Βρισκόμαστε πλέον στην τέταρτη ημέρα του πολέμου ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι ο στόχος της επιχείρησης είναι να «διασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο» και κάλεσε τον ιρανικό λαό να ανατρέψει το κληρικό καθεστώς.
Ο Τραμπ μας έχει συνηθίσει να αλλάζει γνώμη, αλλά σε αυτή την ομιλία, δίνει έναν ορισμό της αντίληψής του για τη νίκη.
Αυτό ισοδυναμεί με μια λίστα προτεραιοτήτων:
«Θα καταστρέψουμε τους πυραύλους τους και θα ισοπεδώσουμε την πυραυλική τους βιομηχανία. Θα εξαλειφθεί ολοσχερώς, για άλλη μια φορά. Θα εξαλείψουμε το ναυτικό τους. Θα διασφαλίσουμε ότι οι τρομοκράτες δεν θα μπορούν πλέον να αποσταθεροποιούν την περιοχή ή τον κόσμο και να επιτίθενται στις δυνάμεις μας και δεν θα χρησιμοποιούν πλέον τους αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς ή τις βόμβες στο δρόμο, τραυματίζοντας σοβαρά και σκοτώνοντας χιλιάδες και χιλιάδες ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων πολλών Αμερικανών».
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το Ιράν αναπτύσσει πυραύλους που θα μπορούσαν να φτάσουν τις ΗΠΑ.
Μια δήλωση όμως που δεν υποστηρίζεται από τις ως τώρα εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, θυμίζοντας μας τις αντίστοιχες δηλώσεις της κυβέρνησης Μπους για τα «χημικά» του Ιράκ.
Ισχυρίστηκε επίσης ότι το Ιράν βρισκόταν κοντά στην ανάπτυξη πυρηνικού όπλου, σε αντίθεση με τη δική του δήλωση μόλις το περασμένο καλοκαίρι ότι οι ΗΠΑ είχαν «εξαλείψει» τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, όπως φυσικά και των διεθνών παρατηρητών του ΟΗΕ ότι δεν έχει εντοπιστεί τέτοιου είδους δραστηριότητα από την Τεχεράνη.
Οι επιθέσεις του Σαββάτου 28/2, που σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ήρθαν έπειτα από εβδομάδες απειλών του Τραμπ ότι θα διατάξει στρατιωτική δράση αν το Ιράν δεν αποδεχόταν μία νέα πρόταση συμφωνίας για το πυρηνικό του πρόγραμμα, το οποίο το Ιράν επιμένει ότι είναι εξ ολοκλήρου ειρηνικό, όπως επισημαίνεται σε ανάλυση του BBC.
Το Ιράν απάντησε με εκτόξευση πυραύλων και drones σε όλη την περιοχή, ενώ η λιβανέζικη, σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ συμμετείχε στις μάχες, εκτοξεύοντας ρουκέτες στο Ισραήλ από τις βάσεις της.
Το Ισραήλ, με τη σειρά του, έπληξε στόχους της Χεζμπολάχ και ανακοίνωσε νωρίτερα ότι χερσαίες δυνάμεις του θα «προελάσουν και θα καταλάβουν πρόσθετες στρατηγικές περιοχές στον Λίβανο».
Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου δήλωσε ότι «η εκστρατεία θα συνεχιστεί όσο χρειαστεί», αλλά ο υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, τόνισε τη Δευτέρα ότι ο πόλεμος με το Ιράν δεν θα είναι «αιώνιος».
Η σύγκρουση έχει ήδη κλιμακωθεί ταχύτερα από ό,τι προέβλεπαν οι περισσότεροι, σημειώνει σε ανάλυσή του στο BBC ο Φρανκ Γκάρντνερ.
Οι επιπτώσεις επεκτάθηκαν στον Λίβανο και στην Κύπρο, ενώ επλήγησαν τόσο η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ όσο και μη στρατιωτικοί στόχοι στις αραβικές χώρες του Κόλπου.
Ωστόσο, η κατάσταση θα μπορούσε να χειροτερέψει πολύ περισσότερο και ιδού πώς:
Οι ΗΠΑ, σύμφωνα με την ανάλυση, υπόσχονται ότι «το μεγάλο πλήγμα» δεν έχει έρθει ακόμη, υπονοώντας ότι θα πλήξουν το Ιράν ακόμη σφοδρότερα. Αυτό σχεδόν αναπόφευκτα συνεπάγεται περισσότερα θύματα.
Το Ιράν θα μπορούσε σκόπιμα να στοχεύσει μονάδες αφαλάτωσης σε χώρες της αραβικής πλευράς του Κόλπου.
Αυτές είναι κρίσιμες για την παροχή πόσιμου νερού σε περιοχές όπου η θερμοκρασία την ημέρα ξεπερνά ήδη τους 30°C.
Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να πλήξει εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου του Κόλπου, επαναλαμβάνοντας τη μαζική επίθεση με drones του 2019 κατά των εγκαταστάσεων της Saudi Aramco, η οποία προκάλεσε προσωρινά μείωση στο μισό στις εξαγωγές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας.
Άλλη πιθανότητα είναι το Ιράν να εκτοξεύσει κύμα κυβερνοεπιθέσεων, όχι μόνο στους γείτονες, αλλά και στη Βρετανία.
Η βρετανική κυβέρνηση έχει ήδη εκδώσει προειδοποίηση προς τις εταιρείες να είναι σε εγρήγορση αυτή την περίοδο.
Ελπίδες και στον ιρανικό λαό να ανατρέψει την ισλαμική κυβέρνηση
Ο Τραμπ πιστεύει ότι οι ΗΠΑ, μαζί με το Ισραήλ, μπορούν να παραλύσουν το καθεστώς στην Τεχεράνη. Αν δεν συνθηκολογήσει, το βλέπει τόσο συντετριμμένο που ο ιρανικός λαός θα έχει την καλύτερη ευκαιρία εδώ και γενιές να βγει στους δρόμους για να καταλάβει την εξουσία:
«Όταν τελειώσουμε, αναλάβετε την κυβέρνησή σας. Θα είναι δική σας. Αυτή θα είναι πιθανώς η μόνη σας ευκαιρία για γενιές. Για πολλά χρόνια, ζητούσατε τη βοήθεια της Αμερικής, αλλά δεν την πήρατε ποτέ. Κανένας πρόεδρος δεν ήταν πρόθυμος να κάνει αυτό που είμαι πρόθυμος να κάνω εγώ απόψε. Τώρα έχετε έναν πρόεδρο που σας δίνει αυτό που θέλετε. Ας δούμε λοιπόν πώς θα αντιδράσετε.»
Η μεταφορά της ευθύνης για την αλλαγή καθεστώτος στον ιρανικό λαό, ακόμη και όταν τον ενθαρρύνει άμεσα να δράσει, του δίνει μια πιθανότητα να αποχωρήσει αργότερα, εάν το καθεστώς επιβιώσει.
Αλλά μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως ηθική ευθύνη για τις ΗΠΑ να την ολοκληρώσουν, αν και παραμένει ανοιχτό ερώτημα το πόσο αυτό θα επηρέαζε έναν πρόεδρο που πιστεύει ότι υπάρχει πάντα μια συμφωνία που πρέπει να γίνει.
Δεν υπάρχει προηγούμενο για την αλλαγή ενός καθεστώτος ή τη νίκη σε έναν πόλεμο εναντίον ενός καλά εξοπλισμένου αντιπάλου απλώς χρησιμοποιώντας αεροπορική ισχύ. Το 2003, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, έστειλαν σημαντικές χερσαίες δυνάμεις στο Ιράκ για να ανατρέψουν τον Σαντάμ Χουσεΐν. Το 2011, ο συνταγματάρχης της Λιβύης Μουαμάρ Καντάφι ανατράπηκε από δυνάμεις των ανταρτών που ήταν εξοπλισμένες από το ΝΑΤΟ και τις χώρες του Κόλπου και προστατεύονταν από τις αεροπορικές τους δυνάμεις.
Ο Τραμπ ελπίζει ότι ο ιρανικός λαός μπορεί να κάνει τη δουλειά μόνος του.
Το σχέδιο του Τραμπ είναι ένα τεράστιο ρίσκο. Οι πιθανότητες είναι ότι οι βομβαρδισμοί από μόνοι τους δεν θα προκαλέσουν αλλαγή καθεστώτος.
Θα μπορούσε να υπάρξει ένα εσωτερικό φιλοδυτικό πραξικόπημα; Όχι αδύνατο, αλλά εξαιρετικά απίθανο από την τρίτη ημέρα του πολέμου.
Το καθεστώς του Ιράν είναι ένα κρατικό σύστημα, που βασίζεται σε ένα πολύπλοκο και πυκνό δίκτυο πολιτικών και θρησκευτικών θεσμών με αλληλεπικαλυπτόμενες αρμοδιότητες. Είναι κατασκευασμένο για να επιβιώνει από πολέμους και δολοφονίες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θα συμβεί. Το σύστημα της Ισλαμικής Δημοκρατίας αντιμετωπίζει την πιο σκληρή δοκιμασία. Αλλά έχει σχεδιάσει και προβλέψει για αυτή τη στιγμή.
Οι Αμερικανοί πιστεύουν ότι αυτή τη φορά, η ωμή δύναμή τους -μαζί με του Ισραήλ- μπορούν να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος σε έναν εχθρό χωρίς να προκαλέσουν καταστροφή.
Τα προηγούμενα δεν είναι καλά. Η απομάκρυνση του Σαντάμ Χουσεΐν του Ιράκ το 2003 οδήγησε σε μια καταστροφή – μακρά χρόνια πολέμου που επώασαν τζιχαντιστικά εξτρεμιστικά κινήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Η Λιβύη, μια χώρα με αρκετό πετρέλαιο για να προσφέρει στον μικρό πληθυσμό της δυτικό βιοτικό επίπεδο, είναι διαλυμένη και φτωχή, ένα αποτυχημένο κράτος 15 χρόνια μετά την απομάκρυνση του Καντάφι από την εξουσία και τη δολοφονία του. Οι δυτικές χώρες που γιόρτασαν την πτώση του και την έκαναν να συμβεί ουσιαστικά έπνιξαν τα χέρια τους από την ευθύνη μετά τη διάλυση της χώρας.
Το Ιράν είναι μια μεγάλη χώρα, σχεδόν τρεις φορές μεγαλύτερη από το Ιράκ, με πολυεθνικό πληθυσμό άνω των 90 εκατομμυρίων.
Εάν το καθεστώς στο Ιράν πέσει, το εφιαλτικό σενάριο είναι ότι η σύγχυση, το χάος και η αιματοχυσία που μπορεί να ακολουθήσουν θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν τους εμφύλιους πολέμους που σκότωσαν εκατοντάδες χιλιάδες στη Συρία και το Ιράκ.
Πολλοί, πιθανότατα οι περισσότεροι Ιρανοί, θα χαιρόντουσαν αν έπεφτε. Αλλά θα ήταν μια τεράστια πρόκληση να αντικατασταθεί ένα καθεστώς που είχε απομακρυνθεί με τη βία με μια ειρηνική, συνεκτική εναλλακτική λύση.
Το στοίχημα του Τραμπ είναι ότι θα είναι δυνατό, ότι αυτός ο πόλεμος θα κάνει τη Μέση Ανατολή ένα καλύτερο και ασφαλέστερο μέρος.
Οι πιθανότητες όμως να συμβεί αυτό όμως δύσκολες, ειδικότερα στη σημερινή συγκυρία.
Με πληροφορίες από: BBC
Δείτε live εικόνα από Ισραήλ και άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής:
ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
16:50
Εικόνες από το πυραυλικό χτύπημα των Ιρανών στο κεντρικό Ισραήλ
16:20
Ιρανικό κτίριο της Συνέλευσης Εμπειρογνωμόνων ισοπεδώθηκε από αεροπορική επιδρομή, αναφέρουν ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων
16:16
Στους 12 αυξήθηκε ο αριθμός των τραυματιών από την πυραυλική επίθεση στο κεντρικό Ισραήλ
16:14
Υπουργείο Υγείας: 40 νεκροί στον Λίβανο
16:13
Νέος γύρος επιθέσεων στην Τεχεράνη
16:12
Επτά οι τραυματίες από την ιρανική επίθεση στο κεντρικό Ισραήλ
16:10
BBC: «Σημαντικό το επίπεδο αμυντικής ικανότητας» στην Κύπρο
16:04
Με φορτηγά πλοία ο επαναπατρισμός γιατρών στο Ισραήλ
16:50
Εικόνες από το πυραυλικό χτύπημα των Ιρανών στο κεντρικό Ισραήλ
Ισραηλινό προσωπικό έκτακτης ανάγκης επιχειρεί σε σημείο που χτυπήθηκε από ιρανικό βλήμα στο Ραμάτ Γκαν κοντά στο Τελ Αβίβ.
(Πηγή φωτογραφιών: Ilia YEFIMOVICH / AFP) 16:20
Ιρανικό κτίριο της Συνέλευσης Εμπειρογνωμόνων ισοπεδώθηκε από αεροπορική επιδρομή, αναφέρουν ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων
Ιρανικό κτίριο της Συνέλευσης Εμπειρογνωμόνων ισοπεδώθηκε από αεροπορική επιδρομή, αναφέρουν ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων.
Η Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων είναι ένα συμβούλιο περίπου 90 ανώτερων κληρικών που έχει αναλάβει την εκλογή του νέου Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν.
Το κτίριο βρίσκεται στην πόλη Κομ, νότια της Τεχεράνης. 16:16
Στους 12 αυξήθηκε ο αριθμός των τραυματιών από την πυραυλική επίθεση στο κεντρικό Ισραήλ
Αυξήθηκε σε 12 ο αριθμός των τραυματιών από την ιρανική πυραυλική επίθεση στο κεντρικό Ισραήλ.
Το MDA αναφέρει ότι περιέθαλψε μια γυναίκα περίπου 40 ετών σε μέτρια κατάσταση που τραυματίστηκε από έκρηξη, και 11 άλλους σε καλή κατάσταση αφού χτυπήθηκαν από θραύσματα γυαλιού και εκρήξεις. 16:14
Υπουργείο Υγείας: 40 νεκροί στον Λίβανο
Τους 40 έφτασαν οι νεκροί και τους 246 οι τραυματίες από τις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο τις τελευταίες δύο ημέρες, σύμφωνα με την ενημέρωση που έκανε στο πρακτορείο Reuters το υπουργείο Υγείας της χώρας. 16:13
Νέος γύρος επιθέσεων στην Τεχεράνη
Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε το απόγευμα της Τρίτης ότι έχει ξεκινήσει «μεγάλης κλίμακας» επιδρομές στην Τεχεράνη.
Παράλληλα ιρανικά μέσα ενημέρωσης κάνουν λόγο για εκρήξεις στην Τεχράνη και το Καράτζ. 16:12
Επτά οι τραυματίες από την ιρανική επίθεση στο κεντρικό Ισραήλ
Υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης του Ισραήλ δήλωσαν ότι περιθάλπουν επτά άτομα με τραύματα μετά την τελευταία επίθεση πυραύλων από το Ιράν.
«Σε τρία σημεία στο κεντρικό Ισραήλ, παρέχεται ιατρική περίθαλψη σε 7 τραυματίες, μεταξύ των οποίων: μια γυναίκα περίπου 40 ετών σε μέτρια κατάσταση με τραύματα από έκρηξη και 6 επιπλέον άτομα σε ήπια κατάσταση που υπέστησαν τραυματισμούς από θραύσματα γυαλιού και τραυματισμούς που σχετίζονται με έκρηξη». 16:10
BBC: «Σημαντικό το επίπεδο αμυντικής ικανότητας» στην Κύπρο
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει αναπτύξει «ένα σημαντικό επίπεδο αμυντικής ικανότητας» στην Κύπρο, σύμφωνα με τον επίσημο εκπρόσωπο του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, μετέδωσε πριν από λίγα λεπτά το BBC.
Κληθείς να σχολιάσει τις πληροφορίες ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα στείλει πολεμικό πλοίο για την προστασία της βρετανικής αεροπορικής βάσης στο Ακρωτήρι, ο εκπρόσωπος ανέφερε ότι «δεν θα μπει σε εικασίες για κινήσεις δυνάμεων ή συγκεκριμένες επιχειρήσεις για λόγους επιχειρησιακής ασφάλειας».
Όπως σημειώνει το BBC, η Ντάουνινγκ Στριτ εξετάζει αυτή την επιλογή, αλλά δεν έχει λάβει κάποια απόφαση σε αυτό το στάδιο.
Ο εκπρόσωπος δήλωσε επίσης: «Νομίζω ότι έχουμε παρουσιάσει πολλές φορές τα μέσα και τις δυνατότητες που έχουμε αναπτύξει αμυντικά στην περιοχή. Αυτό περιλαμβάνει συστήματα ραντάρ, αεράμυνα και τζετ F-35. Αυτό είναι ένα σημαντικό επίπεδο αμυντικής ικανότητας για τις βάσεις μας στην Κύπρο».
Πρόσθεσε δε ότι «επανεξετάζουμε την προστασία των δυνάμεών μας συνεχώς. Δεν πρόκειται να παρέχουμε περισσότερα σχόλια για τις ακριβείς κινήσεις των δυνάμεών μας, αλλά το Υπουργείο Άμυνας θα προχωρήσει σε ενημέρωση όταν οι δυνάμεις μας έχουν λάβει σημαντική αμυντική δράση». 16:04
Με φορτηγά πλοία ο επαναπατρισμός γιατρών στο Ισραήλ
Οι ισραηλινές αρχές χρησιμοποιούν φορτηγά πλοία για τον επαναπατρισμό ιατρικού προσωπικού που βρίσκεται σε αδυναμία να επιστρέψει στο Ισραήλ από το εξωτερικό μετά την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν που έχει διακόψει τις μεταφορές και κυρίως τις αερομεταφορές.
Εκπρόσωπος της ναυτιλιακής εταιρείας ZIM Shipping δήλωσε στο Reuters ότι τα φορτηγά πλοία της κάνουν την διαδρομή ανάμεσα στα λιμάνια της Λεμεσού και της Χάιφας σε μία επιχείρηση που συντονίζεται από το ισραηλινό υπουργείο Μεταφορών, τα μεγάλα ισραηλινά νοσοκομεία και την εταιρεία.
Μέχρι στιγμής, 40 γιατροί έχουν επιστρέψει με δύο διαδρομές -η μία πραγματοποιήθηκε σήμερα- και περισσότερες διαδρομές ανάμεσα στο κυπριακό και το ισραηλινό λιμάνι προγραμματίζονται για τον επαναπατρισμό εκατοντάδων ίσως γιατρών που χρειάζονται για την περίθαλψη των τραυματιών από τις επιθέσεις των ιρανικών πυραύλων.
«Είναι ο ευκολότερος τρόπος για να τους φέρουμε πίσω, αφού δεν υπάρχουν πτήσεις», δήλωσε ο εκπρόσωπος της ZIM Shipping που δεν κατονομάζεται.
Η ZIM αλλάζει τις διαδρομές πλοίων που συνήθως συνδέουν το Ισραήλ με λιμάνια της Μεσογείου, όπως ελληνικά και ιταλικά λιμάνια, και προχωρεί σε διευθετήσεις που διασφαλίζουν ότι το 15ωρο ταξίδι ανάμεσα στην Κύπρο και το Ισραήλ θα είναι ασφαλές και άνετο για τους ισραηλινούς γιατρούς.
Οι ισραηλινές αεροπορικές εταιρείες έχουν ξεκινήσει πτήσεις επαναπατρισμού μέσω της Τάμπα στην Αίγυπτο που συνορεύει με το θέρετρο Εϊλάτ στο νότιο Ισραήλ. Ομως από εκεί οι ταξιδιώτες πρέπει να κινηθούν προς βορράν για να φθάσουν στις μεγάλες πόλεις του Ισραήλ σε ένα πολύωρο ταξίδι με αυτοκίνητο ή λεωφορείο.