Η στρατιωτική επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν και η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ προκάλεσαν ανησυχία στη Μόσχα, αλλά ταυτόχρονα δημιούργησαν και νέες γεωπολιτικές ευκαιρίες για τη Ρωσία.
«Παρότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί άμεσα επιθυμητή εξέλιξη για το Κρεμλίνο, μια παρατεταμένη σύγκρουση στην περιοχή θα μπορούσε να εξυπηρετήσει σημαντικά τα ρωσικά συμφέροντα, ιδιαίτερα σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία» γράφει ο δημοσιογράφος και πολιτικός αναλυτής Leonid Ragozin, στο Al Jazeera.
Στους ρωσικούς πολιτικούς κύκλους όπως ισχυρίζεται, η επίθεση κατά του Ιράν ερμηνεύεται ως ακόμη μία απόδειξη ότι η Δύση –και ιδιαίτερα οι Ηνωμένες Πολιτείες– λειτουργούν με τρόπο απρόβλεπτο και επιθετικό στο διεθνές σύστημα. Για πολλούς στη Μόσχα, η εξέλιξη αυτή ενισχύει το αφήγημα του Κρεμλίνου ότι ο κόσμος εισέρχεται σε μια περίοδο βαθιάς αστάθειας, όπου η στρατιωτική ισχύς και η αποτροπή αποτελούν τα βασικά εργαλεία επιβίωσης των κρατών.
Για τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, τα γεγονότα στο Ιράν θυμίζουν έντονα τη στρατιωτική επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Λιβύη το 2011. Εκείνη η επέμβαση, που οδήγησε στην ανατροπή και τελικά στη δολοφονία του Μουαμάρ Καντάφι, θεωρείται από τη ρωσική ηγεσία ως σημείο καμπής στη διεθνή πολιτική. Στη ρωσική αφήγηση, η επέμβαση στη Λιβύη απέδειξε ότι η Δύση μπορεί να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη για την αλλαγή καθεστώτων, ακόμη και όταν αυτό οδηγεί σε χάος και διάλυση κρατών.
Η εμπειρία εκείνη επηρέασε βαθιά τη στρατηγική σκέψη του Πούτιν. Η κατάρρευση της Λιβύης και ο εμφύλιος πόλεμος που ακολούθησε ενίσχυσαν την πεποίθησή του ότι η Ρωσία πρέπει να προστατεύσει τη δική της πολιτική και στρατηγική αυτονομία με κάθε μέσο. Από αυτή την οπτική, οι ρωσικές επεμβάσεις στη Γεωργία το 2008, στην Ουκρανία το 2014 και η πλήρης εισβολή του 2022 παρουσιάζονται από το Κρεμλίνο ως «προληπτικές κινήσεις» απέναντι σε μια Δύση που θεωρείται απειλητική.
Παράλληλα, η σύγκρουση με το Ιράν προσφέρει στη Ρωσία και πιο άμεσα οφέλη. Πρώτα απ’ όλα, η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή οδηγεί σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Για μια χώρα της οποίας η οικονομία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές ενέργειας, αυτό σημαίνει αυξημένα έσοδα για τον κρατικό προϋπολογισμό. Σε μια περίοδο όπου η Ρωσία δαπανά τεράστια ποσά για τον πόλεμο στην Ουκρανία, τα υψηλότερα ενεργειακά έσοδα αποτελούν σημαντική οικονομική ανάσα.
Επιπλέον, μια μακροχρόνια σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να να έχει κι ένα άλλο όφελος για τη Ρωσία. Τα οπλικά συστήματα και οι πύραυλοι αεράμυνας που θα κατευθυνθούν προς τη Μέση Ανατολή είναι όπλα που δεν θα σταλούν στην Ουκρανία. Αυτό θα μπορούσε να μειώσει την στρατιωτική υποστήριξη που λαμβάνει το Κίεβο, δίνοντας στη Ρωσία μεγαλύτερο περιθώριο δράσης στο ουκρανικό μέτωπο.
Η σύγκρουση μπορεί επίσης να επηρεάσει την Ευρώπη, η οποία αποτελεί τον βασικό χρηματοδότη της ουκρανικής άμυνας. Η αύξηση των τιμών ενέργειας και η οικονομική πίεση που συνεπάγεται μια νέα διεθνής κρίση ενδέχεται να εμποδίσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση να συνεχίσει να χρηματοδοτεί την Ουκρανία με τον ίδιο ρυθμό.
Παρά τις σχέσεις συνεργασίας που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ Ρωσίας και Ιράν τα τελευταία χρόνια –ιδιαίτερα στον τομέα των στρατιωτικών τεχνολογιών και των drones που χρησιμοποιούνται στον πόλεμο της Ουκρανίας– η Μόσχα είναι απίθανο να εμπλακεί άμεσα στη σύγκρουση υπέρ της Τεχεράνης. Οι σχέσεις Ρωσίας και Ισραήλ παραμένουν σημαντικές, ενώ το Κρεμλίνο επιδιώκει επίσης να διατηρήσει ένα λειτουργικό κανάλι επικοινωνίας με την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επιπλέον, οι στρατιωτικές δυνατότητες της Ρωσίας έχουν ήδη επιβαρυνθεί σημαντικά από τον πόλεμο στην Ουκρανία, γεγονός που περιορίζει την ικανότητά της να στηρίξει στρατιωτικά το Ιράν σε μεγάλη κλίμακα.
Ωστόσο, ακόμη και χωρίς άμεση εμπλοκή, η Ρωσία μπορεί να επωφεληθεί πολιτικά και στρατηγικά από την εξέλιξη των γεγονότων. Μια νέα μεγάλη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ενισχύει την εικόνα ενός κόσμου που απομακρύνεται από τη μεταπολεμική διεθνή τάξη και εισέρχεται σε μια περίοδο ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων, ισχυρίζεται ο Leonid Ragozin.
Στο εσωτερικό της Ρωσίας, οι εικόνες χάους και καταστροφής στο Ιράν ενδέχεται επίσης να ενισχύσουν τo af;hghma του Κρεμλίνου ότι η χώρα βρίσκεται υπό διαρκή απειλή από τη Δύση. Αυτή η «νοοτροπία του πολιορκημένου φρουρίου» χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια από το ρωσικό καθεστώς για να συσπειρώνει την κοινωνία γύρω από την εξουσία.
Έτσι, ενώ η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν δημιουργεί νέους κινδύνους για τη διεθνή ασφάλεια, ταυτόχρονα προσφέρει στη Ρωσία γεωπολιτικές ευκαιρίες που μπορεί να επηρεάσουν την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία και τη συνολική ισορροπία δυνάμεων στον κόσμο.