Περισσότεροι από 80 νυν και πρώην συμμετέχοντες της Berlinale έχουν υπογράψει μια ανοιχτή επιστολή προς το φεστιβάλ, καταγγέλλοντας την «σιωπή» του όσον αφορά τα όσα εκτυλίσσονται στη Γάζα αλλά και τη «λογοκρισία» των καλλιτεχνών που έχουν εκφράσει την άποψή τους για το θέμα.
Οι ηθοποιοί Τίλντα Σουίντον, Χαβιέ Μπαρδέμ, Αγγελική Παπούλια, Σαλέχ Μπακρί, Τατιάνα Μασλάνι, Πίτερ Μούλαν και Τόμπιας Μένζις, καθώς και οι σκηνοθέτες Μάικ Λι, Λούκας Ντοντ, Ναν Γκόλντιν, Μιγκέλ Γκόμες, Άνταμ Μακέι και Άβι Μογκράμπι είναι μεταξύ των ανθρώπων που υπογράφουν την επιστολή, στην οποία τονίζεται πως «αναμένουν από τους θεσμούς του κλάδου μας να αρνηθούν να συνυπάρξουν με την φριχτή βία που συνεχίζει να ασκείται εναντίον των Παλαιστινίων».
Διαβάστε επίσης: Ιστορίες καλοσύνης / Αντίο Βερολίνο, επιστροφή στη γη Χαναάν
Η επιστολή έρχεται σε μια περίοδο όπου η πολιτική έκφραση των καλλιτεχνών έχει μετατραπεί σε κεντρικό ζήτημα, κυρίως μετά τα σχόλια του προέδρου της κριτικής επιτροπής και σκηνοθέτη Wim Wenders στην εναρκτήρια συνέντευξη τύπου του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, τα οποία προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις.
Όταν ρωτήθηκε για τη Γάζα και την υποστήριξη που έχει δείξει η γερμανική κυβέρνηση — η οποία χρηματοδοτεί μεγάλο μέρος του φεστιβάλ — προς το Ισραήλ, απάντησε ότι «πρέπει να μείνουμε έξω από την πολιτική» και ισχυρίστηκε ότι η κινηματογραφική δημιουργία είναι «το αντίθετο της πολιτικής».
Η αναταραχή που ακολούθησε ώθησε την επικεφαλής του φεστιβάλ Tricia Tuttle να εκδώσει μια δήλωση στην οποία ανέφερε: «Δεν πρέπει να αναμένεται από τους καλλιτέχνες να σχολιάζουν όλες τις ευρύτερες συζητήσεις σχετικά με τις προηγούμενες ή τις τρέχουσες πρακτικές ενός φεστιβάλ, τις οποίες δεν μπορούν να ελέγξουν».
Στην ανοιχτή επιστολή, την οποία δημοσίευσε με τις υπογραφές το Variety, οι υπογράφοντες δηλώνουν ότι «διαφωνούν έντονα» με τις απόψεις του Wenders σχετικά με τον κινηματογράφο και την πολιτική. «Δεν μπορείς να διαχωρίσεις το ένα από το άλλο», τονίζουν, προσθέτοντας ότι «το κλίμα αλλάζει στον διεθνή κινηματογραφικό κόσμο», αναφέροντας την άρνηση περισσότερων από 5.000 εργαζομένων στον κινηματογράφο, μεταξύ των οποίων και πολλά μεγάλα ονόματα του Χόλιγουντ, να συνεργαστούν με ισραηλινές κινηματογραφικές εταιρείες και ιδρύματα.
Γράφουμε ως εργαζόμενοι στον κινηματογράφο, όλοι μας πρώην και νυν συμμετέχοντες στη Berlinale, οι οποίοι αναμένουμε από τους θεσμούς του κλάδου μας να αρνηθούν να συνυπάρξουν με τη φρικτή βία που συνεχίζει να ασκείται εναντίον των Παλαιστινίων. Είμαστε απογοητευμένοι από τη συμμετοχή της Berlinale στη λογοκρισία καλλιτεχνών που αντιτίθενται στη συνεχιζόμενη γενοκτονία των Παλαιστινίων στη Γάζα από το Ισραήλ και στον καθοριστικό ρόλο της γερμανικής κυβέρνησης στην ενθάρρυνση αυτής της γενοκτονίας. Όπως δήλωσε το Palestine Film Institute, το φεστιβάλ “επιβλέπει τους κινηματογραφιστές και συνεχίζει να συνεργάζεται με την Ομοσπονδιακή Αστυνομία στις έρευνές της”.
Πέρυσι, κινηματογραφιστές που μίλησαν για τη ζωή και την ελευθερία των Παλαιστινίων από τη σκηνή της Berlinale ανέφεραν ότι δέχθηκαν επιθετικές επιπλήξεις από ανώτερους προγραμματιστές του φεστιβάλ. Ένας κινηματογραφιστής φέρεται να έχει τεθεί υπό έρευνα από την αστυνομία, ενώ η διοίκηση της Berlinale υπονόησε ψευδώς ότι η συγκινητική ομιλία του κινηματογραφιστή – βασισμένη στο διεθνές δίκαιο και την αλληλεγγύη – ήταν “υπέρ των διακρίσεων”.
Όπως είπε ένας άλλος σκηνοθέτης στους Film Workers for Palestine για το φεστιβάλ του περασμένου έτους: “υπήρχε μια αίσθηση παράνοιας στον αέρα, ότι δεν ήμασταν προστατευμένοι και ότι μας καταδίωκαν, κάτι που δεν είχα νιώσει ποτέ πριν σε φεστιβάλ κινηματογράφου”. Στεκόμαστε στο πλευρό των συναδέλφων μας στην απόρριψη αυτής της θεσμικής καταπίεσης και του αντιπαλαιστινιακού ρατσισμού.
Διαφωνούμε έντονα με τη δήλωση του προέδρου της κριτικής επιτροπής της Berlinale 2026, Wim Wenders, ότι η κινηματογραφική δημιουργία είναι “το αντίθετο της πολιτικής”. Δεν μπορείς να διαχωρίσεις το ένα από το άλλο. Είμαστε βαθιά ανήσυχοι ότι η κρατικά χρηματοδοτούμενη από το γερμανικό κράτος Berlinale συμβάλλει στην εφαρμογή αυτού που η Irene Khan, ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για την ελευθερία της έκφρασης και της γνώμης, καταδίκασε πρόσφατα ως κατάχρηση της αυστηρής νομοθεσίας της Γερμανίας “για τον περιορισμό της υπεράσπισης των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων, την αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού και τον περιορισμό του διαλόγου στον ακαδημαϊκό και τον καλλιτεχνικό χώρο”.
Αυτό είναι επίσης που ο Ai Weiwei περιέγραψε πρόσφατα ως “αυτό που έκανε η Γερμανία τη δεκαετία του 1930” (συμφωνώντας με τον συνεντευξιαστή του που του είπε ότι “είναι η ίδια φασιστική παρόρμηση, μόνο που ο στόχος είναι διαφορετικός”). Όλα αυτά σε μια εποχή που μαθαίνουμε φρικιαστικές νέες λεπτομέρειες για τους 2.842 Παλαιστινίους που “εξαφανίστηκαν” από τις ισραηλινές δυνάμεις με τη χρήση διεθνώς απαγορευμένων, αμερικανικής κατασκευής θερμικών και θερμοβαρικών όπλων. Παρά τις άφθονες αποδείξεις για τη γενοκτονική πρόθεση του Ισραήλ, τα συστηματικά εγκλήματα φρικαλεότητας και την εθνοκάθαρση, η Γερμανία συνεχίζει να προμηθεύει το Ισραήλ με όπλα που χρησιμοποιούνται για την εξόντωση των Παλαιστινίων στη Γάζα.
Η κατάσταση αλλάζει στον διεθνή κινηματογραφικό κόσμο. Πολλά διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου έχουν υποστηρίξει τον πολιτιστικό μποϊκοτάζ του απαρτχάιντ του Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ του Άμστερνταμ, του μεγαλύτερου στον κόσμο, καθώς και του BlackStar Film Festival στις Η.Π.Α. και του Film Fest Gent, του μεγαλύτερου στο Βέλγιο. Περισσότεροι από 5.000 εργαζόμενοι στον κινηματογράφο, συμπεριλαμβανομένων κορυφαίων προσωπικοτήτων του Χόλιγουντ και διεθνών προσωπικοτήτων, έχουν επίσης ανακοινώσει την άρνησή τους να συνεργαστούν με ισραηλινές κινηματογραφικές εταιρείες και ιδρύματα που είναι συνένοχα.
Ωστόσο, η Berlinale δεν έχει μέχρι στιγμής ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της κοινότητάς της να εκδώσει μια δήλωση που να επιβεβαιώνει το δικαίωμα των Παλαιστινίων στη ζωή, την αξιοπρέπεια και την ελευθερία, να καταδικάζει τη συνεχιζόμενη γενοκτονία των Παλαιστινίων από το Ισραήλ και να δεσμεύεται να υπερασπίζεται το δικαίωμα των καλλιτεχνών να εκφράζονται χωρίς περιορισμούς υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Παλαιστινίων. Αυτό είναι το ελάχιστο που μπορεί – και πρέπει – να κάνει.
Όπως δήλωσε το Παλαιστινιακό Ινστιτούτο Κινηματογράφου, “είμαστε αποτροπιασμένοι από τη σιωπή της Berlinale σχετικά με τη γενοκτονία των Παλαιστινίων και την απροθυμία της να υπερασπιστεί την ελευθερία του λόγου και της έκφρασης των κινηματογραφιστών”. Ακριβώς όπως το φεστιβάλ έχει κάνει σαφείς δηλώσεις στο παρελθόν για τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν εναντίον των λαών του Ιράν και της Ουκρανίας, καλούμε τη Berlinale να εκπληρώσει το ηθικό της καθήκον και να δηλώσει σαφώς την αντίθεσή της στη γενοκτονία, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τα εγκλήματα πολέμου του Ισραήλ εναντίον των Παλαιστινίων, και να τερματίσει πλήρως τη συμμετοχή της στην προστασία του Ισραήλ από την κριτική και τις εκκλήσεις για λογοδοσία.
Οι υπογραφές: