Η προσφυγική τραγωδία της Χίου δεν αποτελεί μόνο ένα ακόμη πολύνεκρο ναυάγιο στο Αιγαίο. Αποτελεί μια βαθιά πολιτική και θεσμική κρίση. Και όσο περισσότερα στοιχεία έρχονται στο φως, τόσο πιο καθαρά αποτυπώνεται μια επικίνδυνη και αυταρχική επιλογή της κυβέρνησης: αντί για διαφάνεια και λογοδοσία, απειλές, εκφοβισμός και ποινικοποίηση της κριτικής.
Το κυβερνητικό αφήγημα για το τι συνέβη στη Χίο εμφανίζει ολοένα και περισσότερα ρήγματα. Οι μαρτυρίες των επιζώντων, οι αντιφάσεις στις επίσημες δηλώσεις, τα ερωτήματα για τις καταγραφές των θερμικών καμερών και το ιστορικό προηγούμενων καταδικών της χώρας για πρακτικές αποτροπής (pushbacks) δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Και αντί η κυβέρνηση να απαντήσει, επιλέγει να μετατοπίσει το βάρος: όχι στο τι έγινε, αλλά στο ποιος τολμά να ρωτήσει.
Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, τέσσερα περιστατικά ανέδειξαν ξεκάθαρα αυτήν τη στρατηγική.
Ο υφυπουργός Ναυτιλίας Στέφανος Γκίκας επιτέθηκε στον γραμματέα της Νέας Αριστεράς, Γαβριήλ Σακελλαρίδη, επειδή επιβεβαίωσε δημοσίως μαρτυρίες προσφύγων για τον ρόλο του Λιμενικού μετά από επίσκεψη κλιμακίου του κόμματος στη Χίο. Η πολιτική κριτική βαφτίστηκε «συκοφαντία» και η διερεύνηση πιθανών παραβιάσεων του Διεθνούς Δικαίου μετατράπηκε σε δήθεν υπονόμευση της χώρας.
Λίγο αργότερα, ο υπουργός κ. Βορίδης απείλησε τον βουλευτή της Νέας Αριστεράς Νάσο Ηλιόπουλο «να προσέξει ώστε να μη βρεθεί μπλεγμένος σε ηθική αυτουργία σε ψευδορκία», εξαιτίας των δηλώσεών του στο Νοσοκομείο Χίου.
Το μήνυμα είναι σαφές: η δημόσια έκφραση πολιτικής άποψης μπορεί να έχει κόστος, αν δεν ευθυγραμμίζεται με το κυβερνητικό αφήγημα.
O Γαβριήλ Σακελλαρίδης από την πλευρά του δήλωσε σήμερα: «Ο κ. Βορίδης απείλησε χθες ότι θα μας πάει στα δικαστήρια, εμένα και το Νάσο Ηλιοπουλο για ηθική αυτουργία σε ψευδορκία μάρτυρα. Ο κ. Πλεύρης κατηγόρησε εμάς και συνολικά την Αριστερά, λίγο πολύ, ως συνεργάτες των διακινητών, κοπιάροντας την μετεμφυλιακή ρητορεία περί “εσωτερικού εχθρού”. Παράλληλα μου επιτέθηκε προσωπικά -χτες βράδυ στο Action- για την επίσκεψη στην Χίο που τους χάλασε το επικοινωνιακό αφήγημα… Αυτό είναι ένα συγκεκριμένο μοτίβο αυταρχισμού, καθεστωτισμού και ανελευθερίας. Μια κόπια του Τραμπικού εγχειριδίου…Στη Χίο, στη «Βιολάντα», στα Τέμπη, στη Βουλή. Θα είμαστε εκεί. Και το λέμε καθαρά: δεν σας εμπιστευόμαστε. Δεν πιστεύουμε ούτε λέξη από το αφήγημα μιας κυβέρνησης που συγκάλυψε το σκάνδαλο των υποκλοπών, το έγκλημα στα Τέμπη, το ναυάγιο της Πύλου, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ…Ζητάμε έρευνα για το πώς σκοτώθηκαν 15 άνθρωποι στη Χίο. Ό,τι δηλαδή θα έκανε κάθε ευρωπαϊκή χώρα. Κύριε Μητσοτάκη, μαζέψτε τους ακροδεξιούς υπουργούς σας. Δεν θα κάνουμε πίσω, δεν θα φοβηθούμε».
Διαβάστε επίσης: Ναυάγιο στη Χίο – Αποκλειστικό / Πηγή της Frontex διαψεύδει στο tvxs την κυβερνητική εκδοχή
Την ίδια ώρα ο ο υπουργός Μετανάστευσης κι Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, μιλώντας στο Action 24 και στον Σκάι, με ακραίες στο περιεχόμενο δηλώσεις επιτέθηκε στους βουλευτές της Νέας Αριστεράς που επικέφτηκαν τους διασωθέντες στη Χίο αλλά και στον δικηγόρο που υπερασπίζεται τον κατηγορούμενο από τις Αρχές.
«Εγώ είδα ότι πήγε με δύο δικηγόρους. Συνήθως, αυτοί που είναι φουκαράδες τους ορίζει το δικαστήριο συνήγορο. Είδα, όμως το εξής ενδιαφέρον, το οποίο δεν προκύπτει από καμιά ιδιαίτερη έρευνα: Γκούγκλαρα ότι ο ένας από τους δύο δικηγόρους, είναι και μέλος σε ΜΚΟ για τα δικαιώματα των προσφύγων και μεταναστών. Υπάρχει, λοιπόν, μια ΜΚΟ που πάει να κατηγορήσει το Λιμενικό, καθώς στην υπερασπιστική τους γραμμή την ευθύνη τη ρίχνουν εκεί», είπε χαρακτηριστικά σαν να πρόκειται για κάποια παρατυπία ή παρανομία.
«Αυτή η ΜΚΟ που σας αναφέρω στη μεγάλη πολιτική εικόνα είναι η Αριστερά», είπε χαρακτηριστικά ο Θάνος Πλεύρης και πρόσθεσε: «Η Αριστερά πήγε στο σημείο χωρίς να την ενδιαφέρει τι έγινε με τα θύματα με μοναδικό στόχο να συκοφαντήσει γυναίκες και άνδρες του λιμενικού για να επωφεληθεί πολιτικά. Αυτό για μένα είναι συκοφαντία», κατέληξε.
Στις δηλώσεις αυτές απάντησε δημόσια ο δικηγόρος του κατηγορούμενου Δημήτρης Χούλης, κάνοντας λόγο για στοχοποίησή του από κυβερνητικό αξιωματούχο επειδή άσκησε το επαγγελματικό του καθήκον. «Το τεκμήριο της αθωότητας καταργείται πλήρως, ο κατηγορούμενος έχει ήδη καταδικαστεί από την κυβέρνηση σε πανελλήνια μετάδοση, ο δικηγόρος βάλλεται επειδή έκανε τη δουλειά του. Καλά πάμε» σχολίασε μεταξύ άλλων.
Διαβάστε επίσης: Πλεύρης για Χίο / Δικηγόρος σε ΜΚΟ ανέλαβε την υπεράσπιση του κατηγορούμενου – Η απάντηση του συνηγόρου
Το πιο ανησυχητικό όμως επεισόδιο εκτυλίχθηκε μπροστά στις κάμερες. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σε ζωντανή μετάδοση, απείλησε με μήνυση SLAPP τον δημοσιογράφο Χρήστο Αβραμίδη επειδή υπέβαλε ένα απολύτως θεμιτό και δημοσιογραφικά επιβεβλημένο ερώτημα: αν η επιχείρηση του Λιμενικού στη Χίο ήταν επιχείρηση διάσωσης ή αποτροπής. Αντί για μια καθαρή απάντηση, ακούστηκαν απειλές, χαρακτηρισμοί και προειδοποιήσεις περί «ποινικών συνεπειών».
«Να είστε πολύ προσεκτικός», «είστε σε εντεταλμένη υπηρεσία», «εκτός από θρασύς είστε και δειλός», «αρκετά με την ασυλία σας» ήταν κάποιες από τις φράσεις που χρησιμοποίησε εναντίον του δημοσιογράφου.
Σε σημερινή του συνέντευξη στον ΑΝΤ1, ο κ. Μαρινάκης κλήθηκε να σχολιάσει τις απειλές κατά του δημοσιογράφου στη χθεσινή ενημέρωση των πολιτικών συντακτών. «Δεν υπάρχει απειλή με νόμιμα μέσα. Δεν συνίσταται απειλή. Πουθενά στον κόσμο. Είναι μια προειδοποίηση και μάλιστα νόμιμη και θεωρώ ότι θα πρέπει να γίνεται όταν θεωρείς ότι ο άλλος παραποιεί τα λεγόμενά σου…Μην θεοποιούμε τώρα έναν δημοσιογράφο. Έτσι; Είναι ένα κύκλωμα που δρα σε διάφορα Μέσα και εξυπηρετεί διάφορα συμφέροντα. Δεν με νοιάζει ποια είναι. Αποσταθεροποίησης; Ιδεολογικά; Είναι ιδεοληπτικοί; Δεν ξέρω ποια είναι τα κίνητρά τους και ο στόχος τους είναι η αποσταθεροποίηση», ανέφερε μεταξύ άλλων.
Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο ξέσπασμα. Πρόκειται για πολιτική στάση. Όταν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απειλεί δημοσιογράφο επειδή έκανε τη δουλειά του, δεν απειλεί απλώς ένα πρόσωπο. Απειλεί την ελευθερία του Τύπου. Στέλνει το μήνυμα ότι υπάρχουν ερωτήσεις που δεν είναι ανεκτές και δημοσιογράφοι που πρέπει να «προσέχουν».
Η εικόνα που σχηματίζεται είναι ξεκάθαρη. Βουλευτές απειλούνται επειδή κάνουν κριτική. Δημοσιογράφοι εκφοβίζονται επειδή επιμένουν στη διερεύνηση. Δικηγόροι στοχοποιούνται επειδή υπερασπίζονται αδύναμους, κάνοντας απλώς τη δουλειά τους. Πρόκειται για μια επικίνδυνη ποινικοποίηση της πολιτικής και δημοσιογραφικής λειτουργίας, ασύμβατη με τις βασικές αρχές ενός κράτους δικαίου.
Διαβάστε επίσης: Η άποψή μας / Κυβέρνηση Μητσοτάκη, Τούρκοι διακινητές: Oι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος
Την ίδια στιγμή, τα κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Γιατί δεν υπάρχουν καταγραφές; Τι ακριβώς συνέβη πριν και μετά το ναυάγιο; Γιατί οι επίσημες εκδοχές αλλάζουν; Και γιατί, αντί για πλήρη διερεύνηση, η κυβέρνηση επιλέγει να στοχοποιεί όσους επιμένουν να ζητούν απαντήσεις;
Το ναυάγιο της Χίου δεν είναι μόνο μια ανθρωπιστική τραγωδία. Είναι και ένας καθρέφτης. Ένας καθρέφτης που δείχνει πώς μια κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τη λογοδοσία, την κριτική και τη δημοκρατία όταν βρίσκεται υπό πίεση. Και η εικόνα που αντανακλάται είναι άκρως ανησυχητική.