Ένα βήμα πριν από την ενεργοποίηση των έκτακτων ρυθμίσεων για την ομαλή λειτουργία της αγοράς, βρίσκεται το υπουργείο Ανάπτυξης, διαπιστώνοντας ότι καλλιεργείται κλίμα ανατιμήσεων πριν καλά-καλά φτάσουν στην πόρτα μας οι κραδασμοί από τον Περσικό Κόλπο.
Οι πρώτοι έλεγχοι- και δεν είναι λίγοι- από την Ανεξάρτητη Αρχή για την εποπτεία της αγοράς, ειδικά στον κλάδο των καυσίμων, έδειξαν αδικαιολόγητες αυξήσεις σε περιοχές, αν κρίνει κανείς από το γεγονός ότι η μέση τιμή της βενζίνης έχει αυξηθεί, μεν, αλλά λελογισμένα, καθώς από τα 1,75 ευρώ την περασμένη Παρασκευή έχει “τσιμπήσει” ως τώρα γύρω στα 5 λεπτά. Παρά ταύτα, ακόμα και σε γειτονιές της Αθήνας και των προαστίων έχουν εντοπιστεί πρατήρια που πουλάνε κοντά ή πάνω από τα 1,90 ευρώ. Όσο για τα νησιά του Αιγαίου, δεν ξενίζει, πλέον, το γεγονός ότι σε ουκ ολίγα πρατήρια- ειδικά εκεί όπου υπάρχει ολιγοπώλιο- οι τιμές ξεπερνούν τα 2 ευρώ.
Αυτό που προκαλεί ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία είναι οι έντονα ανατιμητικές τάσεις στο πετρέλαιο κίνησης, καθώς αυτές επηρεάζουν όλη την εφοδιαστική αλυσίδα και επιβαρύνουν με τα αυξημένα κόστη μεταφορών, τα προϊόντα που φτάνουν στον καταναλωτή. Είναι ενδεικτικό ότι η μέση τιμή έχει αυξηθεί γύρω στα 8 λεπτά από την έναρξη της κρίσης.
Από τα νέα συγκριτικά στοιχεία με την υπόλοιπη Ευρώπη, προκύπτει ότι η Ελλάδα, με μέση τιμή (2/3) 1,757 ευρώ, βρίσκεται στο 6ο σκαλοπάτι της ευρωπαϊκής κατάταξης, όντας πίσω μόνο από την Ολλανδία, τη Δανία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία και τη Γαλλία. Σε σχέση, δε, με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η εγχώρια μέση τιμή είναι υψηλότερη κατά περίπου 9 λεπτά ανά λίτρο.
Τις πταίει που ακόμα και το… Λουξεμβούργο έχει χαμηλότερη τιμή; Η υψηλή φορολογία, ήτοι ΕΦΚ και ΦΠΑ, που αντιστοιχούν στο 60% της λιανικής τιμής! Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτεί από τα κράτη- μέλη να επιβάλλουν ελάχιστο ΕΦΚ 0,359 ευρώ ανά λίτρο αμόλυβδης βενζίνης. Μόνο, όμως, η Μάλτα τηρεί τον ελάχιστο συντελεστή, ενώ όλα τα άλλα κράτη- μέλη της ΕΕ επιβάλλουν υψηλότερους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Η Ελλάδα, η οποία μέχρι το 2019 είχε τον 3ο υψηλότερο ΕΦΚ στη βενζίνη, μετά τις αναπροσαρμογές που έκαναν άλλα κράτη- μέλη, βρίσκεται πλέον στην 5η θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης, με 0,70 ευρώ ανά λίτρο.
Λίγο καλύτερα είναι τα πράγματα στο πετρέλαιο κίνησης, καθώς με μέση τιμή (2/3) 1,574 ευρώ ανά λίτρο, η Ελλάδα βρίσκεται στην 13η θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης, χαμηλότερα από το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ποιο μπορεί να είναι το αντίδοτο στις ανατιμητικές τάσεις; Προφανώς η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα. Είναι ενδεικτικό ότι λίγο πριν καταργηθεί το εν λόγω πλαφόν, το περιθώριο κέρδους των εταιριών και των πρατηρίων διαμορφωνόταν στο 7,95%, ενώ πλέον ανέρχεται στο 8,65% της τελικής τιμής.
Με δήλωση του στο iefimerida, ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΘΟ, Όμηρος Τσάπαλος, σημειώνει η κυβέρνηση εξετάζει μια σειρά από προληπτικά μέτρα για να στηριχθούν νοικοκυριά κι επιχειρήσεις. “Πολλά από αυτά τα μέτρα έχουν εφαρμοστεί και στο παρελθόν” αναφέρει χαρακτηριστικά, παραπέμποντας ουσιαστικά στις έκτακτες επιδοτήσεις τύπου “pass”. Αυτό που τονίζουν, πάντως, από όλα τα συναρμόδια υπουργεία, είναι ότι επί του παρόντος δεν κρίνεται αναγκαία η ενεργοποίηση αυτών των μέτρων.
Ανησυχητικά είναι τα μαντάτα κι από το μέτωπο των διεθνών μεταφορών, καθώς ήδη καταγράφονται οι πρώτες αυξήσεις στα ναύλα, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για τις τελικές τιμές των προϊόντων.
Ο Δείκτης Drewry World Container Index (WCI) αυξήθηκε κατά 3% στα 1.958 δολάρια ανά εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών λόγω της αύξησης των ναύλων στις εμπορικές διαδρομές του Διαειρηνικού. Δεδομένου ότι οι όγκοι συνήθως ανακάμπτουν τον Μάρτιο καθώς τα εργοστάσια σε όλη την Ασία ανοίγουν ξανά, οι μεταφορείς έχουν αρχίσει να σχεδιάζουν την αύξηση της χωρητικότητας, με μόνο τέσσερα ακυρωμένα δρομολόγια να έχουν ανακοινωθεί στη διαδρομή Ασίας-Ευρώπης/Μεσογείου τις επόμενες δύο εβδομάδες. Ως εκ τούτου, αναμένεται ότι οι τιμές spot σε αυτό το εμπόριο θα αυξηθούν τις επόμενες εβδομάδες.
Όπως σημειώνει η Drewry, Οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν έχουν ουσιαστικά παγώσει την κίνηση των δεξαμενόπλοιων μέσω του Στενού του Ορμούζ, το οποίο μεταφέρει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, ωθώντας τις τιμές του αργού πετρελαίου υψηλότερα εν μέσω ανησυχιών για την προσφορά. Εάν η κατάσταση συνεχιστεί, η αύξηση του κόστους των καυσίμων, τα ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου και οι λειτουργικές διαταραχές θα μπορούσαν να αυξήσουν το συνολικό κόστος μεταφοράς και να ασκήσουν ανοδική πίεση στις τιμές των εμπορευματοκιβωτίων.