Μια εικόνα από το… μέλλον, για το πώς θα είναι τα επτά Ενετικά Νεώρια του Δήμου Χανίων όταν αποκατασταθούν, μπορούν να έχουν οι Χανιώτες που θα επισκεφθούν την έκθεση των μελετών που εκπονήθηκαν από το Πολυτεχνείο Κρήτης για την αποκατάσταση και επανάχρηση τους, η οποία εγκαινιάστηκε από το απόγευμα της Παρασκευής στην Πύλη της Άμμου (Sabbionara).
Η έκθεση θα διαρκέσει περίπου έναν χρόνο συνοδευόμενη από προβολές ενώ όπως έγινε γνωστό, καλώς εχόντων των πραγμάτων, ο ανάδοχος του έργου θα εγκατασταθεί στα Νεώρια μέχρι το τέλος του 2026 με αρχές του 2027. Το έργο αποκατάστασης των Νεωρίων εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί μέσα στα επόμενα 3-4 χρόνια, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης, κατά τον χαιρετισμό του.
Τα εγκαίνια της έκθεσης πραγματοποιήθηκαν παρουσία της ερευνητικής ομάδας του Πολυτεχνείου Κρήτης με επικεφαλής τον Νίκο Σκουτέλη και του Εθνικού Επιτρόπου της Ελλάδας στην 19η Διεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής – La Biennale di Venezia, αναπληρωτή καθηγητή ΕΜΠ Ευθύμιο Μπακογιάννη, Γενικού Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η επανέκθεση πραγματοποιείται σε συνέχεια της ελληνικής συμμετοχής στη 19η Διεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής – La Biennale di Venezia, με τίτλο Intelligens Historica, αναδεικνύοντας τη σημασία της ιστορικής μνήμης, της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και του βιώσιμου σχεδιασμού για το μέλλον των πόλεων.
Πρόκειται για τις προτάσεις του Πολυτεχνείου Κρήτης για την αποκατάσταση και επανάχρηση των ενετικών νεωρίων στα Χανιά, όπως παρουσιάστηκαν στο ελληνικό περίπτερο ως εθνική εκπροσώπηση στην 19η Διεθνή Έκθεση Αρχιτεκτονικής – La Biennale di Venezia, με θέμα: Intelligens.Natural.Artificial.Collective με επιμελητή τον Carlo Ratti, που έλαβε χώρα στους κήπους της Biennale και στο νεώριο της Βενετίας από 10 Μαΐου έως 23 Νοεμβρίου 2025. Στη συνέχεια η έκθεση παρουσιάστηκε στο Μουσείο Μπενάκη τον Οκτώβριο του 2025 και στη Δημοτική Πινακοθήκη της Βασιλικής του Αγίου Μάρκου στο Ηράκλειο από τις 12 Δεκεμβρίου 2025 έως τις 23 Ιανουαρίου 2026.
Ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης, τόνισε ότι η έκθεση δίνει την δυνατότητα στο κοινό να δει μέσα από μακέτες και φωτορεαλιστικές απεικονίσεις πώς θα διαμορφωθεί το έργο, «ένα εμβληματικό έργο για τα Χανιά και την Κρήτη, το οποίο αναμένεται να επαναφέρει τα ιστορικά νεώρια σε χρήση και να τα αποδώσει ξανά στους πολίτες και τους επισκέπτες».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η έγκριση της χρηματοδότησης έχει ήδη γίνει, ενώ οι διαδικασίες για την ολοκλήρωση των μελετών βρίσκονται σε εξέλιξη. Στη συνέχεια, αναμένεται η δημοπράτηση του έργου, προϋπολογισμού περίπου 22 εκατομμυρίων ευρώ, μέσω διαγωνιστικής διαδικασίας για την επιλογή αναδόχου. Ο δήμαρχος τόνισε ότι από τη στιγμή που θα ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία, θα ξεκινήσει η εγκατάσταση του εργοταξίου και η σταδιακή κατασκευή των έργων αποκατάστασης και επανάχρησης των νεωρίων.
Σημείωσε επίσης ότι η προτεραιότητα της δημοτικής αρχής είναι να τηρηθούν αυστηρά τα χρονοδιαγράμματα, ώστε το έργο να ολοκληρωθεί όσο το δυνατόν πιο γρήγορα και οι χώροι να γίνουν προσβάσιμοι σε κατοίκους και επισκέπτες, ενώ θα υποστηρίζουν πολιτιστικές, καλλιτεχνικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες.
«Η μακέτα που κατασκευάσαμε είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα παρά σε μια τυπική αρχιτεκτονική μακέτα», τόνισε, εξηγώντας ότι επιλέχθηκε η ασυνήθιστη κλίμακα 1:15, προκειμένου να αποδίδεται το έργο όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστικά. Με τον τρόπο αυτό –όπως είπε– ακόμη και οι επισκέπτες που δεν είναι εξοικειωμένοι με τα αρχιτεκτονικά σχέδια μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα πώς θα είναι οι χώροι όταν κατασκευαστούν.
Ο κ. Σκουτέλης εμφανίστηκε αισιόδοξος και για την πορεία του έργου, επισημαίνοντας ότι σύμφωνα με την ενημέρωση από τον δήμαρχο Χανίων αναμένεται σύντομα να ”πέσει” η τελευταία υπογραφή ώστε να προκηρυχθεί το έργο. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι από την αρχή της διαδικασίας η προσπάθεια ”αγκαλιάστηκε” από την τοπική κοινωνία, ενώ σημαντική ήταν και η συμβολή του Υπουργείου Πολιτισμού και όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Ο επίκεφαλής της ερευνητικής ομάδας εξήγησε ότι η μελέτη προσεγγίζει τα Νεώρια ως έναν ενιαίο χώρο πολιτισμού και δημιουργίας, ξεκινώντας από το πρώτο νεώριο που βρίσκεται κοντά στην παλιά πύλη του συγκροτήματος, η οποία επανακατασκευάζεται.
Η είσοδος αυτή θα παραμείνει βασική πρόσβαση στον χώρο, ενώ το πρώτο νεώριο θα μπορεί να λειτουργεί τόσο αυτόνομα όσο και ως χώρος υποδοχής για μεγαλύτερες διοργανώσεις και εκθέσεις. Οι εκθέσεις, όπως σημείωσε, μπορούν να είναι καλλιτεχνικές ή θεματικές, αλλά και να φιλοξενούν παρουσιάσεις ή δράσεις προβολής της παραγωγής και της οικονομίας της Κρήτης.
Στο πέμπτο νεώριο, που σήμερα χρησιμοποιείται κυρίως ως χώρος στάθμευσης και αποθήκευσης εξοπλισμού, προβλέπεται η δημιουργία ενός μεγάλου εσωτερικού περάσματος που λειτουργεί σαν σύνδεση ανάμεσα στις δύο πλευρές του λιμανιού. Από τη δυτική πλευρά παραμένουν τα τέσσερα εκθεσιακά νεώρια, ενώ από την άλλη πλευρά αναπτύσσονται βοηθητικές λειτουργίες όπως γραφεία, χώροι υγιεινής και αναψυκτήριο.
Το τελευταίο κλειστό νεώριο προβλέπεται να φιλοξενεί έναν μικρό χώρο παραστάσεων, με μια κατασκευή που θυμίζει γέφυρα ξύλινου καραβιού και μπορεί να υποδέχεται μικρές μουσικές ή θεατρικές εκδηλώσεις για περίπου 200 έως 240 θεατές.
Ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ευθύμιος Μπακογιάννης ανέφερε ότι η πρόταση της ομάδας με επικεφαλής τον καθηγητή Νίκο Σκουτέλη στοχεύει στην ανάδειξη των ιστορικών ναυπηγείων και στη μετατροπή τους σε σύγχρονους χώρους πολιτισμού και δραστηριοτήτων, ανοιχτούς σε κατοίκους και επισκέπτες.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της χρηματοδότησης και της πορείας υλοποίησης του έργου, επισημαίνοντας ότι η χρηματοδότηση έχει ήδη εγκριθεί και ενταχθεί στο πρόγραμμα «Διατηρώ» του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες ωρίμανσης των μελετών και της έκδοσης της οικοδομικής άδειας, ενώ το επόμενο βήμα θα είναι η προκήρυξη του διαγωνισμού για την επιλογή αναδόχου. Όπως σημείωσε, πρόκειται για την πρώτη πρόταση που εντάχθηκε και αξιολογήθηκε για χρηματοδότηση στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, γεγονός που δείχνει τη σημασία που αποδίδεται στο έργο για την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κρήτης.
Η Υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη,υπογράμμισε τη σημασία της αποκατάστασης και επανάχρησης των Ενετικών Νεωρίων, χαρακτηρίζοντάς τα σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς των Χανίων και της χώρας. Τόνισε ότι έχουν εξασφαλιστεί οι απαραίτητες χρηματοδοτήσεις για την υλοποίηση του έργου και εξέφρασε την ευχή να τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα, ώστε ο χώρος να αναδειχθεί και να γίνει σύντομα προσβάσιμος σε κατοίκους και επισκέπτες.
Ο βουλευτής της Ν.Δ Αλέξανδρος Μαρκογιαννάκης, έκανε λόγο για μια ιδιαίτερα σημαντική ημέρα για τα Χανιά, καθώς αφορά την πορεία αποκατάστασης και επανάχρησης των Ενετικών Νεωρίων, ενός από τα πιο εμβληματικά και ιστορικά μνημεία της πόλης. Επεσήμανε ότι μέσα από τη μακέτα παρουσιάζεται πώς θα διαμορφωθεί ο χώρος στο μέλλον, ενώ εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι το έργο θα προχωρήσει με γρήγορους ρυθμούς και σύντομα θα υλοποιηθεί, φιλοξενώντας εκθέσεις και πολιτιστικές δράσεις.
Υπενθυμίζεται ότι, με απόφαση του Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το έργο «Αποκατάσταση, Ανάδειξη και Απόδοση Χρήσεων στο Συγκρότημα των επτά (7) Ενετικών Νεωρίων στην Παλιά Πόλη Χανίων» εντάχθηκε στο Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021–2027», με συνολικό προϋπολογισμό 20.711.095 ευρώ για την πλήρη αποκατάσταση των 7 Νεωρίων, με στόχο τη μετατροπή τους σε έναν ανοιχτό πολιτιστικό και κοινωνικό χώρο υψηλών προδιαγραφών, προσβάσιμο σε όλους.