Σε ένα καθοριστικό ορόσημο για τη νευρολογία και τη διαστημική τεχνολογία, η Κίνα ανακοίνωσε την επιτυχή ολοκλήρωση της πρώτης παγκοσμίως δοκιμής συσκευής διεπαφής εγκεφάλου-υπολογιστή (BCI) σε τροχιά.
Το πείραμα, που διεξήχθη από ερευνητική ομάδα του Northwestern Polytechnical University (NPU) της επαρχίας Shaanxi, ανοίγει νέους δρόμους για την αλληλεπίδραση ανθρώπου-μηχανής σε συνθήκες μηδενικής βαρύτητας, ξεπερνώντας τα γήινα όρια των μέχρι τώρα εφαρμογών.
Ενώ η παγκόσμια κοινή γνώμη παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις εταιρειών όπως η Neuralink του Elon Musk στο έδαφος, οι Κινέζοι επιστήμονες έστρεψαν το βλέμμα τους στα αστέρια. Η συσκευή BCI εκτοξεύτηκε στο Διάστημα τον περασμένο Δεκέμβριο, ενσωματωμένη σε μια πειραματική πλατφόρμα, και τα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν τον Φεβρουάριο του 2026 επιβεβαιώνουν την απόλυτη επιτυχία του εγχειρήματος.
Σύμφωνα με τους επικεφαλής της έρευνας, καθηγητές Chang Honglong και Ji Bowen, ο βασικός στόχος δεν ήταν απλώς η αποστολή της συσκευής, αλλά η λειτουργική της επιβίωση και αποδοτικότητα σε ακραίες συνθήκες. Το σύστημα κλήθηκε να λειτουργήσει μέσα σε ένα «προσομοιωμένο περιβάλλον σωματικών υγρών» – μια κρίσιμη λεπτομέρεια που υποδεικνύει ότι οι επιστήμονες ήθελαν να ελέγξουν τη συμπεριφορά των εμφυτευμάτων σε συνθήκες που μιμούνται τον ανθρώπινο εγκέφαλο, χωρίς ωστόσο να διακινδυνεύσουν τη ζωή κάποιου αστροναύτη ή πειραματόζωου σε αυτή την φάση.
Το συγκεκριμένο σύστημα BCI ξεχωρίζει για την ασύρματη φύση του και την ικανότητά του να συλλέγει σήματα ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος (EEG) με αξιοσημείωτη σταθερότητα. Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στη διαστημική νευρολογία είναι ο «θόρυβος» και οι παρεμβολές που προκαλούνται από τον εξοπλισμό του διαστημικού σταθμού και την κοσμική ακτινοβολία.
Τα δεδομένα που ελήφθησαν από το πείραμα έδειξαν ότι η συσκευή κατάφερε να διατηρήσει την ακεραιότητα του σήματος, ξεπερνώντας κατά πολύ τις επιδόσεις των παραδοσιακών μεταλλικών ηλεκτροδίων. Οι μετρήσεις έδειξαν βελτίωση στους βασικούς δείκτες απόδοσης κατά εκατοντάδες φορές, γεγονός που υποδηλώνει ότι η τεχνολογία αυτή είναι πλέον ώριμη για πιο σύνθετες εφαρμογές. Η ικανότητα της συσκευής να λειτουργεί υπό συνθήκες μαγνητικού συντονισμού εξαιρετικά υψηλού πεδίου προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο ασφάλειας και ευελιξίας για μελλοντικές ιατρικές χρήσεις εν πτήσει.
Η επιλογή του Διαστήματος ως πεδίο δοκιμών δεν είναι τυχαία. Η μικροβαρύτητα επηρεάζει δραματικά την ανθρώπινη φυσιολογία, συμπεριλαμβανομένης της κατανομής των υγρών στο σώμα και της πίεσης στον εγκέφαλο. Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι οι αστροναύτες αντιμετωπίζουν αλλαγές στη νευρική δραστηριότητα και τις γνωστικές λειτουργίες κατά τη διάρκεια παρατεταμένων αποστολών.
Η επιτυχία του NPU προσφέρει για πρώτη φορά “first-hand” δεδομένα για το πώς συμπεριφέρονται τα εμφυτεύσιμα ηλεκτρόδια σε αυτό το περιβάλλον μακροπρόθεσμα. Αυτή η γνώση είναι θεμελιώδης για την επόμενη μέρα της διαστημικής εξερεύνησης. Αν θέλουμε να στείλουμε ανθρώπους στον Άρη ή να δημιουργήσουμε μόνιμες βάσεις στη Σελήνη, πρέπει να είμαστε σε θέση να παρακολουθούμε την εγκεφαλική υγεία των πληρωμάτων με ακρίβεια και, ενδεχομένως, να παρεμβαίνουμε θεραπευτικά μέσω νευροτροποποίησης (neuromodulation) για την αντιμετώπιση του στρες ή της κόπωσης.
Πέρα από την ιατρική παρακολούθηση, το όραμα πίσω από αυτή την τεχνολογία αγγίζει τα όρια του φουτουρισμού. Μια λειτουργική διεπαφή εγκεφάλου-υπολογιστή στο διάστημα θα μπορούσε να επιτρέψει στους αστροναύτες να ελέγχουν ρομποτικούς βραχίονες, εξοπλισμό πλοήγησης ή ακόμη και ολόκληρα τμήματα του διαστημικού σκάφους μόνο με τη σκέψη. Αυτό θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμο σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, όπου η φυσική κίνηση μπορεί να είναι περιορισμένη λόγω των δυνάμεων G ή της στολής, αλλά ο εγκέφαλος παραμένει ενεργός.
Η Κίνα, με αυτή την κίνηση, φαίνεται να επιδιώκει την πρωτοκαθεδρία στον τομέα της “διαστημικής βιο-ενσωμάτωσης”. Ενώ οι ΗΠΑ και ιδιωτικές εταιρείες έχουν επικεντρωθεί κυρίως στην αποκατάσταση της κινητικότητας σε παράλυτους ασθενείς στη Γη, το κινεζικό πρόγραμμα δείχνει μια σαφή στρατηγική επέκτασης αυτών των δυνατοτήτων στο νέο σύνορο της ανθρωπότητας.
Η βράβευση της ερευνητικής ομάδας στο 39ο Διεθνές Συνέδριο Μικρο-Ηλεκτρο-Μηχανικών Συστημάτων (MEMS) υπογραμμίζει την επιστημονική βαρύτητα του επιτεύγματος. Το γεγονός ότι η συσκευή είναι ασύρματη εξαλείφει την ανάγκη για επικίνδυνες και δυσκίνητες καλωδιώσεις, μειώνοντας τον κίνδυνο λοιμώξεων και μηχανικών βλαβών – παράγοντες ζωτικής σημασίας όταν η ιατρική βοήθεια απέχει εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, πίσω στη Γη.
Καθώς η Κίνα συνεχίζει να επενδύει επιθετικά στο διαστημικό της πρόγραμμα, η επιτυχία αυτής της δοκιμής στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: η επόμενη γενιά αστροναυτών ενδέχεται να είναι κάτι περισσότερο από απλοί χειριστές μηχανών. Μπορεί να γίνουν ένα με αυτές. Η τεχνολογία BCI μόλις έκανε το πρώτο της μεγάλο άλμα προς τα άστρα, και τα δεδομένα που συλλέγονται τώρα στον κινεζικό διαστημικό σταθμό θα αποτελέσουν τη βάση για τις τεχνολογίες που θα χρησιμοποιούμε τις επόμενες δεκαετίες.