Η εικόνα του νέου διεθνούς οργανισμού – το λεγόμενο και «αντίπαλο δέος» στον ΟΗΕ – που επιχείρησε να προβάλει ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν αυτή ενός διεθνούς φόρουμ ειρήνης, η πραγματικότητα, όμως, μοιάζει πολύ διαφορετική. Ads Σύμφωνα με ανάλυση του Intercept, κάθε κράτος-μέλος του αυτοαποκαλούμενου «Συμβουλίου Ειρήνης» έχει δεχθεί επικρίσεις για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων – πολλές από αυτές μάλιστα καταγράφονται ακόμη και σε εκθέσεις του ίδιου του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Στην εναρκτήρια συνεδρίαση του νέου αυτού σχήματος, νωρίτερα μέσα στον μήνα, ο Τραμπ διακήρυξε ότι φέρνει την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, την ώρα που ταυτόχρονα απειλούσε με νέα επίθεση κατά του Ιράν.
Λίγες ημέρες αργότερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ενώθηκαν με το Ισραήλ σε μια εκτεταμένη αεροπορική εκστρατεία στο Ιράν, βυθίζοντας την περιοχή ακόμη βαθύτερα στον πόλεμο. Η αντίφαση αυτή ήταν μόνο μία από τις πολλές που ανέδειξε η πρώτη συνεδρίαση του νέου θεσμού. Ads Διαβάστε επίσης: Μέση Ανατολή / Τουλάχιστον 20 χώρες εμπλέκονται στον πόλεμο με το Ιράν
Ένα «διεθνές όργανο» πλήρως ελεγχόμενο από τον Τραμπ
Ο Τραμπ παρουσίασε το Συμβούλιο Ειρήνης ως κάτι ανώτερο από κάθε άλλο διεθνή οργανισμό, δηλώνοντας ότι συγκεντρώνει «τους σπουδαιότερους ηγέτες του κόσμου».
Στην πράξη, όμως, το όργανο μοιάζει περισσότερο με έναν μηχανισμό απόλυτα ελεγχόμενο από τον ίδιο.
Ως πρόεδρος του Συμβουλίου με ισόβια θητεία, ο Τραμπ καθορίζει τη σύνθεσή του, επιλέγει την εκτελεστική επιτροπή και έχει τον τελικό λόγο σε κάθε απόφαση.
Το καταστατικό προβλέπει ότι ακόμη και οι αποφάσεις που λαμβάνονται με πλειοψηφία των κρατών-μελών χρειάζονται τη δική του έγκριση.
Ο ίδιος διατηρεί επίσης την αποκλειστική αρμοδιότητα ερμηνείας του καταστατικού, καθώς και το δικαίωμα να δημιουργεί, να τροποποιεί ή να καταργεί θυγατρικούς φορείς.
Ο Τραμπ έφτασε μάλιστα στο σημείο να δηλώσει ότι το Συμβούλιο Ειρήνης θα επιβλέπει σχεδόν τη λειτουργία του ίδιου του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ώστε να «διασφαλίζει ότι λειτουργεί σωστά».
Διαβάστε επίσης: Τραμπ – «Συμβούλιο Ειρήνης» / Ανακοίνωσε 5 δισ. δολάρια για την ανοικοδόμηση της Γάζας
Χρήματα, δεσμεύσεις και ένα αδιαφανές ταμείο
Εξίσου εντυπωσιακό είναι και το οικονομικό σκέλος. Το νέο όργανο διαθέτει τη δυνατότητα να ανοίγει τραπεζικούς λογαριασμούς, να δέχεται και να διαχειρίζεται δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους, να κινεί νομικές διαδικασίες και να αποκτά ή να διαθέτει περιουσιακά στοιχεία.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, μια εισφορά 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων εξασφαλίζει μόνιμη θέση στο Συμβούλιο, ενώ οι τριετείς θητείες δεν απαιτούν καταβολή ποσού.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι έχει αποσπάσει δεσμεύσεις άνω των 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων από εννέα χώρες, αν και τα επίσημα έγγραφα του Συμβουλίου εμφανίζουν μόνο οκτώ χώρες να έχουν υπογράψει σχετική δήλωση πρόθεσης.
Παράλληλα, δεσμεύτηκε να διοχετεύσει τουλάχιστον 10 δισεκατομμύρια δολάρια αμερικανικών φορολογικών εσόδων στο ταμείο του οργανισμού.
Το ίδιο το Συμβούλιο ανακοίνωσε ότι έχει εξασφαλίσει περισσότερες από 15 δισεκατομμύρια δολάρια για ανθρωπιστική βοήθεια και έργα ανοικοδόμησης στη Γάζα.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές πώς ακριβώς θα δαπανηθούν αυτά τα ποσά και ποιος θα ασκεί ουσιαστικό έλεγχο στη διαχείρισή τους.
Οι «ειρηνοποιοί» με βαρύ ιστορικό παραβιάσεων
Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο, ωστόσο, αφορά τη σύνθεση του ίδιου του Συμβουλίου.
Η ανάλυση του Intercept καταλήγει ότι όλα τα κράτη-μέλη έχουν κατηγορηθεί για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, από αυθαίρετες δολοφονίες και βασανιστήρια έως αυθαίρετες συλλήψεις και καταστολή της ελευθερίας της έκφρασης.
Ακόμη και οι «εξωραϊσμένες» εκθέσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για το 2025, οι οποίες σύμφωνα με το δημοσίευμα αποσιωπούν πτυχές που εκθέτουν συμμάχους του Τραμπ, αναφέρουν καταγγελίες για μερικά από τα βαρύτερα δυνατά αδικήματα σε βάρος 23 από τα 27 ξένα κράτη-μέλη.
Αν ληφθούν υπόψη και οι τελευταίες εκθέσεις της εποχής Τζο Μπάιντεν, ο αριθμός αυτός ανεβαίνει στα 25.
Ανάμεσα στα κράτη που ξεχωρίζουν για το βεβαρημένο τους ιστορικό βρίσκονται η Λευκορωσία, το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία.
Η περίπτωση της Σαουδικής Αραβίας, του Ισραήλ και της Λευκορωσίας
Σε έκθεση του περασμένου καλοκαιριού, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ κατηγορούσε τη Σαουδική Αραβία για «σημαντικά ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων», μεταξύ άλλων για αξιόπιστες αναφορές αυθαίρετων ή παράνομων δολοφονιών, εξαφανίσεων, βασανιστηρίων, απάνθρωπης μεταχείρισης και αυθαίρετων συλλήψεων.
Στην ίδια έκθεση σημειωνόταν ότι η σαουδαραβική κυβέρνηση δεν έλαβε αξιόπιστα μέτρα για να εντοπίσει και να τιμωρήσει τους υπευθύνους.
Ακόμη και στις αμερικανικές εκθέσεις για το Ισραήλ καταγράφονται αναφορές για «αυθαίρετες ή παράνομες δολοφονίες» και «σοβαρούς περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης».
Παράλληλα, επιτροπή του ΟΗΕ που ερεύνησε τον πόλεμο στη Γάζα έφτασε στο συμπέρασμα ότι το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία κατά των Παλαιστινίων.
Η Λευκορωσία, από την άλλη, περιγράφεται από τη Freedom House ως αυταρχικό κράτος όπου οι εκλογές είναι ανοιχτά νοθευμένες και οι πολιτικές ελευθερίες ασφυκτικά περιορισμένες.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έχει επίσης καταγράψει στη χώρα βασανιστήρια, απάνθρωπη μεταχείριση και αυθαίρετες κρατήσεις.
Ένα «Συμβούλιο Ειρήνης» γεμάτο πολεμοχαρείς ηγέτες
Παρά τον τίτλο του, το Συμβούλιο δεν συγκροτήθηκε από χώρες-πρότυπα ειρηνικής διπλωματίας.
Στην πρώτη του συνεδρίαση συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν και ο πρόεδρος της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι, δύο από τους πιο ένθερμους πολιτικούς συμμάχους του Τραμπ. Οι παρευρισκόμενοι έλαβαν μάλιστα κόκκινα καπέλα τύπου MAGA με το σύνθημα «USA».
Παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Νέα Ζηλανδία, η Νορβηγία, η Πολωνία και η Ουκρανία, αρνήθηκαν να ενταχθούν στο Συμβούλιο, αν και αρκετές χώρες παρέστησαν ως παρατηρητές.
Παράλληλα, η Ρωσία και η Κίνα, δύο χώρες που επίσης έχουν κατηγορηθεί επανειλημμένα για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν προσκληθεί να συμμετάσχουν, χωρίς ακόμη να έχουν αποδεχθεί.
Η πιο προβληματική παρουσία: Οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες
Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι ο μεγαλύτερος παράγοντας αποσταθεροποίησης μέσα στο ίδιο το Συμβούλιο μπορεί να είναι τελικά οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Παρά τις δηλώσεις του Τραμπ ότι «δεν υπάρχει τίποτε σημαντικότερο από την ειρήνη», στη δεύτερη θητεία του οι ΗΠΑ έχουν ήδη εξαπολύσει επιθέσεις σε Ιράκ, Νιγηρία, Σομαλία, Συρία, Βενεζουέλα, Υεμένη, αλλά και κατά πολιτών σε πλοιάρια στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό Ωκεανό, ενώ πρόσφατα επιτέθηκαν και στο Ιράν.
Παράλληλα, η κυβέρνησή του δηλώνει ότι βρίσκεται σε πόλεμο με τουλάχιστον 24 καρτέλ και εγκληματικές οργανώσεις, ενώ έχει απειλήσει και χώρες όπως η Κολομβία, η Κούβα, η Γροιλανδία, η Ισλανδία και το Μεξικό.
Κι όμως, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Τραμπ διακήρυξε στην ομιλία του ότι «αυτή τη στιγμή έχουμε ειρήνη στη Μέση Ανατολή».
Το οργουελικό παράδοξο
Το άρθρο του Intercept κλείνει με μια αναφορά στο γνωστό σύνθημα του Τζορτζ Όργουελ στο μυθιστόρημα 1984: «Ο πόλεμος είναι ειρήνη». Κατά το δημοσίευμα, το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ ενσαρκώνει ακριβώς αυτή την οργουελική αντιστροφή της πραγματικότητας.
Από τη μία, παρουσιάζεται ως όργανο ειρήνης. Από την άλλη, αποτελείται από κράτη που έχουν κατηγορηθεί για πολεμικά εγκλήματα, αυταρχισμό, καταστολή και συστηματικές παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Με άλλα λόγια, πίσω από τη ρητορική περί ειρήνης διαμορφώνεται ένα σχήμα όπου οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της βίας εμφανίζονται ως εγγυητές της σταθερότητας. Και αυτό, ίσως, είναι το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο απ’ όλα.