Σαρωτική ήταν η νίκη του σοσιαλιστή Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών της Πορτογαλίας την Κυριακή, ο οποίος επικράτησε του ακροδεξιού αντιπάλου του, Αντρέ Βεντούρα, του οποίου το κόμμα Chega κατάφερε ωστόσο να αποσπάσει το μεγαλύτερο ποσοστό της ιστορίας του.
Ο Σεγκούρο έλαβε το 66,8% των ψήφων έναντι 33,2% του Βεντούρα, σε μια εκλογική διαδικασία που διεξήχθη παρά τις φονικές καταιγίδες που έφεραν βαρύ κλίμα στη χώρα. Η εκλογή του διαδόχου του απερχόμενου προέδρου, Μαρσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουζα, σημαδεύτηκε από μια διακομματική κινητοποίηση με στόχο να αποτραπεί το ενδεχόμενο νίκης της Chega, με αρκετές προβεβλημένες προσωπικότητες της δεξιάς να στηρίζουν τον κεντροαριστερό υποψήφιο ώστε να εμποδίσουν την είσοδο του Βεντούρα στο προεδρικό μέγαρο.
«Η απάντηση που έδωσε σήμερα ο πορτογαλικός λαός, η προσήλωσή του στην ελευθερία, τη δημοκρατία και το μέλλον της χώρας μας, με γεμίζει συγκίνηση και υπερηφάνεια», δήλωσε ο Σεγκούρο.
Ο Βεντούρα, πρώην αθλητικός σχολιαστής, αρθρογράφος, σπουδαστής ιερατικής σχολής και μυθιστοριογράφος, ο οποίος ίδρυσε τη Chega πριν από επτά χρόνια, υποστήριξε ότι το αποτέλεσμα δείχνει πως «το μήνυμα του πορτογαλικού λαού είναι ξεκάθαρο», προσθέτοντας ότι η Chega είναι πλέον το κυρίαρχο κόμμα της δεξιάς και ότι «σύντομα θα κυβερνήσει την Πορτογαλία».
Νωρίτερα την Κυριακή είχε κατηγορήσει «ολόκληρο το πολιτικό σύστημα» ότι ενώθηκε εναντίον του.
Το ακροδεξιό κόμμα έθεσε για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο της εκστρατείας το μεταναστευτικό, τοποθετώντας διαφημιστικές πινακίδες σε όλη τη χώρα με συνθήματα όπως «Αυτό δεν είναι Μπανγκλαντές» και «Οι μετανάστες δεν πρέπει να ζουν με επιδόματα».
Το ποσοστό της Chega ξεπερνά κατά πολύ το 22,8% που είχε λάβει στις βουλευτικές εκλογές του περασμένου Μαΐου, αλλά και το 31,2% που είχε εξασφαλίσει η κυβερνώσα κεντροδεξιά Δημοκρατική Συμμαχία για να κερδίσει εκείνες τις εκλογές και να φέρει τον Λουίς Μοντενέγκρο στην πρωθυπουργία.
Οι ευρωπαίοι ηγέτες έσπευσαν να συγχαρούν τον Σεγκούρο. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι προσβλέπει στη συνεργασία με τον νέο πρόεδρο της Πορτογαλίας για «μια Ευρώπη που αποφασίζει μόνη της, πιο ανταγωνιστική, πιο κυρίαρχη και ισχυρότερη».
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε ότι το γεγονός πως οι Πορτογάλοι άσκησαν το εκλογικό τους δικαίωμα «παρά την καταστροφή που προκάλεσαν οι καταιγίδες, αποτελεί δείγμα αξιοσημείωτης δημοκρατικής ανθεκτικότητας». Πρόσθεσε ότι «η φωνή της Πορτογαλίας στην υπεράσπιση των κοινών ευρωπαϊκών αξιών παραμένει ισχυρή».
Η προεκλογική περίοδος του δεύτερου γύρου επισκιάστηκε από δύο μεγάλες καταιγίδες που οδήγησαν στην κήρυξη κατάστασης καταστροφής, η οποία έχει παραταθεί έως τις 15 Φεβρουαρίου. Ο Βεντούρα είχε ζητήσει την αναβολή της ψηφοφορίας κατά μία εβδομάδα, χαρακτηρίζοντάς το «ζήτημα ισότητας μεταξύ όλων των Πορτογάλων».
Ωστόσο, η εθνική εκλογική αρχή αποφάσισε τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας κανονικά, σημειώνοντας ότι «η κατάσταση καταστροφής, οι καιρικές προειδοποιήσεις ή γενικότερα δυσμενείς συνθήκες δεν αποτελούν από μόνες τους επαρκή λόγο για την αναβολή της ψηφοφορίας σε μια πόλη ή περιοχή».
Παρά ταύτα, οι συνέπειες της καταιγίδας «Λεονάρντο» ανάγκασαν περίπου 20 ιδιαίτερα πληγείσες εκλογικές περιφέρειες να αναβάλουν την ψηφοφορία κατά μία εβδομάδα. Η αναβολή αφορά περίπου 37.000 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους – περίπου το 0,3% του συνόλου – και θεωρείται απίθανο να επηρεάσει το τελικό αποτέλεσμα.
Η προεδρία στην Πορτογαλία είναι σε μεγάλο βαθμό τελετουργικός θεσμός, ωστόσο διαθέτει σημαντικές αρμοδιότητες, όπως η δυνατότητα διάλυσης του κοινοβουλίου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ο Βεντούρα είχε δηλώσει ότι θα ήταν ένας πιο «παρεμβατικός» πρόεδρος, υποστηρίζοντας την ενίσχυση των εξουσιών του αρχηγού του κράτους.
Ο Σεγκούρο παρουσίασε τον εαυτό του ως μετριοπαθή υποψήφιο που θα συνεργαστεί με τη μειοψηφική κεντροδεξιά κυβέρνηση του Μοντενέγκρο, απορρίπτοντας τη λαϊκιστική και αντιμεταναστευτική ρητορική του Βεντούρα.
Την ίδια ώρα, η ακροδεξιά κατέγραψε ισχυρή άνοδο και στην Ισπανία, όπου το κόμμα Vox διπλασίασε τις έδρες του και τερμάτισε τρίτο σε εκλογές που διεξήχθησαν στη βορειοανατολική περιφέρεια της Αραγονίας.
Το κυβερνών συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), που κέρδισε τις εκλογές παρά την απώλεια δύο εδρών, θα χρειαστεί εκ νέου τη στήριξη του Vox για να κυβερνήσει την περιοχή. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ κατέλαβε τη δεύτερη θέση, χάνοντας πέντε έδρες.
Ο Σάντσεθ, του οποίου το στενό περιβάλλον και το κόμμα έχουν πληγεί από αλλεπάλληλες καταγγελίες διαφθοράς, συνεχάρη τον υποψήφιο του PP, Χόρχε Αθκόν, αλλά επέμεινε ότι οι σοσιαλιστές παραμένουν «η μόνη προοδευτική εναλλακτική».
Ο ηγέτης του PP, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, δήλωσε ότι το αποτέλεσμα αποδεικνύει τη φθίνουσα απήχηση του πρωθυπουργού. «Πόσες ακόμη καταρρεύσεις χρειάζεται ο Σάντσεθ για να καταλάβει ότι έφτασε η ώρα να φύγει;» ανέφερε.
Ο επικεφαλής του Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, δήλωσε ότι το κόμμα του είναι έτοιμο να συνεργαστεί με το PP, αλλά μόνο εάν υιοθετήσει σκληρότερη στάση στο μεταναστευτικό. Οι διαφωνίες στο ζήτημα αυτό οδήγησαν το Vox να αποχωρήσει από τους κυβερνητικούς συνασπισμούς σε πέντε περιφέρειες το 2024.
«Αν το PP θέλει να αλλάξει πολιτική, μπορεί να βασιστεί σε εμάς», είπε ο Αμπασκάλ. «Αν όμως θέλει να συνεχίσει τις πολιτικές που μας οδήγησαν να εγκαταλείψουμε τις περιφερειακές κυβερνήσεις, τότε καλύτερα να στραφεί προς το σοσιαλιστικό κόμμα».