Τι θα σημαίνει το νέο καθεστώς στην Τεχεράνη με έναν νέο ηγέτη για τις ισορροπίες της περιοχής; Και τι θα σημάνουν οι αλλαγές για την παγκόσμια οικονομία και τις τιμές του πετρελαίου;
Πότε θα τελειώσει ο πόλεμος; Κινδυνεύουμε για Τρίτο Παγκόσμιο;
Όλοι οι στρατιωτικοί αναλυτές συμφωνούν πως η σύρραξη μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν δεν είναι σπριντ, αλλά μαραθώνιος. Οι περισσότεροι αναφέρουν ότι το τέλος του πολέμου στην περιοχή θα δώσει το οπλοστάσιο που θα… αδειάσει πρώτο.
Εδώ, παρά τη διαφορά της στρατιωτικής ισχύος μεταξύ του αμερικανοϊσραηλινού και του ιρανικού παράγοντα, υπάρχει η λεπτομέρεια της ποσότητας. Οι Ιρανοί ετοιμάζονταν εδώ και δεκαετίες για τη… doomsday, γεμίζοντας με χιλιάδες βαλλιστικούς πυραύλους και drones το οπλοστάσιό τους. Το ντεζαβαντάζ είναι ότι πλέον τους εκτοξεύουν προς… όλες τις κατευθύνσεις -βομβαρδίζοντας περισσότερες από 10 χώρες στη Μέση Ανατολή- και ότι η παραγωγή θα είναι μικρότερη καθώς το καθεστώς αντιμετωπίζει αυξανόμενα κακό κλίμα στο εσωτερικό της χώρας.
Από την άλλη, με δεδομένο ότι οι ΗΠΑ δεν στόχευαν ποτέ στην ποσότητα, αλλά στην ποιότητα, δηλαδή στην τεχνολογική υπεροχή των όπλων τους, πολλοί Αμερικανοί αναλυτές αναρωτιούνται πότε θα έρθει η στιγμή που το απόθεμα του αμερικανικού οπλοστασίου αλλά και το μπάτζετ θα πει «στοπ» στον πρόεδρο των ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τις επιχειρήσεις στο Ιράν. Υπάρχει επίσης η αυξανόμενη πίεση που προκαλεί στον Τραμπ η απώλεια Αμερικανών στρατιωτών από τη σύγκρουση με το Ιράν. Είναι ζήτημα γοήτρου από τη μία, από την άλλη όμως δεν υπάρχει κάτι βαρύτερο από το να επιστρέφουν στην πατρίδα οι ένστολοι μέσα σε τυλιγμένα με την αστερόεσσα φέρετρα.
Έπειτα είναι οι σύμμαχοι και οι πιθανοί επόμενοι στόχοι. Χεζμπολάχ, Χαμάς, ακόμα και Χούθι, μοιάζουν «ξεδοντιασμένοι». Η Ρωσία είναι υπερβολικά απασχολημένη στο δικό της μέτωπο, στην Ουκρανία, ενώ η Κίνα μπορεί να μεταφέρει τεχνολογία και οπλισμό, αλλά με το σταγονόμετρο, καθώς εμφανίζεται απρόθυμη να εμπλακεί άμεσα και ενεργά σε ένοπλες συγκρούσεις. Άλλωστε μπορεί οι Κινέζοι να σκέφτονται πως η ώρα θα έρθει με μια εισβολή στην Ταϊβάν…
Μένει λοιπόν στους υποστηρικτές του Ιράν -από την ευρύτερη περιοχή- η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο Τούρκος πρόεδρος αισθάνεται τον κλοιό να στενεύει στην περιοχή και βλέπει το Ισραήλ το οποίο έχει σχηματίσει μια πανίσχυρη συμμαχία με Αίγυπτο-Ελλάδα-Κύπρο-Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να εξελίσσεται στο απόλυτο αφεντικό της περιοχής. Συρία και Ιράκ ουσιαστικά δεν υπάρχουν. Στην πράξη λοιπόν, φαίνεται ότι δεν υπάρχει κανείς, πλην του Ιράν, να στηρίξει την έναρξη ενός παγκοσμίου πολέμου.
Θα σπάσει η τιμή του πετρελαίου κάθε ρεκόρ;
Με την έναρξη των βομβαρδισμών στο Ιράν, οι περισσότεροι αναρωτήθηκαν εάν θα έπρεπε να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ των αυτοκινήτων τους. Οι ένοπλες συρράξεις προσφέρονται απλόχερα για σπέκουλα και κερδοσκοπία, ακόμα και σε επίπεδο πρατηρίου.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση ωστόσο, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά, καθώς μιλάμε για μια από τις μεγαλύτερες πετρελαιοπαραγωγούς του πλανήτη, με τον έλεγχο ενός σημαντικότατου θαλασσίου διαδρόμου για την παγκόσμια ναυιλία. Το πλήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει το μεγαλύτερο πετρελαϊκό σοκ των τελευταίων δεκαετιών και να δούμε ιστορικό ρεκόρ στην τιμή του αργού.
Το Ιράν διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου αφού είναι σημαντικός παραγωγός και διαθέτει τα τρίτα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, σύμφωνα με τον ΟΠΕΚ, ελέγχει μια ζωτικής σημασίας ναυτιλιακή οδό για το αργό πετρέλαιο, τα στενά του Ορμούζ (βασικός ναυτιλιακός διάδρομος για τη μεταφορά του πετρελαίου από χώρες όπως η Σαουδικής Αραβία και το Κουβέιτ στον υπόλοιπο πλανήτη) και εξάγει σε χώρες με μεγάλη ζήτηση πετρελαίου, όπως η Κίνα.
Οι επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν αναμένεται να προκαλέσουν άνοδο στις τιμές του πετρελαίου, προειδοποιούν οι ειδικοί. Ο Οργανισμός Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών (ΟΠΕΚ) και οι σύμμαχοί του ανακοίνωσαν ότι θα αυξήσουν την ημερήσια παραγωγή τους κατά 206.000 βαρέλια την ημέρα, μετά την παύση των σταδιακών αυξήσεων της παραγωγής νωρίτερα μέσα στο έτος. Κατά το τέταρτο τρίμηνο, ο ΟΠΕΚ αύξησε την παραγωγή κατά 137.000 βαρέλια την ημέρα.
Η αύξηση της παραγωγής ενδέχεται να μετριάσει κάπως την αναμενόμενη άνοδο των τιμών του πετρελαίου που φέρνει το άνοιγμα της αγοράς μελλοντικών συμβολαίων, αν και οι αναλυτές του τομέα της ενέργειας δεν αναμένουν ότι η αύξηση της παραγωγής θα συμβάλει σημαντικά στη συγκράτηση των τιμών.
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αυξηθεί το προηγούμενο διάστημα εν αναμονή της επίθεσης κατά του Ιράν και την Παρασκευή, το Brent, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς, αυξήθηκε κατά 2,9% στα 72,87 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, το μέγεθος της αύξησης των τιμών του πετρελαίου θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της στρατιωτικής εκστρατείας και τον πιθανό αντίκτυπο της σύγκρουσης στο στενό του Ορμούζ, το οποίο ελέγχεται από το Ιράν, συμφωνούν οι αναλυτές. Μόνο το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ μπορεί να εκτοξεύσει τις τιμές του μπρεντ πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, όπως εκτιμά σε έκθεσή της η Goldman Sachs.
Πώς θα επηρεαστεί η Κίνα;
Οι ασιατικές οικονομίες, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας και της Ινδίας, θα βρεθούν σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση σε περίπτωση που το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ συνεχιστεί. Η προσπάθειά τους να εξασφαλίσουν πετρέλαιο από άλλες χώρες θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των τιμών σε παγκόσμιο επίπεδο. Ακόμη και ένα πιο ευνοϊκό σενάριο, στο οποίο θα επηρεαστούν μόνο οι μεταφορές ιρανικού πετρελαίου, θα έχει παγκόσμιες επιπτώσεις.
«Δεδομένου ότι το πετρέλαιο είναι ένα παγκόσμιο, ανταλλάξιμο εμπόρευμα, μια διαταραχή οπουδήποτε επηρεάζει τις τιμές παντού», έγραψε σε πρόσφατη ερευνητική του σημείωση ο Κλέιτον Σείγκλ, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σχέσεων, ένα think tank με έδρα την Ουάσινγκτον. «Η απώλεια των ιρανικών βαρελιών θα οδηγούσε την Κίνα να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού», δήλωσε ο Σέιγκλ, εκτιμώντας ότι η τιμή του αργού πετρελαίου θα αυξανόταν κατά τουλάχιστον 10-12 δολάρια ως αποτέλεσμα.
Τις καλύτερες απαντήσεις ωστόσο θα πάρουμε στην επερχόμενη σύνοδο του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ. Σύνοδος που οι αναλυτές λένε πως δεν θα είναι ιδιαίτερα εύκολη, ιδιαίτερα αν θα συνεχίζεται η σύγκρουση των ΗΠΑ με έναν σύμμαχο του Πεκίνου και βασικό πετρελαϊκό προμηθευτή του.
Θα δούμε πανικό στις παγκόσμιες αγορές;
Οι χρηματιστηριακές αγορές παγκοσμίως, θα μπορούσαν να ονομάζονται και… «Κάρεν». Είναι γνωστές άλλωστε για τις υπερβολικές τους αντιδράσεις ακόμα και σε γεγονότα που στην πράξη δεν τις επηρεάζουν, ούτε έχουν σημαντικό παγκόσμιο αντίκτυπο.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση λοιπόν, καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή είναι κάτι παραπάνω από σοβαρή, οι αναλυτές έχουν κάθε δίκιο να περιμένουν ότι οι αγορές θα παρουσιάσουν το επόμενο διάστημα πολύ υψηλή μεταβλητότητα. Πολλά εξαρτώνται από την αντίδραση του Ιράν και από το αν το καθεστώς θα στοχεύσει τις πετρελαϊκές υποδομές των κρατών του Κόλπου. Ο κίνδυνος κλιμάκωσης αυξάνεται αν πληγούν οι ενεργειακές υποδομές, κάτι που θα μπορούσε να προκαλέσει διόρθωση στις χρηματιστηριακές αγορές, σύμφωνα με τον Ματ Γκέρτκεν, επικεφαλής γεωπολιτικού στρατηγικού αναλυτή της BCA Research.
Οι επενδυτές πιθανότατα θα κάνουν αυτό που ξέρουν καλύτερα: θα πανικοβληθούν και θα «ξεφορτώσουν» τις κερδοφόρες μετοχές, κατευθυνόμενοι στις αγορές safe haven assets, συμπεριλαμβανομένων των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, έως ότου γίνει γνωστό το μέγεθος του σοκ στην προσφορά πετρελαίου και η πιθανή επίδρασή του στην παγκόσμια ανάπτυξη, λέει ο Γκέρτκεν. Συνιστά επίσης να παραμείνουν οι επενδυτές σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία και σε περιουσιακά στοιχεία άλλων παραγωγών πετρελαίου εκτός της Μέσης Ανατολής, όσο συνεχίζεται η σύγκρουση.
Τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, οι αγορές είναι πιθανό να παρουσιάσουν υψηλή μεταβλητότητα.
«Για τους επενδυτές, αυτό θα αποτελέσει σοκ, διότι δεν ξεκίνησε ως περιορισμένη επίθεση και δεν κλιμακώθηκε, αλλά χτύπησε κατευθείαν στο ευαίσθητο σημείο», λέει ο Στίβεν Μάιροου, διευθύνων εταίρος της εταιρείας πολιτικής έρευνας Beacon Policy Advisors, ο οποίος στο παρελθόν κατείχε θέσεις στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και στο υπουργείο Άμυνας των HΠΑ.
Πώς επηρεάζεται η Ευρώπη;
Οι Βρυξέλλες προτρέπουν σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση» και διπλωματία — αλλά η άμεση έκθεση της ΕΕ είναι οικονομική (πετρελαϊκές και εμπορικές οδοί), επιχειρησιακή (ναυτική προστασία της Ερυθράς Θάλασσας) και πολιτική (ενότητα υπό πίεση).
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευσαν το Σάββατο, να αναλάβουν δράση για την αντιμετώπιση της κρίσης, μετά τις αναφορές για συντονισμένες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, που προκάλεσαν φόβους για έναν ευρύτερο πόλεμο στη Μέση Ανατολή — και ένα αναπόφευκτο ερώτημα για τις Βρυξέλλες: ακόμη και αν η Ευρώπη δεν συμμετάσχει, πόσο εκτεθειμένη είναι η ΕΕ στις συνέπειες;
Τα βασικά μηνύματα της ΕΕ ήταν η αποκλιμάκωση, η προστασία των αμάχων και ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου — μια στάση που αποσκοπεί στο να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, να προστατεύσει τους ευρωπαίους πολίτες και να αποφύγει την εμπλοκή της σε μια σύγκρουση που θα μπορούσε γρήγορα να εξελιχθεί σε ενεργειακή και εμπορική κρίση.
Σε κοινή δήλωση η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα κάλεσαν σε αυτοσυγκράτηση: «Καλούμε όλα τα μέρη να επιδείξουν τη μέγιστη αυτοσυγκράτηση, να προστατεύσουν τους πολίτες και να σεβαστούν πλήρως το διεθνές δίκαιο».
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή