτυο, ακόμη κι αν φαίνεται ότι είναι στην ηλικία τους. Δεν πρέπει να στέλνουν προσωπικές φωτογραφίες ή πληροφορίες και δεν πρέπει να δέχονται να συναντηθούν από κοντά με κάποιον που γνωρίζουν μόνο online.
Τέλος, είναι σημαντικό να μάθουν να αναγνωρίζουν ύποπτες συμπεριφορές. Αν κάποιος τα πιέζει να κρατήσουν κάτι μυστικό ή τα κάνει να νιώθουν άβολα, πρέπει να το αναφέρουν στους γονείς τους και να μην προσπαθούν να το αντιμετωπίσουν μόνα τους.
Η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Χανίων σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης – Περιφερειακή Ενότητα Χανίων και τον Δήμο Χανίων και με την υποστήριξη του Πολιτιστικού Συλλόγου Ταυρωνμίτη διοργανώνουν εκπαιδευτική ημερίδα με θέμα: «Ασφαλής Πλοήγηση στο Διαδίκτυο – Προστασία και Υπευθυνότητα στην Ψηφιακή Εποχή»
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 16 Μαρτίου, από τις 11:30 έως τις 13:00, στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων και απευθύνεται σε μαθητές και μαθήτριες Γυμνασίων και Λυκείων, ενώ είναι ανοιχτή και για γονείς.
Στόχος της ημερίδας είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση της μαθητικής κοινότητας γύρω από τους κινδύνους του διαδικτύου, καθώς και η ενίσχυση της υπεύθυνης ψηφιακής συμπεριφοράς και της ασφάλειας των νέων στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο.
Κεντρικός εισηγητής της ημερίδας θα είναι ο Μανώλης Σφακιανάκης, ειδικός ερευνητής και αναλυτής ηλεκτρονικού εγκλήματος, αντιστράτηγος ε.α. της Ελληνικής Αστυνομίας και ιδρυτής της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος στην Ελλάδα. Με πολυετή εμπειρία στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, έχει διαχειριστεί χιλιάδες υποθέσεις ηλεκτρονικού εγκλήματος και συμμετέχει ως ομιλητής σε διεθνή συνέδρια και δράσεις ενημέρωσης για την προστασία των πολιτών στο διαδίκτυο.
Στην ημερίδα θα συμμετέχει ως ομιλήτρια η Πωλίνα Ζέρβα, ψυχολόγος MSc και ψυχοθεραπεύτρια, διευθύντρια του The Crime Lab, η οποία θα αναπτύξει ζητήματα που αφορούν τις ψυχολογικές επιπτώσεις της ψηφιακής κακοποίησης και τη σημασία της πρόληψης.