Η συζήτηση γύρω από τις σχέσεις με μεγάλη ηλικιακή διαφορά στα ζευγάρια αναζωπυρώνεται, με αφορμή την προβολή της νέας σειράς του Netflix «Age of Attraction», που παρουσιάζουν ο τηλεοπτικός αστέρας ριάλιτι Νικ Βιάλ και η σύζυγός του, Νάταλι Τζόι.
Το ζευγάρι, με διαφορά ηλικίας 18 ετών, μετατράπηκε σε χαρακτηριστικό παράδειγμα επιβεβαίωσης όσων υποστηρίζουν ότι «η ηλικία είναι απλώς ένας αριθμός». Η εμπειρία τους εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κοινωνικό και επιστημονικό πλαίσιο, που αναδεικνύει πως οι ηλικιακές διαφορές στις σχέσεις δεν είναι ούτε τόσο σπάνιες ούτε τόσο προβληματικές όσο συχνά παρουσιάζονται.
Τα δημογραφικά δεδομένα δείχνουν ότι οι άνθρωποι τείνουν να επιλέγουν συντρόφους με παρόμοια ηλικία, όπως συμβαίνει και με άλλα χαρακτηριστικά όπως η φυλή, η εκπαίδευση και η θρησκεία. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα στα οκτώ παντρεμένα ζευγάρια έχει ακριβώς την ίδια ηλικία, ενώ στο ένα τρίτο η ηλικιακή διαφορά δεν ξεπερνά το ένα έτος . Ωστόσο, το πιο συνηθισμένο μοτίβο διεθνώς παραμένει ο μεγαλύτερος άνδρας με νεότερη γυναίκα — μια τάση που εντοπίζεται σχεδόν σε κάθε χώρα. Ο μέσος όρος σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Centre, είναι τα 4 χρόνια.
Η εξήγηση για αυτό το φαινόμενο, όπως υπογραμμίζουν οι ερευνητές, έχει συχνά εξελικτική βάση: οι άνδρες προτιμούν συντρόφους σε ηλικία υψηλής γονιμότητας, ενώ οι γυναίκες αναζητούν άνδρες σε θέση να προσφέρουν σταθερότητα. Η άποψη αυτή ενισχύεται και από μελέτη του 2007 από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης, η οποία έδειξε ότι ζευγάρια στα οποία ο άνδρας είναι περίπου πέντε χρόνια μεγαλύτερος αποκτούν κατά 5% περισσότερα παιδιά σε σχέση με άλλα.
Πέρα όμως από τις βιολογικές εξηγήσεις, οι κοινωνικές νόρμες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Η κοινωνική επιστήμονας Ρενάτα Τοπίνκοβα από το Πανεπιστήμιο Λούντβιχ Μαξιμίλιαν του Μονάχου επισημαίνει ότι το τι θεωρείται «αποδεκτό» μεταβάλλεται διαχρονικά. Στις αρχές του 20ού αιώνα, συγκεκριμένα το 1920, οι Αμερικανοί σύζυγοι ήταν κατά μέσο όρο 4,5 χρόνια μεγαλύτεροι από τις συζύγους τους· σήμερα η διαφορά αυτή έχει περιοριστεί στα 2,2 χρόνια.
Παράλληλα, ακόμη και οι ηλικιακές διαφορές που παρουσιάζονται στον κινηματογράφο και την τηλεόραση φαίνεται να μικραίνουν, καθώς οι κοινωνικές ευαισθησίες αλλάζουν, επισημαίνει ο Economist.
Παρά την ευρύτερη αποδοχή, είναι ακόμα πολύ ισχυρά τα στερεότυπα γύρω από τις σχέσεις με μεγάλη ηλικιακή απόσταση. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι τα ζευγάρια αυτά πιθανόν να βιώσουν συγκρούσεις εξαιτίας διαφόρων αξιών, ενδιαφερόντων ή διαφορετικών σταδίων ζωής . Ένα επιπλέον επιχείρημα αφορά τον κίνδυνο ανισορροπίας ισχύος, ιδίως όταν ο μεγαλύτερος σύντροφος διαθέτει υψηλότερο εισόδημα.
Παρά τις ανησυχίες, οι επιστημονικές μελέτες παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα. Έρευνα του Πανεπιστημίου του Μάαστριχτ (2002) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα ζευγάρια με μεγαλύτερες ηλικιακές διαφορές δηλώνουν υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες . Επιπλέον, δεδομένα από τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων αποκαλύπτουν ότι αυτοί οι γάμοι έχουν συχνά μεγαλύτερη διάρκεια σε σχέση με ζευγάρια με μικρή ηλικιακή διαφορά . Παρόλο που υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ενδοοικογενειακής βίας όταν ο άνδρας είναι τουλάχιστον 16 χρόνια μεγαλύτερος, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτό αποτελεί εξαίρεση και όχι τον κανόνα.
Ο Πολ Ίστγουικ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, Ντέιβις, συνοψίζει την ουσία του ζητήματος επισημαίνοντας ότι η επιτυχία μιας σχέσης σπάνια εξαρτάται αποκλειστικά από την ηλικία. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι παράγοντες που καθορίζουν τη συνοχή και τη διάρκεια ενός ζευγαριού σχετίζονται περισσότερο με την προσωπικότητα, τη συναισθηματική ωριμότητα και τη συμβατότητα παρά με τη χρονολογική απόσταση μεταξύ των συντρόφων.
Συνολικά, οι ειδικοί που σχολιάζουν στο άρθρο επισημαίνουν συγκεκριμένες περιπτώσεις και ερευνητικά δεδομένα για να τεκμηριώσουν την άποψη ότι οι ηλικιακές διαφορές στις σχέσεις όχι μόνο δεν αποτελούν από μόνες τους πρόβλημα, αλλά συχνά συνδέονται με αυξημένη ικανοποίηση και διάρκεια, μέσα σε ένα πλαίσιο κοινωνικών αντιλήψεων που συνεχώς αλλάζουν.