Σε ενημερωτική εκδήλωση αναλύθηκαν όλοι οι επιστημονικοί, γεωπολιτικοί, πολεοδομικοί και κοινωνικοί λόγοι για τους οποίους η μεταφορά στα δυτικά θεωρείται λάθος
Στρατηγική ευκαιρία για κόμβο συνδυασμένων μεταφορών και διεθνών logistics αν το ΚΤΕΛ ενταχθεί στο ανατολικό αναπτυξιακό μέτωπο της πόλης
Της Κικής Ηπειρώτου
Όλους τους επιστημονικούς, πολεοδομικούς, αναπτυξιακούς, κοινωνικούς, πολιτικούς και γεωπολιτικούς λόγους για τους οποίους το ΚΤΕΛ Έβρου θα πρέπει να μεταφερθεί στα ανατολικά της Αλεξανδρούπολης ανέλυσαν κατά τη διάρκεια εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στην Αλεξανδρούπολη ο τέως Δήμαρχος και δικηγόρος Βαγγέλης Λαμπάκης, ο πρώην Αντιδήμαρχος και πολιτικός μηχανικός Γιάννης Λασκαράκης, καθώς και ο επίκουρος καθηγητής Αρχιτεκτονικής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Γιώργος Πατρίκιος.
Όπως είναι γνωστό, η χωροθέτηση του ΚΤΕΛ Έβρου είναι από 39 ετών δεδομένη και κατοχυρωμένη στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο Αλεξανδρούπολης του 1987 με την αναθεώρηση του 1999. Παράλληλα, στην παραθαλάσσια δυτική περιοχή της πόλης, το Υπουργείο πρότεινε να εγκριθεί «η χρήση τουρισμού – αναψυχής, όπως προσδιορίζεται στο άρθρο 8 του από 23.2.1987 Π.Δ/τος (ΦΕΚ 166Δ), αποκλειομένων των χρήσεων μέσων μαζικής μεταφοράς και κέντρων διασκέδασης
Από την άλλη πλευρά, τα τελευταία χρόνια, το ΚΤΕΛ έχει κινήσει διαδικασίες για να μεταφερθεί στα δυτικά της πόλης, σε οικόπεδο ιδιοκτησίας του, δίπλα από τα LIDL της Χηλής. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να αλλάξει το Προεδρικό Διάταγμα του 2016, με το οποίο ορίζονταν η έκταση μεταξύ Αλεξανδρούπολης και Χηλής ως τουριστική ζώνη εγκατάστασης ξενοδοχείων και τουριστικών καταλυμάτων και στην οποία απαγορεύεται η εγκατάσταση οχληρών μονάδων, όπως οι σταθμοί μέσων μαζικής μεταφοράς.
Στην εκδήλωση παρέστησαν κάτοικοι της περιοχής, αλλά και ολόκληρης της πόλης που προβληματίζονται για το συγκεκριμένο ζήτημα. Σύμφωνα με όσα παρουσίασαν οι ομιλητές, η χωροθέτηση στα δυτικά είναι λάθος και μπορεί να αποβεί καταστροφική για το μέλλον της πόλης, στην οποία, τόσο ο πληθυσμός, όσο και η κυκλοφορία αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά τα επόμενα χρόνια.
Αρχικά, τον λόγο πήρε η εκπρόσωπος των 300 κατοίκων της Χηλής Αναστασία Δημητριάδου, η οποία εξέφρασε τη μεγάλη ανησυχία για την πιθανότητα να μεταφερθεί το ΚΤΕΛ δυτικά, σε μία οικιστική περιοχή, με μεγάλο κυκλοφοριακό φορτίο, ιδιαίτερα το καλοκαίρι και με κίνδυνο τόσο για ατυχήματα και για δυσκολία άμεσης πρόσβασης στο ΠΓΝΑ, όσο και για γενικότερη υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων. Ευχαρίστησε τόσο τον κ. Λασκαράκη, όσο και τον κ. Λαμπάκη που στέκονται ανιδιοτελώς στο πλευρό τους.
Ο τέως Δήμαρχος Βαγγέλης Λαμπάκης σχολίασε για τον ομοτράπεζό του Γιάννη Λασκαράκη, ότι ενώ έχουν συγκρουστεί, πολιτικά, πολλές φορές στο παρελθόν, ωστόσο, οι συγκρούσεις αυτές ήταν πάντοτε «υγιείς».
Αναφέρθηκε στο ιστορικό της υπόθεσης, από τη θητεία του στο «τιμόνι» του Δήμου Αλεξανδρούπολης, ως και σήμερα. Ο ίδιος, όπως είπε, αγωνίστηκε 5 χρόνια για το ΚΤΕΛ, πήγε στην Αθήνα περίπου 50 φορές, για να φτάσει τελικά, προτού παραδώσει τη δημοτική αρχή, να έχει έτοιμο τον φάκελο, με 14 αδειοδοτήσεις και μελέτες, για τη μεταφορά του ΚΤΕΛ στα ανατολικά, δίπλα από τον Γαλλικό Σταθμό.
Αναφερθείς στην ανάγκη προστασίας και ανάδειξης του Γαλλικού Σταθμού, σημείωσε πως δεν έρχεται κόντρα ο στόχος αυτός με την εγκατάσταση του ΚΤΕΛ. «Είχαμε έρθει σε συνεννόηση με την κα Μενδώνη από τότε, καθώς ο σταθμός δεν είναι ιστορικός τόπος, αλλά ιστορικό μνημείο. Η μόνη ένσταση του ΥΠΠΟ ήταν να προβλέψουμε το εκδοτήριο σε χώρο προς τη Μαΐστρο. Θα μπορούσαμε με την ευκαιρία αυτή να λύσουμε ένα μεγάλο πρόβλημα της πόλης, αλλά και να αναπαλαιώσουμε και να αναδείξουμε τον Γαλλικό Σταθμό», υπογράμμισε ο κ. Λαμπάκης.
Ωστόσο, μετά την ανάληψη από την παράταξη Ζαμπούκη, σε ένα Δημοτικό Συμβούλιο το 2021, όταν ο ίδιος ήταν επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης, η δημοτική αρχή παρουσίασε μία εισήγηση – μελέτη για τη μεταφορά του ΚΤΕΛ, η οποία περιλάμβανε διάφορα σενάρια, μεταξύ των οποίων ανατολικά και δυτικά. Αποκάλυψε ωστόσο ότι το 2023, η αρμόδια Γενική Διεύθυνση Χωροταξικής και Περιβαλλοντικής Πολιτικής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης απέστειλε έγγραφο προς τον Δήμο, τονίζοντας ότι απαιτείται η άμεση συμμόρφωσή του και διόρθωση της μελέτης, λαμβάνοντας υπόψη τον χωροταξικό σχεδιασμό στην περιοχή της Χηλής, όπου απαγορεύεται η δημιουργία σταθμών μέσων μαζικής μεταφοράς. Αργότερα, κατά τη συζήτηση με το κοινό, ο επικεφαλής της σημερινής μείζονος αντιπολίτευσης στο Δημοτικό Συμβούλιο Σταύρος Σταυράκογλου, τόνισε πως «αυτό είναι κάτι που δεν γνωρίζουμε, δεν έχουμε καμία ενημέρωση για την ύπαρξη ενός τέτοιου εγγράφου».
Σύμφωνα με τον κ. Λαμπάκη, «οι επιστήμονες, πολεοδόμοι και χωροτάκτες έχουν εκφράσει την άποψή τους για τη χωροθέτηση στα ανατολικά, όμως, ο Δήμαρχος αρνείται την εφαρμογή της νομοθεσίας, βάσει των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, βάσει των οποίων εκδόθηκε το Προεδρικό Διάταγμα του ’16. Καταστρέφουν το δημόσιο συμφέρον αποκρύπτοντας τόσο το έγγραφο του 2023 από την Αποκεντρωμένη, όσο και ότι η περιοχή είναι χαρακτηρισμένη ως αμιγής κατοικία, που απαγορεύει τη λειτουργία σταθμών Μέσων Μαζικής Μεταφοράς. Όσο για το Περιφερειακό Συμβούλιο, έχει και αυτό γνωμοδοτικό χαρακτήρα, αλλά δεν ρώτησε κανέναν για να έχει μία ολοκληρωμένη άποψη.
Αναφορικά με τον δρόμο πίσω από το LIDL, έχει σχεδιαστεί ως δρόμος ήπιας κυκλοφορίας για να κάνουν ποδήλατο τα παιδιά μας με ασφάλεια, όχι για να κινούνται λεωφορεία. Επίσης, όσοι λένε για τον μικρό περιφερειακό που κατασκευάσαμε εμείς, ότι δηλαδή θα χρησιμοποιείται από το ΚΤΕΛ για να βγαίνει στην Εγνατία, ξεχνούν ότι δεν υπάρχει ένα σημαντικό κομμάτι που θα το επέτρεπε αυτό, καθώς δεν είχε εγκριθεί η κατασκευή του… Είναι τραγικό, όταν υπάρχει το ΓΠΣ και όλα αυτά τα επιστημονικά δεδομένα, να τα παραλείπει ένας Δήμαρχος», σημείωσε ο κ. Λαμπάκης, ενώ, ερωτηθείς από πολίτη, για ποιον λόγο το ΚΤΕΛ επιμένει, παρ’ όλα αυτά, να μεταφερθεί στα δυτικά, πιθανολόγησε ότι «μάλλον τους συμφέρει να μείνουν στη Βενιζέλου, λες και είμαστε ακόμη στη δεκαετία του ‘50».
Με τη φράση του Νίκου Καζαντζάκη: «Ν’ αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δε σωθεί, εγώ φταίω» απάντησε ο Γιάννης Λασκαράκης στο ερώτημα που ίσως έχουν αρκετοί, σχετικά με το γιατί κάποιοι «απόμαχοι» ασχολούνται ακόμη με τα θέματα της πόλης.
Χαρακτήρισε τη μάχη αυτή για το ΚΤΕΛ ίσως άνιση, σημειώνοντας ωστόσο ότι «έχουμε μαζί μας το δίκαιο και το συμφέρον της πόλης». Τόνισε ότι με τη δημοτική αρχή του αείμνηστου Τάσου Σουλακάκη, η οποία περιλάμβανε άτομα από όλους τους κοινωνικούς και επαγγελματικούς χώρους, άκουγαν και σέβονταν τους πολίτες. «Όλα αυτά μας οδήγησαν στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο του ’85 που αντέχει ως σήμερα». Ωστόσο, για ένα τόσο σπουδαίο θέμα, το Δημοτικό Συμβούλιο Αλεξανδρούπολης και το Περιφερειακό Συμβούλιο ΑΜΘ ενέκριναν τα σχέδια του ΚΤΕΛ σχεδόν χωρίς συζήτηση.
Αναφερθείς στον σπουδαίο γεωπολιτικό ρόλο της Αλεξανδρούπολης τόνισε πως «σήμερα όλος ο κόσμος μιλάει για την Αλεξανδρούπολη, τα «Δαρδανέλια της ξηράς», τον κάθετο διάδρομο του Έβρου για τις μεταφορές ενέργειας. Πρόσφατα ένας παγκόσμιος εμπορικός διάδρομος «επέλεξε» το πέρασμά του από τον Έβρο: Μουμπάι – Σαουδική Αραβία – Χάιφα – Αλεξανδρούπολη. Η διεθνής ονομασία του είναι IMEC (India – Middle East – Europe Corridor). Το δίπολο Αλεξανδρούπολη- Ορεστιάδα (ως κόμβος προς την Ανατολή, προς τον δρόμο του μεταξιού), θα ενταχθεί σε ένα παγκόσμιο σύστημα συνδυασμένων μεταφορών, σε προνομιακό κόμβο των logistics, όπως αναφέρει το Master Plan του Υπερταμείου. 400 στρέμματα δεσμεύτηκαν για το εμπορευματικό κέντρο που θα δημιουργηθεί ανατολικά του λιμανιού».
Σημείωσε πως η απουσία του ΚΤΕΛ από έναν κόμβο συνδυασμένων μεταφορών είναι πολύ σημαντική και υποβαθμίζει καθοριστικά την παγκόσμια εμβέλεια ενός κόμβου logistics, ενώ υπογράμμισε πως το ζήτημα της χωροθέτησης του ΚΤΕΛ αφορά το μέλλον της πόλης και ολόκληρο του νομού. «Αφορά την ιστορική ευκαιρία που ανοίγεται για να μετατραπεί ο Έβρος από μια φθίνουσα συνοριακή περιοχή, σε ένα διεθνές διαμετακομιστικό κέντρο εμπορευμάτων και επιβατών», επεσήμανε χαρακτηριστικά.
Το 2018 η ΓΑΙΟΣΕ παραχώρησε με μακροχρόνια μίσθωση στο ΚΤΕΛ έκταση 7 στρεμμάτων, κοντά στον Γαλλικό Σταθμό, σε όμορο χώρο ιδιοκτησίας του ΚΤΕΛ 1,5 στρ. Σύνολο 8,5 στρ. Σύμφωνα με τον κ. Λασκαράκη, η έκταση αυτή διαθέτει και κτήριο με ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά, ικανό να στεγάσει τις διοικητικές υπηρεσίες του σταθμού, δωρεάν. «Η προσφορά δεν οδήγησε στην υλοποίηση του Σταθμού λόγω της άρνησης του ΚΤΕΛ να δεχθεί τις τροποποιήσεις που ΥΠ.ΠΟ. επί του σχεδίου χωροταξικής οργάνωσης της ΚΤΕΛ, με σκοπό την ανάδειξη των νεοκλασικών κτηρίων του ΟΣΕ», τόνισε ο κ. Λασκαράκης.
Εκτίμησε ακόμη ότι είναι πολλές οι εκκρεμότητες για τη χωροθέτηση στα δυτικά, με διαδικασίες χρονοβόρες, όπως η εισφορά σε γη και χρήμα, η δημιουργία δρόμων, δικτύων κοινής ωφέλειας, που θα γίνουν με χρήματα του Δήμου και μάλιστα όχι σε λιγότερα από 8-10 χρόνια από σήμερα!
Oι δύο θέσεις του ΚΤΕΛ στην Αλεξανδρούπολη των 100.000 κατοίκων
Όπως είπε ο ίδιος, η ετήσια διακίνηση επιβατών εκτιμάται από την μελέτη του ΚΤΕΛ σε 320.000 επιβάτες.
«Με βάση τα ημερήσια 84 δρομολόγια του ΚΤΕΛ , αυτό σημαίνει ότι σε κάθε δρομολόγιο ο μέσος όρος των επιβατών σε είναι 10,4 επιβάτες (!). Στην πράξη με Μ.Ο. επιβατών ανά δρομολόγιο μόνο το 50% των 60 θέσεων του λεωφορείου, οι επιβάτες ετησίως υπερβαίνουν τις 960.000 , ενώ στο μέγιστο αγγίζουν τα δύο εκατομμύρια. Σαράντα φορές, δηλαδή, ο σημερινός πληθυσμός του Δήμου της Αλεξανδρούπολης. Αυτό σημαίνει ανώτερη κατηγορία και προδιαγραφές υψηλότερες που δεν πληρούνται με τα δεδομένα του οικοπέδου του ΚΤΕΛ».
Αναφορικά με μία «παράπλευρη απώλεια», αναφέρθηκε στον παράδρομο που θα διανοιχθεί για την σύνδεση του οικοπέδου του ΚΤΕΛ με την οδό Αλεξανδρούπολης- Μάκρης, ο οποίος ρυμοτομεί το παλαιότερο (από το 1932) παραδοσιακό ιστορικό κτήριο της πόλης, τον πύργο Πατσούκα. «Με πρωτοβουλία μου βρίσκεται στη διαδικασία χαρακτηρισμού του ως διατηρητέου. Αν γίνει εκεί το ΚΤΕΛ, αναγκαστικά θα πρέπει να κατεδαφισθεί», σημείωσε.
Κατά τον κ. Λασκαράκη, η λύση στα ανατολικά είναι η πλέον συμφέρουσα για το ΚΤΕΛ για πολλούς λόγους:
– Είναι η πλέον σύντομη εάν αναβιώσει η σύμβαση μακροχρόνιας μίσθωσης που είχε συνάψει με τη ΓΑΙΟΣΕ.
– Είναι η πλέον οικονομική. Δεν θα απαιτηθεί η ανέγερση κτηρίου. Μόνο η συντήρηση του υπάρχοντος νεοκλασικού για την στέγαση των γραφείων και του σταθμαρχείου.
– Θα μπορέσει να αξιοποιήσει το οικόπεδό του στην τουριστική ζώνη με μια πολύ αποδοτική επένδυση ξενοδοχείου ή κατοικιών.
– Θα ήταν δυνατή η κατασκευή ενός μικρού κτηρίου με την ίδια παραδοσιακή αρχιτεκτονική, είτε για καταστήματα είτε για ένα μικρό boutique ξενοδοχείο, βραχείας διαμονής, για τους ταξιδιώτες όλων των μέσων μεταφοράς.
Η μακέτα που παρουσιάστηκε στην εκδήλωση αποτελεί μία οραματική οργάνωση των μέσων μεταφοράς στην έκταση που είχε παραχωρήσει η ΓΑΙΟΣΕ.
Δεξιά είναι ο Γαλλικός Σταθμός που θα λειτουργήσει ως κεντρικός επιβατικός σταθμός. Δίπλα του το υπάρχον κτήριο για γραφεία του ΚΤΕΛ. Αριστερά το μελλοντικό κτήριο για επιχειρηματική αξιοποίηση. Μεταξύ των δύο κτηρίων θα υπάρχει μια υπαίθρια ή στεγασμένη αγορά, αναψυκτήρια κλπ.
«Ένα τραμ πολύ εύκολα, με την χρήση των υπαρχόντων σιδηροτροχιών, θα μπορεί να συνδέει το αεροδρόμιο με το λιμάνι, το κέντρο της πόλης. Πρόκειται για ένα υπόδειγμα που θα έπρεπε να υποστηρίζει όλη η κοινωνία μαζί με το ΚΤΕΛ και ιδιαίτερα σύσσωμη η πολιτική ηγεσία του τόπου, οι βουλευτές και η κυβέρνηση» ανέφερε ο κ. Λασκαράκης.
Επιστημονική διάσταση στη συζήτηση προσέδωσε η παρουσία του κ. Πατρίκιου, ο οποίος ξεκινώντας την τοποθέτησή του είπε: «Συγκλονίστηκα απ’ όσα ακούστηκαν, που ήταν πλήρη και αποδεικνύουν δύο πράγματα, πρώτον την σκοπιμότητα της θέσης και δεύτερον την κρισιμότητα της θέσης».
Τόνισε πως τα επόμενα χρόνια η Αλεξανδρούπολη θα δει αύξηση των κατοίκων της και ακόμη μεγαλύτερη ανάδειξη της γεωπολιτικής της θέσης, καθώς συνιστά την πρώτη πύλη της Ευρώπης προς την Ανατολή. Μεγάλη η σημασία και του λιμανιού, που είναι διασυνδεδεμένο με τα λιμένα Θεσσαλονίκης και Καβάλας σε ένα κοινό σύστημα λιμένων.
Σημείωσε πως στα ανατολικά της πόλης δεν υπάρχουν ούτε σπίτια, αλλά ούτε και τουριστικές εγκαταστάσεις, ενώ είναι σημαντική η ύπαρξη του σιδηροδρόμου, άσχετα που σήμερα δεν υπάρχουν τρένα, καθώς στο μέλλον θα αξιοποιηθεί, έστω και για εμπορευματικούς σκοπούς, σύμφωνα με τις επιλογές της ΕΕ.
«Θα είναι παραφωνία να φύγει, λοιπόν, από αυτό το σύμπλεγμα συνδυασμένων μεταφορών, το ΚΤΕΛ και να πάει στα δυτικά. Εξάλλου, θα πρέπει η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του ΚΤΕΛ, να περιλαμβάνει αναλυτικά τους κυκλοφοριακούς φόρτους που θα έχει, ειδικά στις μέρες αιχμής, προκειμένου να αποδειχθεί εάν η περιοχή θα τους αντέξει. Θα πρέπει οι επιπτώσεις να ανταποκρίνονται στην αλήθεια. Αυτό θα γίνει μέσα από συγκεκριμένα στοιχεία και όχι μέσα από γενικές εκτιμήσεις».
Σημείωσε ακόμη πως ο πολεοδομικός σχεδιασμός είναι ένα κράμα γνώσης, δυνάμεως της αγοράς και της κοινωνίας και τελικά επιλέγεται η βέλτιστη λύση. Ο ίδιος εκτίμησε πως, με βάσει την προϋπάρχουσα γνωμοδότηση του ΣτΕ και πέρα από τις τεχνικές δυσκολίες, η προσπάθεια του ΚΤΕΛ θα «κολλήσει». Τόνισε ακόμη πως το Ειδικό Πολεοδομικό που εκπονεί ο Δήμος με στόχο να αλλάξει τις χρήσεις στα δυτικά, δύσκολα θα ανατρέψει τις προβλέψεις του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου, καθώς θα πρέπει να υπάρχουν πολύ ισχυροί λόγοι για την ανατροπή του.
«Με όλα αυτά θεωρώ ότι ο σχεδιασμός του ΚΤΕΛ είναι στον αέρα. Εξάλλου, για να περπατήσει το οποιοδήποτε σχέδιο, θα πρέπει να υπάρχει η συναίνεση της κοινωνίας. Βέβαια, υπάρχουν και τα τοπικά δημοψηφίσματα» σημείωσε κλείνοντας ο καθηγητής.
Μεταξύ των πολιτών που πήραν τον λόγο ήταν και ο Δημήτρης Μακροδημόπουλος, πολιτικός μηχανικός, τονίζοντας μεταξύ άλλων πως ήρθε η ώρα οι πολίτες να πάρουν την πόλη στα χέρια τους μέσω δημοψηφίσματος, καθώς πλέον η νομοθεσία το επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το αποτέλεσμά του, όπως είπε, θα είναι δεσμευτικό για τον Δήμο.
Ο πρώην Δήμαρχος Φερών Παναγιώτης Τσέκης έκανε λόγο για απόλυτο μηδενισμό της ποιότητας ζωής των πολιτών της Αλεξανδρούπολης, εκφράζοντας τη λύπη του για την πορεία αυτή που μπορεί να αλλάξει μόνο μέσα από αντίσταση και επανάσταση, κόντρα στα ψέματα και τα μικροσυμφέροντα των καιρών μας. Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα στην αξία του διαλόγου, τονίζοντας πως στη θητεία του έκανε συνεχώς συνελεύσεις με τους κατοίκους για να ακούει τα προβλήματά τους, «γι’ αυτό υπάρχουμε σε αυτές τις θέσεις», είπε χαρακτηριστικά.