Ολες οι μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις έχουν γεωπολιτική σημασία, με τον πίνακα των μεταλλίων να θεωρείται δείκτης ισχύος των κρατών. Αλλά οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 2026 που ξεκίνησαν χθες στην Ιταλία, είναι οι πιο πολιτικοποιημένοι της σύγχρονης ιστορίας.
Η ανάπτυξη στην Ιταλία πρακτόρων της διαβόητης αμερικανικής υπηρεσίας ελέγχου μετανάστευσης (ICE) έχει προκαλέσει έντονες διαμαρτυρίες. Η κυβέρνηση Μελόνι, που διατηρεί στενούς δεσμούς με την προεδρία Τραμπ, έχει εγκρίνει την παρουσία τους, προκαλώντας νέες αντιδράσεις.
Η συμμετοχή εννέα Ισραηλινών αθλητών έχει επίσης προκαλέσει διαμαρτυρίες, ενώ οι ιταλικές αρχές επαγρυπνούν στον κυβερνοχώρο για να αποτρέψουν υβριδικούς κινδύνους, όπως εισβολές, διακοπές και σαμποτάζ.
Ταυτόχρονα, η εμφάνιση του ονόματος του Κέισι Βάσερμαν, προέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής των Θερινών Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Άντζελες το 2028, στην υπόθεση Έπσταϊν έχει προκαλέσει αναταραχή.
Παράλληλα, ο αποκλεισμός των ρωσικών και λευκορωσικών εθνικών ομάδων από συνεχόμενες διοργανώσεις δημιουργεί σημαντικά ερωτήματα για την την ολυμπιακή εκεχειρία. Η Ρωσία, όπως και η ΕΣΣΔ πριν από αυτήν, κέρδιζε σταθερά μετάλλια, μέχρι τον αποκλεισμό της από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή (ΔΟΕ).
Πέρα από τις πολιτικές διαστάσεις, η βιωσιμότητα των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων αμφισβητείται έντονα από περιβαλλοντικούς ακτιβιστές και πόλεις που εξετάζουν να καταθέσουν υποψηφιότητες φιλοξενίας.
Τα παραδοσιακά χιονοδρομικά κέντρα στην Ευρώπη μειώνονται λόγω της κλιματικής κρίσης. Η ΔΟΕ δυσκολεύεται να συγκεντρώσει αρκετές υποψηφιότητες λόγω του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, του οικονομικού κόστους και των κοινωνικών επιπτώσεων .
Τα λεγόμενα «λευκά ελεφαντάκια» – αθλητικές υποδομές που κατασκευάζονται ειδικά για την εκδήλωση και κινδυνεύουν να μην χρησιμοποιηθούν ξανά – προκαλούν ανησυχίες για το κόστος και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Το οικονομικό χάσμα επιδεινώνει το πρόβλημα, καθώς τα χειμερινά σπορ είναι ακριβά τόσο για τους ερασιτέχνες όσο και για τους αθλητές υψηλού επιπέδου, καθιστώντας δύσκολη την επίτευξη του «αθλητισμού για όλους».
Οι πόλεις που φιλοξενούν τους Αγώνες είναι συχνά μεγάλες πόλεις μακριά από τα βουνά, όπως το Σότσι το 2014 και το Πεκίνο το 2022. Η διεθνής εκπροσώπηση στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες αποτελεί άλλη μείζονα πρόκληση. Παρά τη συμμετοχή, για πρώτη φορά φέτος, αθλητών από το Μπενίν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Γουινέα-Μπισάου στους Αγώνες του 2026, οι αθλητές από το Νότιο Ημισφαίριο υποεκπροσωπούνται σε μεγάλο βαθμό.
Ενδεικτική είναι η διαφορά στην τηλεθέαση: ενώ οι Θερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του Παρισιού το 2024 συγκέντρωσαν σχεδόν 5 δισεκατομμύρια τηλεθεατές, οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες του Πεκίνου το 2022 προσέλκυσαν μόνο 2,2 δισεκατομμύρια, λιγότερους από τους μισούς.
Ωστόσο, οι Χειμερινοί Αγώνες θα μπορούσαν να αποτελέσουν χώρο όπου οι «μεσαίες δυνάμεις», λιγότερο ευθυγραμμισμένες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Ρωσία, θα αναδεικνύονται. Οι κυρίαρχες χώρες είναι «μικρές» ή «μεσαίες» χώρες, όπως η Νορβηγία, ο Καναδάς, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ελβετία, παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα κατέλαβαν την 3η και 4η θέση στον πίνακα μεταλλίων στο Πεκίνο το 2022.
Για να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις, οι πόλεις που διοργανώνουν τους Αγώνες φέτος στην Ιταλία και τη Γαλλία το 2030, προσπαθούν να αλλάξουν τις μεθόδους οργάνωσης. Αποστασιοποιούνται από τον γιγαντισμό του Πεκίνου, κατανέμοντας τους αγώνες σε επτά τοποθεσίες, ενσωματώνοντας αθλήματα που καταναλώνουν λιγότερες υποδομές, όπως το σκι-αλπινισμός που δεν απαιτεί αναβατήρες, και ανοίγοντας τον αγώνα σε συμβολικούς εκπροσώπους του Νότου.