Η είσοδος των διαφημίσεων στο οικοσύστημα του ChatGPT δεν έφερε μόνο νέα έσοδα στα ταμεία της OpenAI, αλλά και την πρώτη μεγάλη κρίση ταυτότητας για την εταιρεία. Η Zoe Hitzig, ερευνήτρια που επί δύο χρόνια συνδιαμόρφωνε την πολιτική ασφάλειας και τα οικονομικά μοντέλα της εταιρείας, υπέβαλε την παραίτησή της, εξαπολύοντας μύδρους κατά της στρατηγικής του Sam Altman μέσω ενός άρθρου-καταπέλτη στους New York Times.
Η αποχώρησή της συνέπεσε χρονικά με την έναρξη των δοκιμών για την προβολή διαφημίσεων στο ChatGPT (και στο νέο οικονομικό πακέτο «ChatGPT Go»), μια εξέλιξη που σύμφωνα με την ίδια σηματοδοτεί την αρχή του τέλους για την ιδιωτικότητα όπως την ξέραμε στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Σε αντίθεση με τις μηχανές αναζήτησης όπου οι χρήστες ψάχνουν πληροφορίες, στο ChatGPT οι άνθρωποι «ανοίγονται». Μοιράζονται φόβους για την υγεία τους, προβλήματα στις σχέσεις τους, επαγγελματικές ανησυχίες και μύχιες σκέψεις, αντιμετωπίζοντας το chatbot ως έναν ψηφιακό εξομολόγο. Η Hitzig προειδοποιεί ότι η μετατροπή αυτού του ευαίσθητου αρχείου σε «καύσιμο» για τη στοχευμένη διαφήμιση είναι μια επικίνδυνη στροφή.
«Οι χρήστες έχουν εμπιστευτεί στο chatbot τις πιο προσωπικές τους στιγμές. Η εταιρεία χτίζει τώρα μια οικονομική μηχανή που δημιουργεί ισχυρά κίνητρα για να παραβιάσει τους ίδιους της τους κανόνες», αναφέρει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας πως η υπόσχεση της OpenAI ότι «τα δεδομένα δεν θα επηρεάζονται από τους διαφημιστές» θυμίζει ανησυχητικά τις πρώιμες διαβεβαιώσεις του Facebook, πριν καταλήξει στο σκάνδαλο της Cambridge Analytica.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με την πρώην ερευνήτρια, δεν είναι απλώς ότι θα βλέπουμε διαφημιστικά banners. Ο πραγματικός κίνδυνος κρύβεται στον αλγόριθμο. Όταν το επιχειρηματικό μοντέλο βασίζεται στη διαφήμιση, ο στόχος μετατοπίζεται από την «αντικειμενική βοήθεια» στην αύξηση των Ημερήσιων Ενεργών Χρηστών (DAUs).
Για να κρατήσει τον χρήστη στην πλατφόρμα και να του προβάλλει περισσότερες διαφημίσεις, το μοντέλο AI ενδέχεται να εκπαιδευτεί ώστε να γίνεται πιο:
Κολακευτικό: Να λέει στον χρήστη αυτό που θέλει να ακούσει.Εθιστικό: Να ενθαρρύνει μακροσκελείς, ανούσιες συνομιλίες.Χειριστικό: Να κατευθύνει τη συζήτηση προς εμπορικά προϊόντα.
Η Hitzig τονίζει πως η OpenAI ήδη βελτιστοποιεί τα μοντέλα της με βάση την αλληλεπίδραση (engagement), κάτι που ιστορικά στα social media οδήγησε σε πόλωση και ψυχολογική εξάρτηση. «Δημιουργούμε μια τεχνολογία που είτε θα χειραγωγεί τους χρήστες δωρεάν, είτε θα εξυπηρετεί μόνο μια στενή ελίτ που μπορεί να πληρώσει για την προστασία της», σημειώνει.
Η είδηση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με παλαιότερες δηλώσεις του CEO της OpenAI, Sam Altman, ο οποίος κάποτε χαρακτήριζε τις διαφημίσεις ως «έσχατη λύση». Ωστόσο, το τεράστιο κόστος λειτουργίας των μοντέλων AI και η ανάγκη για κερδοφορία φαίνεται πως άλλαξαν τις προτεραιότητες.
Το νέο συνδρομητικό μοντέλο χαμηλού κόστους, ChatGPT Go, καθώς και η δωρεάν έκδοση, αποτελούν πλέον το πεδίο δοκιμών για αυτό το νέο διαφημιστικό μοντέλο. Την ίδια στιγμή, ανταγωνιστές όπως η Anthropic (δημιουργός του Claude) εκμεταλλεύονται τη συγκυρία, κυκλοφορώντας καμπάνιες –ακόμα και κατά τη διάρκεια του Super Bowl– που ειρωνεύονται την εμπορευματοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης από την OpenAI.
Η παραίτηση της Hitzig δεν είναι απλώς μια εταιρική είδηση, αλλά ένα σήμα κινδύνου για τον τελικό χρήστη. Καθώς τα εργαλεία AI ενσωματώνονται στην καθημερινότητα, το ερώτημα που τίθεται είναι: Ποιος ελέγχει το «μαύρο κουτί» των συνομιλιών μας;
Αν η OpenAI ακολουθήσει τον δρόμο της Meta (Facebook), όπως φοβάται η Hitzig, τότε το ChatGPT δεν θα είναι πλέον ένας ουδέτερος βοηθός, αλλά ένας πωλητής που γνωρίζει τα πάντα για εμάς – από το ιατρικό μας ιστορικό μέχρι τις πολιτικές μας πεποιθήσεις. Η μετάβαση από το «εργαλείο» στο «μέσο διαφημιστικής εκμετάλλευσης» μόλις ξεκίνησε, και όπως φαίνεται, θα έχει θύματα εντός και εκτός της εταιρείας.