Η αναμέτρηση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και Κίνας για το ποια χώρα θα πραγματοποιήσει την επόμενη επανδρωμένη προσελήνωση μοιάζει ως η πιο κρίσιμη διαστημική σύγκρουση από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.
Η αποστολή Artemis II της NASA, που αναμένεται να εκτοξευθεί τις επόμενες εβδομάδες, θα αποτελέσει την πρώτη επανδρωμένη πτήση γύρω από τη Σελήνη εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα, όμως δεν θα περιλαμβάνει προσελήνωση.
Αντίθετα, η Κίνα προετοιμάζει με ταχείς ρυθμούς το δικό της πρόγραμμα, με στόχο να πατήσει στη Σελήνη έως το 2030.
Η NASA επιλέγει για την Artemis II μια λεγόμενη «τροχιά ελεύθερης επιστροφής», με το διαστημόπλοιο Orion να πραγματοποιεί μια πορεία σχήματος «8» γύρω από τη Σελήνη, πριν επιστρέψει στη Γη.
Η απόφαση να μην εισέλθει το σκάφος σε σεληνιακή τροχιά θεωρείται απαραίτητη λόγω των τεχνικών κινδύνων για τα σειρά από προβλήματα που εμφάνισε η Artemis I.
Η προηγούμενη, μη επανδρωμένη αποστολή αντιμετώπισε ηλεκτρικές βλάβες, απώλεια επικοινωνίας, αλλά κυρίως σοβαρές και απρόβλεπτες φθορές στην θερμική ασπίδα, η οποία προστατεύει την κάψουλα από τις «θερμοκρασίες κόλαση» της επανεισόδου στην ατμόσφαιρα.
Η θερμική ασπίδα υπέστη σοβαρές και απροσδόκητες ζημιές.
Αυτά τα ζητήματα καθυστέρησαν την Artemis II για πάνω από έναν χρόνο. Μάλιστα, ο πρώην αστροναύτης Τσαρλς Καμάρντα χαρακτήρισε τη θερμική ασπίδα «σοβαρό κίνδυνο», αμφισβητώντας τη λύση που προτείνει η NASA.
Ο διαστημικός αγώνας της δεκαετίας του 1960 μεταξύ Αμερικής και Σοβιετικής Ένωσης ήταν ένας διαγωνισμός εικόνας μεταξύ των υπερδυνάμεων.
«Η Artemis είναι, αντίθετα, ένα έργο του Κογκρέσου που δημιουργήθηκε πρόχειρα από ανακυκλωμένα εξαρτήματα του διαστημικού λεωφορείου και έχει ως κύριο σκοπό να διοχετεύσει χρήματα από τις τσέπες των Αμερικανών φορολογουμένων σε εκείνες των αεροδιαστημικών εταιρειών», όπως της SpaceX του Ελον Μασκ, σχολιάζει ο Economist.
H Artemis III, η αποστολή που θα επιχειρήσει την πρώτη αμερικανική προσελήνωση μετά το 1972, έχει ήδη χαρακτηριστεί μη ρεαλιστική για το 2027.
Ο βασικός λόγος είναι ότι, σε αντίθεση με το Apollo, το σύστημα Orion και ο πύραυλος SLS δεν επαρκούν για μία ενιαία αποστολή. Γι’ αυτό το έργο έχει σπάσει σε δύο εκτοξεύσεις: μία για το Human Landing System (HLS) της SpaceX, και μία για το πλήρωμα.
Η SpaceX επεξεργάζεται μια ειδική έκδοση του Starship που θα προσσεληνώνεται κάθετα, όμως η πρόοδος είναι πιο αργή από το αναμενόμενο. Το σημαντικότερο εμπόδιο είναι η μη επιβεβαιωμένη τεχνολογία ανεφοδιασμού καυσίμου σε τροχιά, ένα βήμα απόλυτα κρίσιμο που δεν έχει επιτευχθεί ακόμη. Ακόμη και στο καλύτερο σενάριο, η επανδρωμένη προσελήνωση δύσκολα θα πραγματοποιηθεί πριν από το 2028.
Απέναντι σε αυτές τις καθυστερήσεις των ΗΠΑ, η Κίνα φαίνεται να κινείται ταχύτατα. Το πρόγραμμα της Κινεζικής Υπηρεσίας Επανδρωμένων Αποστολών (CMSA) προβλέπει επανδρωμένη προσελήνωση έως το 2030, και οι ενδείξεις δείχνουν ότι οι εργασίες προχωρούν συστηματικά.
Το κινεζικό σχέδιο, που αρχικά βασιζόταν στον γιγαντιαίο Long March 9, αναθεωρήθηκε υπέρ δύο μικρότερων πυραύλων Long March 10. Η προσέγγιση αυτή θεωρείται πιο συνετή από τεχνικής άποψης, με λιγότερο ριψοκίνδυνες επιλογές σε σχέση με την αμερικανική αρχιτεκτονική.
Η σεληνάκατος Lanyue θυμίζει περισσότερο το αποδεδειγμένα αξιόπιστο Apollo που πήγε στο φεγγάρι 53 χρόνια πριν, παρά το φιλόδοξο και σύνθετο Starship της SpaceX.
Ο Πάτρικ Μπέσα, πρώην αναλυτής της NASA για το κινεζικό πρόγραμμα, επισημαίνει ότι το κινεζικό μοντέλο «είναι λιγότερο ριψοκίνδυνο και πιο λογικό», στοιχείο που θα μπορούσε να επιτρέψει στο Πεκίνο να προηγηθεί .
Ο πρώην διοικητής της NASA Μάικλ Γκρίφιν προειδοποίησε το Κογκρέσο ότι «ίσως να μη μπορέσουμε να επιστρέψουμε στη Σελήνη πριν από την Κίνα», χαρακτηρίζοντας το Artemis «ένα σχέδιο που δεν έχει νόημα».
Αντίστοιχα, ο αναλυτής διαστημικής πολιτικής Κέισι Ντρέιερ υπογραμμίζει ότι το πρόγραμμα έχει σχεδιαστεί ώστε να επιβιώνει πολιτικά, όχι για να είναι αποτελεσματικό ή οικονομικό .
Πέρα όμως από το ποιος θα φτάσει πρώτος, το διακύβευμα αφορά και το ποιος θα εγκατασταθεί στη Σελήνη μακροπρόθεσμα. Η NASA αναμένεται να αρχίσει την εκτόξευση των πρώτων τμημάτων του Lunar Gateway το 2027, με στόχο έναν μόνιμα επανδρωμένο σταθμό έως το 2030, ακόμη και με πυρηνικό αντιδραστήρα.
Η Κίνα, σύμφωνα με τον Δρ. Μπέσα, δείχνει να διαθέτει μακροπρόθεσμη στρατηγική και μεγαλύτερη αποφασιστικότητα. Το βέβαιο είναι ότι η νέα διαστημική κούρσα θα καθορίσει όχι μόνο ποιος θα πατήσει πρώτος, αλλά ποιος θα παραμείνει στη Σελήνη.