Ο Aρειος Πάγος επικύρωσε την ποινή που είχε επιβληθεί από το Πενταμελές Αναθεωρητικό Δικαστήριο Αθηνών στον κυβερνήτη της φρεγάτας «Κανάρης» Γεώργιο Πελεκάνο, επειδή το σκάφος του Πολεμικού Ναυτικού που είχε προορισμό τον Ναύσταθμο της Σαλαμίνας επικάθισε (προσάραξε) επί της ανατολικής πλευράς της νησίδας Αταλάντη, τις πρωινές ώρες (05.57) της 2ας Νοεμβρίου 2017.
Αντίθετα, οι αρεοπαγίτες αποφάσισαν ότι στην τότε υποπλοίαρχο Ελένη Αντωνίου, η οποία εκτελούσε καθήκοντα διευθυντή Ναυτιλίας/Κατευθύνσεως (Δ/ΝΚ) και επίσης καταδικάστηκε, έπρεπε να αναγνωριστεί και δεύτερο ελαφρυντικό, κάτι που θα έχει ως αποτέλεσμα να μειωθεί η ποινή της.
Η φρεγάτα «Κανάρης», την 1η Νοεμβρίου 2017, ήταν αγκυροβολημένη στο λιμάνι της Αμοργού, σε καθεστώς αυξημένης ετοιμότητας. Δηλαδή εκτελούσε καθήκοντα πλοίου φυλακής σκοπούντος, όπως λέγεται στη ναυτική ορολογία, προκειμένου να επέμβει σε περίπτωση ύπαρξης περιστατικού στο Αιγαίο. Και στη συνέχεια παρέδωσε τα καθήκοντα αυτά στη φρεγάτα «Κουντουριώτης». Από την Αμοργό η φρεγάτα «Κανάρης» απέπλευσε με προορισμό τον Σαρωνικό κόλπο – και συγκεκριμένα τον Ναύσταθμο της Σαλαμίνας.
Λεπτό προς λεπτό
Κυβερνήτης του πλοίου ήταν ο τότε αντιπλοίαρχος Γεώργιος Πελεκάνος και καθήκοντα Δ/ΝΚ εκτελούσε η τότε υποπλοίαρχος Ελένη Αντωνίου. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 2.11.2017 (05.57) η φρεγάτα «Κανάρης», ενώ πλησίαζε στον Ναύσταθμό της Σαλαμίνας, επικάθισε επί της ανατολικής άκρης της νησίδας Αταλάντη. Πάντως, σύμφωνα με την αρεοπαγιτική απόφαση, «οι συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή κατά τον χρόνο εκείνο ήταν εν γένει πολύ καλές (καιρός αίθριος, άνεμος ΒΔ, 4Β), υπήρχε βέβαια σκότος λόγω της ώρας», ενώ «η φωτισμένη περιοχή των ακτών της ευρύτερης περιοχής Πειραιά ήταν ορατή». Οι αρεοπαγίτες καταγράφουν λεπτό προς λεπτό τις τελευταίες στιγμές προτού η φρεγάτα «Κανάρης» προσαράξει στη νησίδα Αταλάντη, αναφέροντας: «Κάποια στιγμή μια αναφορά της σημαιοφόρου της γέφυρας ήταν “Βορράς 04”. Στον ίδιο περίπου χρόνο, η Αντωνίου, ως Δ/ΝΚ, αντιλαμβανόμενη ότι η θέση του πλοίου ήταν αρκετά δυτικότερα από την επιθυμητή (λόγω των κινήσεων που είχε εκτελέσει νωρίτερα για αποφυγή αλιευτικών), διέταξε το πηδάλιο να εκτελέσει πορεία δεξιότερα κατά 10°». Και συνεχίζουν οι αρεοπαγίτες: «Ο κυβερνήτης του πλοίου, ο οποίος βρισκόταν στη γέφυρα από ώρα 05.35, ανησύχησε τότε για την ασφαλή πλεύση του πλοίου, η δε διαμορφούμενη κατάσταση της πλεύσης συνέγειρε τον Πελεκάνο, ο οποίος διέταξε “πηδάλιο όλο δεξιά” και στη συνέχεια “ανάποδα ολοταχώς και οι δύο”.
Από τις δύο διαταγές μόνο η πρώτη εκτελέστηκε, η οποία, κατά το πόρισμα της Ενορκης Διοικητικής Εξέτασης (ΕΔΕ) που διενεργήθηκε υπολογίστηκε βάσει αντικειμενικών στοιχείων (καταγραφή βίντεο από τον χώρο του πηδαλίου), ότι δόθηκε 10 δευτερόλεπτα πριν από την προσάραξη. Η διαταγή “ανάποδα ολοταχώς” δόθηκε περί τα 4 δευτερόλεπτα πριν από το τελικό συμβάν και δεν πρόλαβε να εφαρμοστεί στις προπέλες του πλοίου για να ανακόψει την κίνησή του».
Συναγερμός
Οπως σημειώνεται στη δικαστική απόφαση, «από την ακροαματική διαδικασία προέκυψε, ότι μια φρεγάτα τύπου S, όπως είναι η Φ/Γ “Κανάρης”, από την ταχύτητα των 16 κόμβων σε ανάποδα ολοταχώς, απαιτεί χρόνο 1,5 λεπτού και απόσταση 350 γυάρδες για να σταματήσει πλήρως». Αμέσως μετά την προσάραξη σήμανε συναγερμός πάνω στη φρεγάτα. Από τον κυβερνήτη ενημερώνεται ο Θάλαμος Επιχειρήσεων του Π.Ν. και ο τότε αρχηγός του στόλου Ιωάννης Παυλόπουλος.
Κλείσιμο
Το γεγονός της προσάραξης απασχόλησε έντονα όλα τα μέσα επικοινωνίας, ενώ δεν έλειψαν και τα σχόλια. Στη συνέχεια για την αποκόλληση χρησιμοποιήθηκαν ρυμουλκά, τόσο του Ναυστάθμου της Σαλαμίνας όσο και ιδιωτικά. Μετά την αποκόλληση από την Αταλάντη η φρεγάτα κινήθηκε αυτοδύναμα προς τον Ναύσταθμο. Πάντως, από το συμβάν δεν σημειώθηκε εισροή υδάτων, ούτε διαρροή καυσίμων και δεν υπήρξαν τραυματισμοί στο πλήρωμα της φρεγάτας. Μετά το περιστατικό το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού προχώρησε στην αντικατάσταση του κυβερνήτη και της Δ/ΝΚ. Το συνολικό κόστος των ζημιών ανήλθε σε 188.411 ευρώ και η φρεγάτα παρέμεινε για επισκευές εκτός υπηρεσίας περίπου 6 μήνες.
«Δεν υπήρχε αντίληψη»
Αμέσως μετά διατάχθηκε από το Αρχηγείο Στόλου «διερεύνηση του συμβάντος με τη σύσταση επιτροπής πραγματογνωμοσύνης». Στην επιτροπή συμμετείχε ο τότε διευθυντής Επιχειρησιακής Αξιολόγησης του Αρχηγείου Στόλου και σημερινός αρχηγός στόλου, αντιναύαρχος Χρήστος Σασιάκος, ο οποίος στην κατάθεσή του στο Αναθεωρητικό Δικαστήριο, μεταξύ των άλλων, ανάφερε: «Επρεπε να είναι ο κυβερνήτης σε εγρήγορση δεδομένου ότι ήταν και ο πρώτος του είσπλους. Εννοείται ότι θα παρενέβαινα αν ήμουν κυβερνήτης, ακόμα κι αν δεν είχα τον έλεγχο. Η ευθύνη είναι του κυβερνήτη. Δεν υπήρχε αντίληψη του χρόνου και του τόπου. Θα έπρεπε να ζητήσουν (σ.σ.: ο κυβερνήτης και η Δ/ΝΚ) την έκδοση νέου, ακριβούς στίγματος, να πάρει τον έλεγχο ο κυβερνήτης και να κάνει κράτει. Να πάρει τέτοια πορεία και ταχύτητα που να επιτρέψει την ασφαλή κατεύθυνση του σκάφους στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας. Και οι δύο είναι υπεύθυνοι, η Δ/ΝΚ και ο κυβερνήτης, αλλά ο κυβερνήτης είναι το μάτι που επεμβαίνει και διορθώνει τον κάθε αξιωματικό».
Το ανώτατο δικαστήριο αποδίδει ευθύνες και δίνει συγκλονιστικές λεπτομέρειες της προσάραξης
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Σε άλλο σημείο ο κ. Σασιάκος, κατέθεσε: «Ο κυβερνήτης ευρισκόμενος στη γέφυρα οφείλει να διαπιστώνει ότι το πλοίο κινείται ασφαλώς. Επρεπε να βγει στίγμα μόλις το πλοίο έπαιρνε νέα πορεία. Δεν το έκαναν» και συνέχισε: «Κατά τη γνώμη μου, δεν ήξεραν πού βρίσκονται γιατί δεν είχαν υποτυπώσει στίγμα και γιατί στις 05.46 π.μ. το πλοίο έκανε αριστερά σε πορεία 3-5-7. Εικάζω ότι τα φώτα δημιούργησαν σύγχυση και έχοντας και τη μετάπτωση στις ΤΥΝΕ (σ.σ.: συστήματα αεριοστροβίλων) αυτό εντάθηκε».
Ο αρχηγός στόλου σε άλλο σημείο επισήμανε: «Ο κυβερνήτης κάποια στιγμή αντέδρασε. Μείωσε τις στροφές και είπε “δεξιά”. Εξ αντικειμενικών δεδομένων δεν φαίνεται μείωση των στροφών. Το “όλο δεξιά” δεν έχει καταγραφεί πουθενά. Η πιο ενδεδειγμένη αντίδραση είναι “κράτει όλα”. Δεν καταγράφηκε μείωση στις μηχανές και από ένα βίντεο του πρυμνιαίου πηδαλίου δεν φαίνεται κάτι τέτοιο πριν από την πρόσκρουση.
Με το “ανάποδα” θα είχε ισχυρούς κραδασμούς. Δεν φαίνονται νωρίτερα οι κραδασμοί. Δεν μπορώ να πω αν το έδωσε το “ανάποδα”. Κατά δήλωση του κυβερνήτη το έδωσε, αλλά δεν το έχω εξάγει εγώ ως συμπέρασμα. Και η Δ/ΝΚ είπε για τη μείωση. Κλίνω προς το ότι δόθηκε, αλλά ελάχιστα δευτερόλεπτα πριν από το συμβάν, οπότε δεν πρόλαβαν να ακούσουν οι μηχανές.
Η πιο σωστή αντίδραση ήταν το “κράτει όλα”. Σωστή ήταν και το “ανάποδα ολοταχώς”. Αν έχεις αντίληψη του χώρου και σου το επιτρέπουν και τα ελικτικά στοιχεία του πλοίου, σωστό είναι και το “όλο δεξιά”. Ο κυβερνήτης δεν είχε πλήρη αντίληψη. Δεν ήταν έγκαιρη η αντίδρασή του. Ηθελε ενάμισι λεπτό για κράτει και όλο ανάποδα ή 30’’-40’’ για να κάνει όλο δεξιά και να περάσει ανάμεσα από την Αταλάντη και την Ψυττάλεια». Για το συμβάν επίσης διατάχθηκε από το Αρχηγείο Στόλου ΕΔΕ. Στο σχετικό πόρισμα γίνεται λόγος για υπέρβαση της προβλεπόμενης ταχύτητας της φρεγάτας στο πέρασμα ανάμεσα σε Αταλάντη και Ψυττάλεια. Ειδικότερα, γίνεται αναφορά για «υψηλότερη της σχεδιασθείσας τηρούμενη ταχύτητα λίγο πριν και κατά τη διάρκεια του συμβάντος, καθώς και την αδυναμία αντίληψης από τον κυβερνήτη και τη Δ/ΝΚ των επιπτώσεων που είχε ο παρατεταμένος πλους με υψηλή ταχύτητα».
Υπέρβαση ταχύτητας
Μάλιστα, στην καταδικαστική απόφαση γίνεται επίσης αναφορά για την ταχύτητα της φρεγάτας και σημειώνεται: «Οταν η Φ/Γ έφτασε στη θαλάσσια περιοχή βορειοανατολικά της ν. Αίγινας και έχοντας εισέλθει σε περιορισμένα ύδατα με την αδικαιολογήτως μάλιστα για τις περιστάσεις αυξημένη ταχύτητα των 16 κόμβων, αντί της ασφαλούς για την περιοχή των περίπου 10 κόμβων, αυτός, παρότι δεν υπήρχαν οι προϋποθέσεις ασφαλούς διέλευσης του στενού Ψυττάλειας – Αταλάντης, δεν ανέλαβε ο ίδιος τον έλεγχο αυτού και δεν διέταξε “κράτει” και “ανάποδα”, οδηγώντας τη Φ/Γ εκτός των περιορισμένων υδάτων».
Στο ίδιο πόρισμα αναφέρεται ότι υπήρχε καθυστερημένη αντίληψη από τον κυβερνήτη της δυσχερούς θέσης του πλοίου του και καθυστερημένη αντίδραση στο «όλο δεξιά» και «ανάποδα ολοταχώς», «η οποία έγινε ελάχιστα πριν από το συμβάν», ενώ υπήρχε «απουσία θετικού ελέγχου και ανησυχίας από τον κυβερνήτη και τη Δ/ΝΚ αναφορικά με την ακριβή θέση του πλοίου».
Οι απολογίες
Απολογούμενος ο κυβερνήτης στο Ναυτοδικείο Πειραιώς, ισχυρίστηκε πως έπραξε ό,τι μπορούσε για την αποφυγή της προσάραξης. Επισήμανε, ακόμη, ότι υπηρετούσε στη συγκεκριμένη φρεγάτα 15 ημέρες πριν από το συμβάν και ήταν το πρώτο του ταξίδι με το εν λόγω πλοίο. Ο ίδιος πίστευε «πως το πλοίο κινούνταν με 50 στροφές ανα λεπτό, ταχύτητα με την οποία εάν κινούνταν το πλοίο, θα χρειαζόταν λιγότερο από ένα λεπτό για να σταματήσει και απόσταση 500 γυάρδες και ότι, κατά την εκτίμησή του, η ταχύτητα του πλοίου πριν από την προσάραξη ήταν 10 κόμβοι».
Μάλιστα, η εκδοχή του κυβερνήτη ήταν ότι «η προσάραξη της Φ/Γ οφειλόταν στην αργή επαναφορά στη χαραχθείσα πορεία από τη Δ/ΝΚ και όχι στην ταχύτητα του πλοίου». Η κυρία Αντωνίου στην απολογία της ανέφερε: «Οταν ανέλαβε βάρδια στις 04.00 ο Π. την ενημέρωσε για το ότι ο κυβερνήτης είχε διατάξει την πλεύση δυτικά του traffic separation, πράγμα για το οποίο η ίδια είχε επιφυλάξεις ως προς την ασφάλεια της πλεύσης. Οταν εισήλθε αργότερα στη γέφυρα, ο κυβερνήτης, κατόπιν συζητήσεώς τους γι’ αυτό το θέμα, αυτός φάνηκε στην αρχή να συμφωνεί με τη Δ/ΝΚ, ύστερα όμως έδωσε εντολή να ακολουθήσει το πλοίο την αρχική επιλογή του. Με αυτή τη στάση του θεώρησε ότι πια ο κυβερνήτης είχε τον έλεγχο και ο ρόλος της ήταν πλέον διεκπεραιωτικός (“ο κυβερνήτης μου είχε στερήσει κάθε πρωτοβουλία… Ο κυβερνήτης ήταν εκείνος που έδινε εντολές και στο χάρτη. Κανείς δεν έδινε το λόγο σε μένα”). Kαι προσέθεσε: «Υπήρξαν λάθος χειρισμοί και δικοί μου, αλλά δεν είχα και τη βοήθεια και τη στήριξη που θα έπρεπε».
Τριετής αναστολή
Και τα δύο στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού καταδικάστηκαν ομόφωνα σε φυλάκιση 15 μηνών, με τριετή αναστολή για προσάραξη πλοίου και κατά πλειοψηφία με ενσυνείδητη αμέλεια. Συγκεκριμένα, ο κ. Πελεκάνος καταδικάστηκε για το αδίκημα της προσάραξης πλοίου από κυβερνήτη από αμέλεια σε ειρηνική περίοδο και η κυρία Αντωνίου για το αδίκημα της προσάραξης πλοίου από άλλον, εκτός του κυβερνήτη, από αμέλεια σε ειρηνική περίοδο.
Και τα δύο στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού καταδικάστηκαν, αφού προηγουμένως αναγνωρίστηκε στον καθένα ελαφρυντική περίσταση που προβλέπει ο Ποινικός Κώδικας. Συγκεκριμένα, τους αναγνωρίστηκε ότι οι δυο υπαίτιοι έζησαν ως τον χρόνο που έγινε το έγκλημα έντιμη, ατομική, οικογενειακή, επαγγελματική και γενικά κοινωνική ζωή.
Και τα δύο στελέχη άσκησαν αναίρεση κατά της καταδικαστικής απόφασης στον Αρειο Πάγο. Το Ζ’ Ποινικό Τμήμα απέρριψε την αναίρεση του κ. Πελεκάνου και του επέβαλε δικαστικά έξοδα 800 ευρώ. Αντίθετα, οι αρεοπαγίτες ανέπεμψαν την υπόθεση στο Αναθεωρητικό Δικαστήριο Αθηνών μόνο ως προς το σκέλος της μη αναγνώρισης στην κυρία Αντωνίου μια ακόμη, δεύτερης, ελαφρυντικής περίστασης. Δηλαδή, έκριναν ότι πρέπει να της αναγνωριστεί ότι συμπεριφέρθηκε καλά για σχετικά μεγάλο διάστημα μετά την τέλεση της πράξης της, ακόμα και κατά την κράτησή της. Και παράλληλα, ζήτησαν οι αρεοπαγίτες μετά την αναγνώριση του δεύτερου ελαφρυντικού, να επιμετρηθεί εκ νέου η επιβληθείσα σε αυτήν ποινή, η οποία εκ των πραγμάτων θα είμαι ευνοϊκότερη (μειωμένη).
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή