Παρέμβαση για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και κυριαρχικών δικαιωμάτων πραγματοποίησε ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, τονίζοντας ότι «δεν δικαιούται να σιωπά» και ζητώντας σαφείς απαντήσεις από την κυβέρνηση για δύο θέματα: τη σύμβαση με την Chevron για έρευνες υδρογονανθράκων νότια της Κρήτης και τις αναφορές περί τουρκικής παρεμπόδισης ερευνών στην Κάσο.
Όπως ανέφερε, έχει εδώ και καιρό εκφράσει ανησυχίες για τα εθνικά ζητήματα, υποστηρίζοντας ότι οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν τις επιφυλάξεις του. «Ως πρώην πρωθυπουργός δεν δικαιούμαι να σιωπώ για τη χώρα», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Σαμαράς εστίασε στη συμφωνία της Ελλάδας με την κοινοπραξία της Chevron για έρευνα και αξιοποίηση υδρογονανθράκων σε θαλάσσια οικόπεδα νοτίως της Κρήτης. Όπως υποστήριξε, στη σύμβαση —η οποία εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο— προστέθηκαν όροι που, κατά την άποψή του, αφήνουν περιθώριο για ενδεχόμενη εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Παρέθεσε συγκεκριμένες διατυπώσεις, όπως αναφορές σε «αποχώρηση της εταιρείας από περιοχές που ενδέχεται να μην αποτελούν μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ», σε «περιοχές όπου η Ελληνική Δημοκρατία δεν θα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα», καθώς και σε «απώλεια οριοθετημένης περιοχής» ή «παραίτηση ακόμη και μετά τον προσδιορισμό περιοχής εκμετάλλευσης».
«Τι είδους σύμβαση είναι αυτή; Νομοθετούμε για πιθανή αποχώρηση από τα οικόπεδά μας; Η Ελλάδα συζητά τα κυριαρχικά της δικαιώματα; Και με ποιους;» διερωτήθηκε, θέτοντας ερώτημα πώς οι συγκεκριμένοι όροι συνάδουν με τις κυβερνητικές δηλώσεις περί «ψήφου εμπιστοσύνης» προς τις ελληνικές θέσεις.
Δεύτερο σημείο αιχμής αποτέλεσαν οι έρευνες στην Κάσο και οι διαφορετικές τοποθετήσεις Αθήνας και Λευκωσίας. Ο πρώην πρωθυπουργός επικαλέστηκε δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου της Κύπρου, σύμφωνα με την οποία υπήρξε τουρκική παρεμπόδιση των ερευνών, με αποτέλεσμα να μην ολοκληρωθούν.
Αντιπαρέβαλε τη δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, ο οποίος έχει αναφέρει ότι το ερευνητικό πρόγραμμα ολοκληρώθηκε κανονικά και χωρίς υποχώρηση. «Λέει ψέματα η Κύπρος;» διερωτήθηκε, ζητώντας ξεκάθαρη ενημέρωση για το τι συνέβη, καταλήγοντας ότι «αυτά δεν συνιστούν ήρεμα νερά».
Κυβερνητικές πηγές απάντησαν μέσω διαρροής, κάνοντας λόγο για «συνήθεις εκτός πραγματικότητας τοποθετήσεις».
Σε ό,τι αφορά τη σύμβαση με την Chevron, σημείωσαν ότι τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν απεμπολούνται μέσω συμφωνιών με ιδιωτικές εταιρείες. Όπως ανέφεραν, σε τέτοιου τύπου συμβάσεις περιλαμβάνονται νομικές ρήτρες διασφάλισης υπέρ του Δημοσίου, ώστε να αποφευχθούν αποζημιώσεις σε περίπτωση μελλοντικών οριοθετήσεων που ενδέχεται να αποφασίσει η ελληνική Πολιτεία. Υπενθύμισαν, επίσης, ότι βρίσκονται σε εξέλιξη τεχνικές συζητήσεις για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ με τη Λιβύη, ενώ ισχύει ήδη η μερική συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο.
Αναφορικά με το ερευνητικό πλοίο Ievoli Relume και το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου, παρέπεμψαν σε ανακοίνωση της 24ης Ιουλίου 2024 του ΑΔΜΗΕ, σύμφωνα με την οποία το πλοίο ολοκλήρωσε τις εργασίες του στα διεθνή ύδατα μεταξύ Κάσου και Καρπάθου, όπως είχε προγραμματιστεί.