Οι πρόσφυγες και οι προσφύγισσες διασωθέντες από το ναυάγιο στη Χίο, που κατέθεσαν στην ανακρίτρια, επιμένουν σύμφωνα με πληροφορίες του tvxs πως υπήρξε ένας διακινητής που μιλούσε Τούρκικα και βγήκε από το σκάφος όταν εκείνοι επιβιβάστηκαν. Αυτό ταιριάζει απόλυτα με την τακτική των διακινητών οι οποίοι είτε πετούν το πηδάλιο αμέσως σε κάποιον από τους πρόσφυγες είτε μεταπηδούν σε διπλανό σκάφος πολύ κοντά στην στεριά της Τουρκίας κι αφήνουν το τιμόνι σε ανθρώπους που συχνά βλέπουν για πρώτη φορά θάλασσα.
Επισημαίνεται πως όπως έχει αναδείξει το ντοκιμαντέρ του Στέλιου Κούλογλου «142 χρόνια», οι πρόσφυγες καταδικασθέντες ως διακινητές, είναι η δεύτερη πολυπληθέστερη ομάδα κρατουμένων στις ελληνικές φυλακές εξαιτίας του νόμου που καταδικάζει όχι τον πραγματικό διακινητή, αλλά τον άνθρωπο που υποχρεώθηκε από τον διακινητή να κρατήσει το τιμόνι.
Όσοι και όσες κατέθεσαν φέρουν τραύματα, δηλώνουν πως ακόμα πονούν και σε αντίθεση με τα όσα είπαν οι λιμενικοί, επισημαίνουν πως μόλις είδαν λευκό φως στα αριστερά τους έγινε η σύγκρουση. Δεν άκουσαν ούτε «Στοπ» ούτε κλήθηκαν να σταματήσουν.
«Θα το κάναμε, είχαμε τα παιδιά μας μαζί» λέει Αφγανός στην ανακρίτρια.
Οι περισσότεροι θυμούνται πως ένας Τούρκος βγήκε από το σκάφος πριν ξεκινήσουν, δεν αναγνωρίζουν στην φωτογραφία που τους δείχνουν τον καπετάνιο και ομονοούν πως το σκάφος του λιμενικού συγκρούστηκε με την βάρκα στην οποία επέβαιναν αμέσως μόλις έπεσε πάνω τους το φως χωρίς να προηγηθεί καμία προειδοποίηση.
Πιο αναλυτικά 33χρονος Αφγανός επισήμανε πως στην Τουρκία τους είπαν να είναι σκυμμένοι κάτω, αλλιώς θα τους χτυπήσουν και πως ο οδηγός του σκάφους φορούσε μάσκα σε όλο το πρόσωπο. Περιγράφει έναν διακινητή που όμως έφυγε από το σκάφος όταν μπήκαν μέσα οι πρόσφυγες και έμεινε στην Τουρκία. Δεν είδε φως, δεν άκουσε σειρήνα ούτε προειδοποίηση, έγινε η σύγκρουση κι άρχισε να ακούει κόσμο να φωνάζει βοήθεια.
Δεν μπορεί να απαντήσει στην ερώτηση αν το σκάφος τους έπεσε πάνω στο λιμενικό ή αντίθετα, όμως λέει πως το λιμενικό χτύπησε το σκάφος τους στη μέση και στην αριστερή πλευρά «από εκεί που ερχόταν το φως».
23χρονος Αφγανός ο οποίος πονάει, κινείται με καροτσάκι, όταν ερωτήθηκε αν ο Τούρκος που αναφέρει ήταν ο οδηγός του σκάφους απαντά:
«Όχι, δεν είδα τον οδηγό. Ο Τούρκος έφυγε μόλις μπήκαμε στο σκάφος…. Είδα ένα δυνατό φως να πέφτει πάνω στο σκάφος μας και μετά έγινε το χτύπημα και δεν θυμάμαι τίποτα άλλο. Είχε μπει νερό στο σκάφος προσπάθησα να βοηθήσω μια κυρία δίπλα μου αλλά δεν μπορούσα γιατί πονούσα πολύ».
Όταν του έδειξαν τη φωτογραφία – με τον Μαροκινό που οι ελληνικές Αρχές έχουν στοχοποιήσει ως διακινητή – και τον ρώτησαν αν αναγνωρίζει το άτομο απάντησε «Όχι, δεν ξέρω αν ήταν στο σκάφος».
Άλλη διασωθείσα, η 41χρονη Αφγανή επίσης δεν αναγνωρίζει στη φωτογραφία τον άνδρα που βλέπει. «Δεν τον έχω δει ποτέ ξανά» λέει.
29χρονη Αφγανή απαντά θετικά όταν τη ρωτούν αν είδε τον οδηγό. ‘Όταν της δείχνουν τη φωτογραφία λέει νομίζω δεν είναι αυτός. Δεν είμαι σίγουρη. Μοιάζει με τον οδηγό. Την ρωτούν γιατί στην πρώτη κατάθεση τον αναγνώρισε ως οδηγό και απαντά «Τότε ήμουν ταραγμένη, έκλαιγα».
Άλλος 26χρονος Αφγανός, αναγνωρίζει στη φωτογραφία όχι έναν διακινητή αλλά έναν από τους πρόσφυγες που ήταν στο ταξίδι μαζί του. Όπως κι ένας άλλος συμπατριώτης του που λέει πως ο άνθρωπος που βλέπει στη φωτογραφία ήταν στην Τουρκία ανάμεσα τους. «Ήταν μαζί μας εκεί που περιμέναμε μετά και στη βάρκα.» Όταν ερωτάται αν ήταν αυτό το άτομο που οδηγούσε απαντά: « Όχι δεν ήταν ο καπετάνιος. Ορκίζομαι, γιατί όταν είμαστε στο σπίτι στη Σμύρνη τον είχα δει κι αυτόν μαζί»
Ο ίδιος προσθέτει σε σχέση με τη σύγκρουση «Μας είδαν και μας χτύπησαν . Είμαστε ένα φουσκωτό με παιδιά και γυναίκες μέσα κι εγώ είχα τα παιδιά μου. Αν μας έλεγαν να σταματήσουμε θα σταματούσαμε . Πηγαίναμε όλο ευθεία δεν στρίψαμε καθόλου. Μετά τη σύγκρουση βούλιαζε το σκάφος αν δεν είχα προλάβει τη γυναίκα μου θα είχε πνιγεί.»