Το περίγραμμα μιας «ανανεωμένης» διατλαντικής σχέσης επιχείρησε να χαράξει ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου το Σάββατο (14/2), περιγράφοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες ως «παιδί της Ευρώπης» και υπογραμμίζοντας ότι οι δύο πλευρές «ανήκουν μαζί». Ads Ωστόσο, το «άνοιγμα» αυτό συνοδεύτηκε από σαφείς προϋποθέσεις, καθώς η νέα συμμαχία θα πρέπει να κινηθεί στη γραμμή και τις προτεραιότητες του Ντόναλντ Τραμπ, όπως προκύπτει από τα συμφραζόμενα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών.
«Νέα παγκόσμια τάξη» – κατά προτίμηση μαζί, αλλά και μόνοι αν χρειαστεί
Στην πολυαναμενόμενη ομιλία του, ο Ρούμπιο δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει τη διαμόρφωση μιας νέας διεθνούς τάξης.
«Είμαστε έτοιμοι, αν χρειαστεί, να το κάνουμε και μόνοι μας. Προτιμούμε όμως και ελπίζουμε να το κάνουμε μαζί σας, με τους φίλους μας εδώ στην Ευρώπη», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ads Αναγνωρίζοντας ότι οι ΗΠΑ μπορεί να εμφανίζονται «κάθετα άμεσες και πιεστικές», απέδωσε αυτή τη στάση στη βαθιά ανησυχία της Ουάσινγκτον για το μέλλον της Ευρώπης και στην πεποίθηση ότι τα πεπρωμένα των δύο ηπείρων είναι αλληλένδετα.
Το ακροατήριο υποδέχθηκε τον τόνο της ομιλίας με ανακούφιση, ιδίως σε σύγκριση με την επιθετικότερη ρητορική που είχε υιοθετήσει πέρυσι στο ίδιο βήμα ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς.
Παρ’ όλα αυτά, πολλοί παρατήρησαν ότι η «προσφορά συνεργασίας» δεν ισοδυναμεί με σχέση ισότιμων εταίρων, αλλά με μια συμμαχία καθορισμένη κυρίως από τους όρους της Ουάσινγκτον, όπως τονίζουν τόσο η εφημερίδα The Guardian όσο και το Reuters αλλά και το BBC.
Κριτική σε «παρακμή» και μεταναστευτική πολιτική
Ο Ρούμπιο ξεκαθάρισε ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν επιθυμεί μια Ευρώπη «αδύναμη» ή εγκλωβισμένη σε «ενοχές και ντροπή».
Τόνισε πως οι ΗΠΑ δεν προτίθενται να λειτουργούν ως «ευγενικοί διαχειριστές της ελεγχόμενης παρακμής της Δύσης», αλλά θέλουν να «αναζωογονήσουν μια παλιά φιλία και να ανανεώσουν τον σπουδαιότερο πολιτισμό στην ανθρώπινη ιστορία».
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα προβλήματα των δυτικών κοινωνιών δεν περιορίζονται σε λανθασμένες πολιτικές, αλλά απορρέουν από μια «διάχυτη αίσθηση απελπισίας και εφησυχασμού».
Επέκρινε τη διόγκωση των κοινωνικών κρατών εις βάρος της άμυνας, την «άκριτη» παγκοσμιοποίηση, καθώς και την ιδέα «ενός κόσμου χωρίς σύνορα».
Η επανάκτηση του ελέγχου των εθνικών συνόρων, υποστήριξε, «δεν είναι έκφραση ξενοφοβίας ή μίσους, αλλά θεμελιώδης πράξη εθνικής κυριαρχίας». Αντίθετα, η αδυναμία προστασίας τους συνιστά, κατά τον ίδιο, «επείγουσα απειλή για τη συνοχή των κοινωνιών και την ίδια την επιβίωση του πολιτισμού μας».
Διαβάστε επίσης: Φρίντριχ Μερτς / «Η παλιά παγκόσμια τάξη έχει τελειώσει» – Στο τραπέζι γερμανογαλλική πυρηνική αποτροπή
Μεταρρύθμιση, όχι κατάργηση θεσμών
Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ σημείωσε ότι η αναδόμηση της διεθνούς τάξης δεν προϋποθέτει τη διάλυση οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, αλλά τη μεταρρύθμιση και την ανασυγκρότησή τους.
Υποστήριξε μάλιστα ότι ήταν ο Τραμπ και όχι ο ΟΗΕ που συνέβαλε καθοριστικά στη διαχείριση κρίσεων στη Γάζα και την Ουκρανία.
«Δεν ζούμε σε έναν τέλειο κόσμο», τόνισε, προσθέτοντας ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί η πρακτική χωρών που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο, αλλά ταυτόχρονα «κρύβονται πίσω από αυτό».
Για την Ουκρανία, ο Ρούμπιο περιορίστηκε να πει ότι οι διαφορές έχουν μειωθεί, αλλά τα πιο δύσκολα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά.
Η απουσία του από συνάντηση με Ευρωπαίους ηγέτες την προηγουμένη – επισήμως για λόγους προγράμματος – σχολιάστηκε έντονα.
Διαβάστε επίσης: Διάσκεψη Μονάχου / Ο Ρούμπιο ακύρωσε στο «παρά πέντε» συνάντηση για την Ουκρανία – Εκνευρισμός στην Ευρώπη
Στάρμερ: Βρετανική επίδειξη ισχύος στον Βόρειο Ατλαντικό
Στο ίδιο φόρουμ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κρι Στάρμερ ανακοίνωσε ότι το Λονδίνο θα αναπτύξει φέτος ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου στον Βόρειο Ατλαντικό και την ευρύτερη περιοχή της Αρκτικής.
Επικεφαλής θα είναι το HMS Prince of Wales, η ναυαρχίδα του βρετανικού στόλου, ένα αεροπλανοφόρο αξίας 3 δισ. λιρών. Η δύναμη θα επιχειρεί από κοινού με τις ΗΠΑ, τον Καναδά και άλλους συμμάχους του ΝΑΤΟ, «σε μια ισχυρή επίδειξη της δέσμευσής μας για την ευρωατλαντική ασφάλεια», όπως ανέφερε.
Η ομάδα κρούσης θα περιλαμβάνει:
ένα αεροπλανοφόρο
περίπου 40 αεροσκάφη
μία φρεγάτα
ένα αντιτορπιλικό
ένα υποβρύχιο
και πλοίο υποστήριξης
Ο Στάρμερ υπογράμμισε ότι το ΝΑΤΟ παραμένει «η πιο αποτελεσματική στρατιωτική συμμαχία στην ιστορία» και ξεκαθάρισε πως η σχέση ΗΠΑ – Ηνωμένου Βασιλείου «είναι σήμερα τόσο στενή όσο ποτέ».
Όπως είπε, η συνεργασία σε άμυνα, ασφάλεια και πληροφορίες είναι διαρκής και εντατική, χωρίς ενδείξεις αποδυνάμωσης.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ βαθύτερων δεσμών με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στενότερης σύνδεσης με την ενιαία αγορά σε επιμέρους τομείς.
Η εικόνα που διαμορφώθηκε στο Μόναχο είναι διττή, καθώς από τη μία, οι ΗΠΑ απευθύνουν κάλεσμα για σύμπλευση και από την άλλη, θέτουν το πλαίσιο και τους όρους.
Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν – και πώς – θα βαδίσει σε αυτή τη «νέα τάξη» που σχεδιάζει η Ουάσινγκτον.