Δουλειές με φούντες έχει αυτό τον καιρό η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), εξαιτίας μια άνευ προηγουμένου έξαρση υποθέσεων απάτης που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Ερευνώνται περισσότερες από 500 υποθέσεις για διαφθορά, εκ των οποίων 13 αφορούν την Ελλάδα.
Οι εισαγγελείς άνοιξαν μόνο το 2025 σχεδόν 300 νέες υποθέσεις διαφθοράς, αριθμός υπερδιπλάσιος σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Η αύξηση αυτή αποδίδεται εν μέρει στο ότι το πρόγραμμα πλησιάζει στην ολοκλήρωσή του, συνεπώς διατίθεται μεγαλύτερος όγκος πόρων και αυξάνονται οι «προσπάθειες απάτης», εξήγησε εκπρόσωπος της EPPO στο ερευνητικό site Follow the Money.
Η Ιταλία βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων, καθώς συνδέεται με περίπου τα δύο τρίτα των ενεργών υποθέσεων (331), παρά το γεγονός ότι –όπως επισημαίνει η εκπρόσωπος της Εισαγγελίας– ο όγκος των υποθέσεων δεν αντανακλά απαραίτητα υψηλότερα επίπεδα απάτης. Αλλά πιθανώς και λόγω της αποτελεσματικότητας της ιταλικής Οικονομικής Αστυνομίας, της «Guardia di Finanza», την οποία η EPPO χαρακτηρίζει «εξαιρετική» στην ανίχνευση οικονομικού και ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού εγκλήματος.
Η Ιταλία είναι επίσης ο μεγαλύτερος αποδέκτης του RRF, έχοντας λάβει 153 δισ. ευρώ από τα 394 δισ. που έχουν μέχρι στιγμής εκταμιευθεί, όμως η EPPO υπογραμμίζει πως αυτό δεν αποτελεί τη βασική αιτία του μεγάλου αριθμού υποθέσεων.
Η εκπρόσωπος σημειώνει ότι η απουσία αναφορών απάτης από άλλες χώρες δεν συνεπάγεται έλλειψη παράνομων ενεργειών, αλλά καταδεικνύει ένα ευρύτερο διαρθρωτικό πρόβλημα: «η ανίχνευση της απάτης χρειάζεται μεγάλη βελτίωση».
Ενδεικτικά, η EPPO διαπιστώνει μια κάποια πρόοδο μόνο σε ορισμένα κράτη όπως το Βέλγιο, η Κύπρος, η Λετονία και η Ισπανία . Συνολικά, η αρχή είχε στο τέλος του 2025 περίπου 3.602 ενεργές υποθέσεις, με ζημίες που αγγίζουν τα 67,3 δισ. ευρώ – από 24,8 δισ. το προηγούμενο έτος, αύξηση που υπογραμμίζει το μέγεθος του προβλήματος.
Λίγους μόλις μήνες μετά την ίδρυση του RRF, το 2020, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) είχε προειδοποιήσει για τον «μεγάλο κίνδυνο» που συνεπαγόταν η ύπαρξη ενός τόσο τεράστιου χρηματοδοτικού εργαλείου.
Παρά τις προειδοποιήσεις, τα κράτη-μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντιστάθηκαν στις εκκλήσεις για μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τους τελικούς δικαιούχους των κονδυλίων.
Tο 2022 απέρριψαν και την πρόταση της Επιτροπής να χρησιμοποιηθεί υποχρεωτικά η ευρωπαϊκή μαύρη λίστα για τον αποκλεισμό γνωστών υπόπτων εταιρειών, με το επιχείρημα ότι θα δημιουργούσε «διοικητικό βάρος».
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποίησε πρόσφατα ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ παραμένει «ανεπαρκώς προστατευμένος» από την απάτη που σχετίζεται με το Ταμείο Ανάκαμψης και ότι τα χαμένα κονδύλια ενδέχεται να μην ανακτηθούν ποτέ.
Μέχρι σήμερα, 122 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 61 δισ. ευρώ σε δάνεια παραμένουν αδιάθετα, ενώ οι χώρες πρέπει να εκπληρώσουν τους στόχους τους έως τις 31 Αυγούστου 2026, με την Επιτροπή να μην μπορεί να προβεί σε πληρωμές μετά τις 31 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους.
Συνολικές εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης ανά χώρα. Ποσά σε δισεκατομμύρια ευρώ, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025.