Τουλάχιστον 85 χώρες έχουν καταγράψει αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης από τότε που ξεκίνησαν οι επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν.
Οι οδηγοί σε ολόκληρο τον κόσμο αισθάνονται ήδη τις συνέπειες του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, καθώς οι τιμές των καυσίμων έχουν αυξηθεί απότομα από την έναρξη της σύγκρουσης.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα γαλόνι απλής βενζίνης που τον Φεβρουάριο κόστιζε κατά μέσο όρο 2,94 δολάρια, τώρα φτάνει τα 3,58 δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 20%, σύμφωνα με στοιχεία του AAA Fuel Prices, του συστήματος παρακολούθησης λιανικών τιμών καυσίμων της Αμερικανικής Ένωσης Αυτοκινητιστών (AAA).
Αν και κάθε πολιτεία στις ΗΠΑ καθορίζει τις δικές της τιμές βενζίνης, σε αρκετές από αυτές η τιμή έχει ξεπεράσει τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, ενώ στην Καλιφόρνια έχει ξεπεράσει τα 5 δολάρια ανά γαλόνι, το υψηλότερο επίπεδο στην τιμή των τελευταίων δύο και πλέον ετών.
Σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων από την πλατφόρμα Global Petrol Prices, η οποία παρακολουθεί και δημοσιεύει λιανικές τιμές ενέργειας σε περίπου 150 χώρες, τουλάχιστον 85 χώρες έχουν καταγράψει αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης μετά τις αρχικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Ορισμένα κράτη ανακοινώνουν αλλαγές στις τιμές μόνο στο τέλος κάθε μήνα, επομένως αναμένεται ότι πολλές ακόμη χώρες θα εμφανίσουν αυξήσεις τον Απρίλιο.
Το Βιετνάμ κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση, σχεδόν 50%, με την τιμή της βενζίνης να ανεβαίνει από 0,75 δολάρια ανά λίτρο στις 23 Φεβρουαρίου σε 1,13 δολάρια στις 9 Μαρτίου.
Ακολουθούν:
Ο σχετικός πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τις χώρες στις οποίες αυξήθηκαν οι τιμές βενζίνης στα πρατήρια.
Η Ασία εξαρτάται από τα Στενά του Ορμούζ για την προμήθεια πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα οποία έχουν ουσιαστικά κλείσει από την έναρξη του πολέμου.
Το στενό αυτό συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και αποτελεί τη μοναδική θαλάσσια δίοδο μέσω της οποίας οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής μπορούν να μεταφέρουν το πετρέλαιό τους.
Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα συγκαταλέγονται στις πιο ευάλωτες χώρες, καθώς εισάγουν αντίστοιχα περίπου 95% και 70% του πετρελαίου τους από τον Κόλπο.
Οι δύο χώρες της Ανατολικής Ασίας έχουν ήδη λάβει έκτακτα μέτρα για τη σταθεροποίηση των ενεργειακών τους αγορών.
Στις 8 Μαρτίου, η Ιαπωνία έδωσε εντολή στους υπεύθυνους των εγκαταστάσεων αποθήκευσης πετρελαίου να προετοιμαστούν για πιθανή απελευθέρωση «στρατηγικών αποθεμάτων». Την επόμενη ημέρα, η Νότια Κορέα επέβαλε ανώτατο όριο τιμής στη βενζίνη και το ντίζελ για πρώτη φορά εδώ και 30 χρόνια.
Στη Νότια Ασία, οι επιπτώσεις του πολέμου είναι πιο σοβαρές από ό,τι στην Ανατολική Ασία, επειδή χώρες όπως το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές διαθέτουν πολύ πιο περιορισμένα οικονομικά αποθέματα και μικρότερα στρατηγικά αποθέματα ενέργειας.
Σε μια προσπάθεια εξοικονόμησης ενέργειας, η κυβέρνηση του Μπανγκλαντές διέταξε το άμεσο κλείσιμο όλων των δημόσιων και ιδιωτικών πανεπιστημίων. Στο Πακιστάν, οι δημόσιες υπηρεσίες θα λειτουργούν πλέον με τετραήμερη εργασία την εβδομάδα, ενώ τα σχολεία έχουν κλείσει και εφαρμόστηκε πολιτική τηλε-εργασίας κατά 50% προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση καυσίμων.
Στην Ευρώπη, οι υπουργοί Οικονομικών της Ομάδας των Επτά (G7) πραγματοποίησαν έκτακτη σύσκεψη για να συζητήσουν την άνοδο των τιμών. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έθεσε μάλιστα το ενδεχόμενο να απελευθερωθεί το 20-30% των στρατηγικών αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης, ώστε να μειωθεί η πίεση στους καταναλωτές.
Πώς η άνοδος της τιμής του πετρελαίου αυξάνει το κόστος των τροφίμων
Οι τιμές του πετρελαίου και των τροφίμων κινούνται συνήθως παράλληλα, καθώς το κόστος της ενέργειας επηρεάζει κάθε στάδιο της αλυσίδας παραγωγής τροφίμων — από τα λιπάσματα που χρησιμοποιούνται στα χωράφια έως τα φορτηγά που μεταφέρουν τα προϊόντα από το χωράφι στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου επηρεάζει επίσης άμεσα τη ναυτιλία και το κόστος μεταφορών.
«Η μεταφορά είναι το ζωτικό αίμα της παγκόσμιας οικονομίας», δήλωσε στο Al Jazeera ο οικονομολόγος Ντέιβιντ ΜακΓουίλιαμς «οι μεταφορές αποτελούν την ενεργειακή βάση της παγκόσμιας οικονομίας».
Παράλληλα αυξάνονται οι φόβοι για ταυτόχρονη αύξηση του πληθωρισμού και της ανεργίας, ένα φαινόμενο που ιστορικά συνοδεύει μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις. Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν τις κρίσεις των 1973, 1978 και 2008 ως παραδείγματα που δείχνουν ότι κάθε σημαντική άνοδος της τιμής του πετρελαίου ακολουθήθηκε, από διάφορες μορφές παγκόσμιας ύφεσης.
Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, όπου οι πολίτες ξοδεύουν πολύ μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για τρόφιμα και εισάγονται μεγάλες ποσότητες σιτηρών και λιπασμάτων, η άνοδος της τιμής του πετρελαίου μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε ελλείψεις τροφίμων.
Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο χρησιμοποιούνται για πολύ περισσότερα πράγματα από απλά καύσιμα. Αποτελούν πρώτες ύλες για χιλιάδες καθημερινά προϊόντα.
Τα πλαστικά —όπως μπουκάλια νερού, συσκευασίες τροφίμων, θήκες κινητών τηλεφώνων και ιατρικές σύριγγες— παράγονται από αργό πετρέλαιο.
Το αργό πετρέλαιο είναι επίσης βασικό συστατικό σε συνθετικά υφάσματα όπως ο πολυεστέρας, το νάιλον και το ακρυλικό, τα οποία χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πολλών προϊόντων, από αθλητικά ρούχα έως χαλιά, αναφέρει το Al Jazeera. Επιπλέον αποτελεί σημαντική βάση και για τη βιομηχανία καλλυντικών, καθώς χρησιμοποιείται στην παραγωγή προϊόντων όπως η βαζελίνη, τα κραγιόν και τα concealers.
Ακόμη και πολλά οικιακά προϊόντα βασίζονται σε παράγωγα πετρελαίου: απορρυπαντικά ρούχων, υγρά πιάτων και μπογιές παράγονται από πετρελαϊκές πρώτες ύλες.
Τέλος, η παγκόσμια παραγωγή τροφίμων στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο, το οποίο χρησιμοποιείται για την παραγωγή λιπασμάτων που αυξάνουν την απόδοση των καλλιεργειών και επιτρέπουν στη γεωργία να ανταποκρίνεται στην παγκόσμια ζήτηση τροφίμων.