Κατατίθεται σήμερα στη Βουλή το νομοσχέδιο του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου με τον τίτλο «Προώθηση Πολιτικών Νόμιμης Μετανάστευσης», με την κυβέρνηση να το παρουσιάζει ως τη βάση για μια πιο ευέλικτη και αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική, που – όπως υποστηρίζει – συνδέει την ανάπτυξη με την κοινωνική συνοχή και το κράτος δικαίου.
Μαζί με το νομοσχέδιο κατατέθηκε και τροπολογία, η οποία επιτρέπει τη δημιουργία δύο προσωρινών δομών φιλοξενίας στην Κρήτη, στο Ηράκλειο και τα Χανιά, υπό την ευθύνη του υπουργείου Μετανάστευσης.
Δομές με απόφαση υπουργού και όχι Προεδρικό Διάταγμα
Ο υπουργός Μετανάστευσης Θάνος Πλεύρης εξήγησε στη Βουλή ότι μέχρι σήμερα η ίδρυση δομής απαιτούσε Προεδρικό Διάταγμα, μια διαδικασία που συχνά προκαλούσε μεγάλες καθυστερήσεις. Με τη νέα ρύθμιση, σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, οι προσωρινές δομές θα μπορούν να ιδρύονται με απλή υπουργική απόφαση.
Στις δομές αυτές θα γίνεται η πρώτη φιλοξενία των νεοαφιχθέντων και ο διαχωρισμός τους: όσοι έχουν προσφυγικό προφίλ θα μπαίνουν στη διαδικασία ασύλου και μετεγκατάστασης, ενώ όσοι δεν πληρούν τα κριτήρια διεθνούς προστασίας, με βάση το νέο αυστηρότερο καθεστώς που ενεργοποιείται από τον Σεπτέμβριο, θα οδηγούνται σε χώρους κράτησης μέχρι την απόρριψη του αιτήματός τους και στη συνέχεια στην επιστροφή.
Η ίδια τροπολογία επεκτείνει τα αντισταθμιστικά οφέλη όχι μόνο στους δήμους αλλά και στις περιφέρειες που σηκώνουν αυξημένο βάρος από το μεταναστευτικό.
Τι αλλάζει στις άδειες διαμονής
Το νομοσχέδιο επιχειρεί να «ξεμπλοκάρει» τη νόμιμη μετανάστευση, παρεμβαίνοντας σε όλα τα στάδια της διαδικασίας αδειοδότησης. Κεντρικός στόχος είναι η μείωση της γραφειοκρατίας και η ταχύτερη εξυπηρέτηση πολιτών τρίτων χωρών που βρίσκονται νόμιμα στην Ελλάδα.
Μεταξύ των βασικών ρυθμίσεων περιλαμβάνονται:
η αυτόματη ανανέωση αδειών διαμονής για «ασφαλείς» κατηγορίες, όπως η εξαρτημένη εργασία, εκτός αν υπάρχουν λόγοι δημόσιας τάξης ή ασφάλειας,
η καθιέρωση ελάχιστης διάρκειας δύο ετών για κάθε άδεια διαμονής,
η απλούστευση και ενίσχυση των διαδικασιών μετάκλησης εργαζομένων από τρίτες χώρες, με μεγαλύτερη ευελιξία στην αλλαγή εργοδότη και με τις Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης να αναγνωρίζονται ως δυνητικοί εργοδότες,
καθώς και η εισαγωγή fast track διαδικασίας για εργαζόμενους σε μεγάλα δημόσια έργα και στρατηγικές επενδύσεις.
Tech Visa, Talent Visa και «ενισχυμένη» Blue Card
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην προσέλκυση εργαζομένων υψηλής εξειδίκευσης. Στο πλαίσιο αυτό θεσπίζονται νέες κατηγορίες εθνικών θεωρήσεων, όπως η Tech Visa και η Talent Visa, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις επιταχύνονται οι προξενικές διαδικασίες. Παράλληλα, αυξάνεται η διάρκεια της άδειας διαμονής για τους εργαζόμενους υψηλής ειδίκευσης μέσω της Blue Card.
Για τους φοιτητές, οι άδειες διαμονής θα καλύπτουν πλέον ολόκληρη τη διάρκεια των σπουδών τους, με δικαίωμα μερικής απασχόλησης και δυνατότητα παραμονής στη χώρα μετά την αποφοίτηση για αναζήτηση εργασίας.
Σε επίπεδο διεθνών σχέσεων, το νομοσχέδιο προβλέπει την προώθηση διμερών συμφωνιών με χώρες προέλευσης, δίνοντας έμφαση τόσο στις επιστροφές παράνομα διαμενόντων όσο και στην καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης.
Από την κατάρτιση στις ισόβιες ποινές
Το υπουργείο υποστηρίζει ότι το νέο πλαίσιο «επιστρατεύει» όσους έχουν διεθνή προστασία και διαμένουν νόμιμα στη χώρα, μέσω προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης σε τομείς με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού – όπως οι κατασκευές, η αγροτική παραγωγή και ο τουρισμός – με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από επιδόματα και την ένταξη στην αγορά εργασίας.
Στον αντίποδα, αυστηροποιείται σημαντικά το ποινικό πλαίσιο για την παράνομη διακίνηση μεταναστών, με προβλέψεις ακόμη και για ισόβια κάθειρξη στους διακινητές. Προβλέπεται επίσης απώλεια καθεστώτος νομιμότητας για όσους βοηθούν παράνομους μετανάστες, καθώς και δυνατότητα υφ’ όρων απόλυσης αλλοδαπών που εκτίουν πλημμεληματικές ποινές φυλάκισης, υπό την προϋπόθεση της άμεσης απέλασής τους.
Νέοι κανόνες για τις ΜΚΟ
Το νομοσχέδιο επαναχαράσσει και το πλαίσιο λειτουργίας των ΜΚΟ στον τομέα της μετανάστευσης. Η εγγραφή στο μητρώο του υπουργείου απλοποιείται, αλλά ταυτόχρονα αυστηροποιούνται οι κυρώσεις για μέλη οργανώσεων που εμπλέκονται σε διακίνηση μεταναστών, με προβλέψεις για πολυετείς ποινές κάθειρξης και διαγραφή της οργάνωσης από το μητρώο.
Καταργούνται επίσης οι προνομιακές προγραμματικές συμβάσεις, με όλες τις νέες συμβάσεις να συνάπτονται αποκλειστικά μέσω διαγωνιστικών διαδικασιών.
Το νέο θεσμικό πακέτο συμπληρώνεται με τη σύσταση Επιτροπής Συντονισμού Μεταναστευτικής Πολιτικής, η οποία θα έχει την ευθύνη για την εφαρμογή και τον συντονισμό των νέων μέτρων.