Σπάνιες είναι οι εικόνες που μαρτυρούν την έκταση των διαδηλώσεων, οι οποίες καταστάλθηκαν με πρωτοφανή βιαιότητα και έλαβαν χώρα στο Ιράν μεταξύ 28 Δεκεμβρίου και 11 Ιανουαρίου.
Όλες οι φωτογραφίες της Yalda Moaiery προέρχονται από την ίδια νύχτα, αυτή της 8ης Ιανουαρίου του 2026.
Ορισμένες ΜΚΟ κάνουν λόγο για τουλάχιστον 18.000 νεκρούς.
Η Ιρανή φωτογράφος Yalda Moaiery κατάφερε να στείλει τα στιγμιότυπά της από τις διαμαρτυρίες της 8ης Ιανουαρίου, αλλά και από την κηδεία ενός άνδρα που σκοτώθηκε από το καθεστώς. Για το περιοδικό «M», επέλεξε να υπογράψει η ίδια αυτές τις φωτογραφίες.
Διαδηλωτές επάνω σε αυτοκίνητο της αστυνομίας
Επί μέρες, η Yalda Moaiery προσπαθούσε μάταια να συνδεθεί στο διαδίκτυο.
Τα κατάφερε μόλις στις 23 Ιανουαρίου, χάρη σε ένα VPN.
Οργή στους δρόμους της Τεχεράνης
Τότε κατάφερε να στείλει περίπου σαράντα φωτογραφίες, που τραβήχτηκαν κατά τη μεγάλη διαδήλωση της 8ης Ιανουαρίου στην Τεχεράνη, αλλά και κατά την κηδεία ενός 39χρονου άνδρα που σκοτώθηκε από τις δυνάμεις του καθεστώτος στην πόλη Καράτζ, στις 9 Ιανουαρίου.
Η κηδεία του Mohammad Mozafari, περίπου 50 χλμ. από την Τεχεράνη
Αυτές οι εικόνες αποτελούν μερικές από τις πολύ λίγες οπτικές μαρτυρίες, παραδομένες από επαγγελματία, αυτής της καταστολής που διεξήχθη «κεκλεισμένων των θυρών».
Αρχικά, η Moaiery επέλεξε την ανωνυμία, όταν η Le Monde δημοσίευσε τις φωτογραφίες της κηδείας στις 26 Ιανουαρίου, ώστε να μην ταυτοποιηθεί και να συνεχίσει να τεκμηριώνει την καταστολή.
Εξεγερμένοι Ιρανοί στήνουν πρόχειρα οδοφράγματα
Νωρίς το πρωί της Τρίτης 3 Φεβρουαρίου, περίπου δέκα πράκτορες των Φρουρών της Επανάστασης έκαναν έφοδο στο σπίτι της, στο κέντρο της Τεχεράνης, κατάσχοντας τον φωτογραφικό της εξοπλισμό, τον υπολογιστή και το κινητό της τηλέφωνο.
Στιγμές της εξέγερσης στην Τεχεράνη
Για την έντυπη έκδοση του τεύχους 751, που κυκλοφόρησε λίγες ημέρες αργότερα, το περιοδικό M αφαίρεσε από το portfolio για το Ιράν όλες τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να επιτρέψουν την ταυτοποίησή της, προκειμένου να την προστατεύσει.
Λίγες ώρες μετά την αποστολή του περιοδικού στο τυπογραφείο, η Yalda Moaiery μας ενημέρωσε ότι επιθυμεί να υπογράψει τις φωτογραφίες της, που δημοσιεύουμε σήμερα στο lemonde.fr.
Η 44χρονη επαγγελματίας φωτογράφος έχει κλητευθεί τις επόμενες ημέρες στο δικαστήριο Moghaddas Ardabili της Τεχεράνης.
Δεν γνωρίζει αν θα βγει ελεύθερη από εκεί.
Πλήθος εξεγερμένων Ιρανών κάτω από το εικονικό βλέμμα του Αγιατολάχ Χαμενεΐ
Η εξέγερση που ήταν αποτέλεσμα νομισματικής υποτίμησης του Ριάλ
Στο Ιράν, ένα νέο κύμα διαμαρτυριών ξεκίνησε στις 28 Δεκεμβρίου 2025, με φόντο την κατακόρυφη πτώση της ιρανικής λίρας (rial).
Πρώτοι που κινητοποιήθηκαν ήταν οι έμποροι του παζαριού της Τεχεράνης, ενώ στη συνέχεια προσχώρησαν φοιτητές και κάτοικοι άλλων πόλεων και λαϊκών συνοικιών. Όλοι ζητούσαν την πτώση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Στις 8 Ιανουαρίου, λίγο πριν τη δύση του ηλίου, το διαδίκτυο κόπηκε ολοκληρωτικά. Ακόμη και οι τηλεφωνικές κλήσεις προς το εξωτερικό έγιναν αδύνατες.
Η χώρα βρέθηκε σε κατάσταση απομόνωσης, ενώ μια καταστολή άνευ προηγουμένου εξαπλώθηκε σε όλη την επικράτεια.
Οργή και ενθουσιασμός νεαρής Ιρανής εξεγερμένης
Μόνο λίγοι Ιρανοί με δορυφορική κεραία Starlink ή φίλοι και υποστηρικτές του καθεστώτος είχαν πρόσβαση στον έξω κόσμο.
Αυτοί μετέδωσαν την επίσημη προπαγάνδα και κατηγόρησαν ως «τρομοκράτες» συνδεδεμένους με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ τους εξεγερμένους όπως και έκαναν αναφορές για πυροβολισμούς κατά των δυνάμεων ασφαλείας και πολιτών.
Στις 22 Ιανουαρίου, η ιρανική κυβέρνηση ανακοίνωσε 3.117 νεκρούς, αριθμός που αμφισβητήθηκε έντονα από οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στις 4 Φεβρουαρίου, η ΜΚΟ Human Rights Activists News Agency (Hrana) ανακοίνωσε ότι ο αριθμός των επιβεβαιωμένων θανάτων είχε φτάσει τους 6.883, εκ των οποίων οι 6.455 ήταν διαδηλωτές.
Η οργάνωση αναφέρει επίσης 11.280 περιπτώσεις υπό διερεύνηση, γεγονός που θα μπορούσε να ανεβάσει τον συνολικό αριθμό σε πάνω από 18.000 νεκρούς.
Επιπλέον, αναφέρει πάνω από 50.000 συλλήψεις. Άλλες πηγές κάνουν λόγο για έως και 30.000 θύματα.
Η βία που βίωσε η Yalda Moaiery
Η Yalda Moaiery υπήρξε άμεση μάρτυρας της βίας στις 8 Ιανουαρίου:
«Μέσα στο πλήθος, κάτι χτύπησε το πόδι μου, που ακόμα πονάει ελαφρά. Νομίζω ότι ήταν μια κάψουλα δακρυγόνου. Τα αέρια που χρησιμοποιούσαν ήταν καινούργια, δεν ξέρω από πού τα προμηθεύτηκαν. Αναπνέω δακρυγόνα από το 1999, αλλά ποτέ δεν είχα ζήσει κάτι τέτοιο. Ένιωθα τα μάτια μου να αιμορραγούν, όλο μου το σώμα να καίγεται».
ληγμένο δακρυγόνο της Ιρανικής αστυνομίας
Στη συνέχεια άρχισαν οι πυροβολισμοί με αληθινά πυρά: «Από τη στέγη του κτιρίου των Μπασίτζι (σ.σ.ισλαμικές πολιτοφυλακές) άρχισαν να πυροβολούν με καλάσνικοφ.
Σκέφτηκα: “Αν σκοτώσουν, ας είμαι εγώ.” Δεν άντεχα να βλέπω τους ανθρώπους να πεθαίνουν. Ένας νεαρός με τράβηξε στην άκρη και μου είπε: “Έλα, πήγαινε να καλυφθείς.” Μισή ώρα αργότερα, δεν ξέρω πώς, επέστρεψα στο σπίτι μου».
Η κηδεία του Mohammad Mozafari
Στις 14 Ιανουαρίου, η Yalda Moaiery φωτογράφησε την κηδεία του Mohammad Mozafari, περίπου 50 χλμ. από την Τεχεράνη.
Ο 39χρονος άνδρας είχε σκοτωθεί στις 9 Ιανουαρίου κοντά στο γκαράζ του στην περιοχή Shahin Vila, 30 χλμ. δυτικά της Τεχεράνης. Δέχτηκε σφαίρες στο κεφάλι, στην κοιλιά, στα χέρια και στα πόδια.
Η κηδεία του Mohammad Mozafari, περίπου 50 χλμ. από την Τεχεράνη
«Όλο του το σώμα ήταν καλυμμένο με τραύματα, ακόμη και οι άκρες των δαχτύλων του», εξηγεί η φωτογράφος.
Ήταν παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών ηλικίας 3 και 5 ετών. Η οικογένειά του κατάφερε να τον αναγνωρίσει μόνο πέντε ημέρες μετά τον θάνατό του, καθώς το πρόσωπό του είχε παραμορφωθεί πλήρως.
Σοκ και επιβίωση
Τις τελευταίες ημέρες, μερικώς αποκαθιστώμενο το διαδίκτυο μέσω VPN και καθώς οι Ιρανοί ανακαλύπτουν την έκταση της καταστολής, βιώνουν σοκ. «Είναι συλλογικό πένθος, μια απερίγραπτη θλίψη.
Δεν θα πίστευα ποτέ ότι θα δω τέτοια βία. Είναι δύσκολο να το αποδεχτείς, αλλά όλοι γνωρίζουν κάποιον που σκοτώθηκε», λέει η φωτογράφος με σφιγμένη φωνή.
Η ίδια, που βρίσκεται χωρίς εισόδημα και υπό την απειλή σύλληψης (έχει στοχοποιηθεί από τις αρχές ήδη από το 2022, κατά τις διαδηλώσεις του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία»), ανησυχεί για το μέλλον της:
«Όλα έχουν σταματήσει. Δεν έχω εισόδημα εδώ. Δεν υπάρχει δουλειά, ειδικά για κάποιον σαν εμένα. Δεν τρώω πια κρέας εδώ και καιρό, γιατί δεν έχω τα μέσα».
Προτού γίνει η έφοδος στο σπίτι της, η φωτογράφος επισκεπτόταν κάθε δύο μέρες το μεγάλο νεκροταφείο της Τεχεράνης, Behesht-e Zahra, για να καταγράψει την καταστολή.
«Μερικές φορές δεν βγάζω φωτογραφίες. Απλώς κοιτάζω τους ανθρώπους, αγκαλιάζω τους πενθούντες, κλαίω. Σκέφτομαι ότι αυτό το σώμα θα μπορούσε να ήταν το δικό μου». Πολλοί φίλοι της έχουν συλληφθεί. «Ανησυχώ για τους φίλους μου στη φυλακή. Ανησυχώ και για μένα, αναρωτιέμαι πότε θα έρθει η σειρά μου. Μετά θυμάμαι: “Γιατί να σκέφτομαι εμένα; Σκέψου αυτούς τους 17χρονους που πέθαναν”».
Με τις ΗΠΑ να συνεχίζουν να απειλούν το Ιράν με στρατιωτικές επιθέσεις και να ενισχύουν την στρατιωτική παρουσία τους στην περιοχή, πολλοί Ιρανοί φοβούνται στρατιωτική επέμβαση.
«Κατά τις κηδείες του Mohammad Mozafari, μια συγγενής του φώναξε: “Πότε θα χτυπήσουν τελικά;” Θυμάμαι τη σκηνή. Ένας πόλεμος θα σήμαινε ακόμη περισσότερους νεκρούς. Δεν έχουμε καν θάψει τα πτώματα αυτών που σκότωσε το καθεστώς».
Πηγή: Le Monde