Μια νέα επιστημονική έρευνα φέρνει στο φως ένα εντυπωσιακό στοιχείο για τις ερωτικές επαφές ανάμεσα στους Neanderthal και τους πρώτους σύγχρονους ανθρώπους: στις περισσότερες περιπτώσεις, οι άνδρες Neanderthal φαίνεται ότι ζευγάρωναν με γυναίκες Homo sapiens. Ads Εδώ και πάνω από δέκα χρόνια γνωρίζουμε ότι τα δύο είδη συναντήθηκαν και αναμείχθηκαν γενετικά.
Σήμερα, έως και το 2% του DNA των ανθρώπων εκτός υποσαχάριας Αφρικής προέρχεται από τους Neanderthal.
Ωστόσο, το ποιος ζευγάρωνε με ποιον παρέμενε μέχρι τώρα αντικείμενο υποθέσεων. Ads Το «ίχνος» στο χρωμόσωμα Χ
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science, ανέλυσε το χρωμόσωμα Χ των Neanderthal.
Το συγκεκριμένο χρωμόσωμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί κληρονομείται πάντα από τη μητέρα στους άνδρες.
Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι στο DNA των σύγχρονων ανθρώπων υπάρχει πολύ λιγότερο γενετικό υλικό Neanderthal στο χρωμόσωμα Χ σε σχέση με τα υπόλοιπα χρωμοσώματα.
Αυτό είχε δύο πιθανές εξηγήσεις, είτε οι αρσενικοί απόγονοι που είχαν μητέρα Νεάντερταλ δεν επιβίωναν ή δεν αποκτούσαν απογόνους, είτε, πιο συχνά, η μητέρα στις διαφυλετικές αυτές ενώσεις ήταν σύγχρονη γυναίκα Homo sapiens.
Για να λύσουν το «μυστήριο», οι ερευνητές στράφηκαν στην αντίθετη πλευρά: εξέτασαν τι γενετικό υλικό Homo sapiens υπήρχε στα γονιδιώματα Neanderthal.
Στοιχεία από απολιθωμένο DNA 250.000 ετών
Σε γονιδίωμα Neanderthal από τη Σιβηρία, ηλικίας περίπου 122.000 ετών, οι επιστήμονες είχαν ήδη εντοπίσει ίχνη παλαιότερης ανάμειξης με Homo sapiens, που χρονολογείται περίπου 250.000 χρόνια πριν.
Όταν ανέλυσαν το χρωμόσωμα Χ αυτής της γυναίκας Neanderthal, βρήκαν 1,6 φορές περισσότερο DNA σύγχρονου ανθρώπου σε σχέση με τα υπόλοιπα χρωμοσώματα.
Παρόμοιο μοτίβο εντοπίστηκε και σε άλλα δείγματα Neanderthal, ηλικίας 80.000 και 52.000 ετών.
Οι ερευνητές δοκίμασαν διάφορα σενάρια με υπολογιστικά μοντέλα – για παράδειγμα, αν οι μετακινούμενες ομάδες Homo sapiens ήταν κυρίως γυναίκες.
Ακόμη και στο πιο ακραίο σενάριο, όμως, η αναλογία δεν ξεπερνούσε το 1,3.
Το 1,6 μπορούσε να εξηγηθεί πιο εύκολα αν οι περισσότερες ενώσεις γίνονταν ανάμεσα σε άνδρες Neanderthal και γυναίκες σύγχρονους ανθρώπους.
Ζήτημα επιλογής – ή σύγκρουσης;
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το μοτίβο αυτό πιθανότατα αντικατοπτρίζει προτίμηση συντρόφου, δηλαδή είτε οι γυναίκες Homo sapiens επέλεγαν άνδρες Neanderthal, είτε οι άνδρες Neanderthal προτιμούσαν γυναίκες Homo sapiens, είτε συνέβαιναν και τα δύο.
Ωστόσο, το ερώτημα αν αυτές οι επαφές ήταν συναινετικές ή αποτέλεσμα εξαναγκασμού παραμένει ανοιχτό.
Ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι, αν τα αρσενικά ενός είδους «μονοπωλούσαν» τα θηλυκά του άλλου, αυτό ίσως υποδηλώνει ανταγωνιστικές ή και βίαιες συνθήκες.
Δεν σημαίνει ότι συνέβη πάντα το ίδιο
Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι τα ευρήματα αφορούν μια πολύ παλαιότερη περίοδο (περίπου 250.000 χρόνια πριν).
Η γνωστή ανάμειξη που άφησε το αποτύπωμά της στο DNA των σύγχρονων ανθρώπων έγινε πολύ αργότερα, μεταξύ 49.000 και 45.000 ετών πριν από σήμερα.
Άρα, το ότι τότε υπήρχε αυτή η «προτίμηση» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ίσχυε και σε μεταγενέστερες επαφές.
Παράγοντες όπως η φυσική επιλογή μπορεί επίσης να εξηγούν γιατί σήμερα το DNA των Neanderthal είναι σπάνιο στο ανθρώπινο χρωμόσωμα Χ.
Τι μας δείχνει τελικά η έρευνα
Η μελέτη αποκαλύπτει ότι η ανάμειξη Neanderthal και Homo sapiens δεν ήταν τυχαία.
Πιθανότατα επηρεαζόταν από κοινωνικές συμπεριφορές, πολιτισμικά χαρακτηριστικά και δυναμικές ισχύος ανάμεσα στις ομάδες.
Το βέβαιο είναι ότι οι πρόγονοί μας δεν απλώς συναντήθηκαν – αλλά δημιούργησαν δεσμούς που άφησαν βαθύ, και ακόμη ορατό, γενετικό αποτύπωμα στην ανθρωπότητα.