Για άλλη μία χρονιά η μεγάλη πλειονότητα των εμπορικών καταστημάτων της Θεσσαλονίκης -περίπου 8 στις 10- δήλωσε σε έρευνα του Εμπορικού Συλλόγου της πόλης, στην οποία συμμετείχαν 200 επιχειρήσεις, ότι ο τζίρος τους κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς μειώθηκε κατά 10% έως 50% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή. Από τις υπόλοιπες δύο στις δέκα επιχειρήσεις, η μία κατάγραψε αύξηση τζίρου και η μία παρέμεινε στα περσινά επίπεδα. Το αξιοσημείωτο είναι ότι ενώ πάνω από 6 στις 10 επιχειρήσεις δήλωσαν ότι κατά την διάρκεια της εορταστικής περιόδου προχώρησαν σε προσφορές, αυτή η κίνηση δεν συνέβαλε σχεδόν καθόλου στην τόνωση των πωλήσεων.
Δεδομένου ότι η έρευνα του ΕΣΘ βασίζεται στις απαντήσεις των μελών του, δεν είναι δηλαδή μια αντικειμενική αποτύπωση της εικόνας, τα ερωτηματικά που προκύπτουν είναι δύο: Είτε οι έμποροι δεν είναι ειλικρινείς, για δικούς του λόγους ο καθένας, κάτι που όμως δεν είναι και πολύ πιθανόν. Είτε οι περισσότεροι από αυτούς τους εμπόρους θα πρέπει να αλλάξουν δουλειά, αφού η φθορά είναι πολύ μεγάλη. Διότι η φετινή έρευνα του ΕΣΘ δεν είναι η πρώτη που δείχνει πτώση κίνησης και τζίρου κατά την εορταστική περίοδο. Οι αντίστοιχες των πολλών προηγούμενων ετών δείχνουν μια διαρκή πτώση στην κίνηση και στο τζίρο των εμπορικών καταστημάτων της Θεσσαλονίκης, σε βαθμό να αναρωτιέται κανείς πως ακριβώς επιβιώνουν. Επειδή η λογική που λέει ότι «το εμπόριο τρέφεται από την ελπίδα ότι τα πράγματα μπορούν να πάνε καλύτερα» δεν αρκεί για να εξηγήσει τις εξελίξεις και κυρίως την ανθεκτικότητα των εμπορικών επιχειρήσεων σε τόσο δύσκολες καταστάσεις. Διότι με βάση την εικόνα των ερευνών του ΕΣΘ, όπως μπορεί να την επεξεργαστεί κανείς τόσο με τη βοήθεια των μαθηματικών, όσο και με την απλή λογική, το εμπορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης θα έπρεπε να προσομοιάζει με… βομβαρδισμένο τοπίο, κάτι που δεν ισχύει. Τα κλειστά εμπορικά καταστήματα θα έπρεπε να είναι πολύ περισσότερα απ’ όσα υπάρχουν σήμερα, κυρίως ως απότοκο της περιόδου της χρεοκοπίας της χώρας και των μνημονίων διάσωσης, όταν η μεγάλη ύφεση, η τεράστια ανεργία και το τσουνάμι των κόκκινων δανείων μετέτρεπαν δρόμους που κάποτε ήταν πιάτσες -όπως η Βαλαωρίτου, η Ερμού, η Ίωνος Δραγούμη και το πάνω μέρος της Βενιζέλου- σε σκοτεινά δρομάκια, με κλειστά και ξενοίκιαστα μαγαζιά, κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει θεραπευτεί. Φυσικά κινητικότητα πάντα υπάρχει και θα υπάρχει. Κάπως έτσι εξηγείται το ότι και σήμερα υπάρχουν κενά καταστήματα σε ιδιαιτέρως εμπορικούς δρόμους, όπως είναι η Μητροπόλεως και η Τσιμισκή. Μόνο που οι λόγοι σε αυτές τις περιπτώσεις, εν έτι 2026,30 σχετίζονται περισσότερο με τα πολύ υψηλά ενοίκια που ζητούν οι ιδιοκτήτες των ακινήτων, παρά με την έλλειψη εμπορικού ενδιαφέροντος.
Στον πυρήνα του προβλήματος του εμπορίου της Θεσσαλονίκης βρίσκονται οι αλλαγές τόσο στη δομή του, όσο και στις καταναλωτικές συνήθειες. Εδώ και 30 χρόνια οι τοπικές εμπορικές επιχειρήσεις υποχωρούν έναντι των εμπορικών κέντρων, των πολυκαταστημάτων και των μεγάλων ελληνικών και ξένων αλυσίδων, που κατοχυρώνουν περί το 85% του τζίρου, αξιοποιώντας τις δυνατότητες τους σε ποικιλία προϊόντων, καλύτερες τιμές, ευχερέστερη χρηματοδότηση και ωράριο λειτουργίας. Παράλληλα η αγορά του κέντρου της Θεσσαλονίκης, που κάποτε αποτελούσε σχεδόν μονοπώλιο για το πολεοδομικό συγκρότημα, αλλά και για το σύνολο της Κεντρικής Μακεδονίας, έχει, πλέον, πολλούς ανταγωνιστές. Όσο, λοιπόν, κι αν έχει αυξηθεί ο καταναλωτισμός, η ζήτηση δεν επαρκεί να καλύψει την προσφορά που υπάρχει κι έτσι οι πιο αδύναμοι κρίκοι «στριμώχνονται» στο περιθώριο. Άσε που σε περιόδους ακρίβειας και σχετικής οικονομικής ανασφάλειας, όπως αυτή που διανύουμε, οι καταναλωτές περιορίζουν τις κινήσεις τους. Δεδομένου, μάλιστα, ότι οι εμπορικές εξελίξεις των τελευταίων τριών δεκαετιών στη Θεσσαλονίκη συνέβησαν και συμβαίνουν χωρίς κάποια δημιουργική αντίδραση από τους τοπικούς παράγοντες -περίπου ως φυσικό φαινόμενο- τα αποτελέσματα δεν θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά. Το βασικό ερώτημα, λοιπόν, που άνετα μπορεί να χαρακτηριστεί… μυστήριο, δεν είναι τι μπορεί να γίνει για να…αναστηθεί το τοπικό εμπόριο, αλλά πως ακριβώς αντέχουν τα τοπικά μαγαζιά, που καλούνται να επιβιώσουν με το 15% του τζίρου της αγοράς, ίσως και λιγότερο.
ΥΓ. Η τρέχουσα εκπτωτική περίοδος που διανύουμε δεν πηγαίνει καλά για την αγορά της Θεσσαλονίκης. Αυτό λένε οι πληροφορίες που διακινούνται μεταξύ των εμπόρων του κέντρου. Οπότε στην αντίστοιχη έρευνα που πιθανόν θα κάνει ο ΕΣΘ μετά το τέλος Φεβρουαρίου για την κίνηση των εμπορικών καταστημάτων στις εκπτώσεις η εικόνα θα είναι πάλι «μαύρη κι άραχλη» και σίγουρα χειρότερη από την αντίστοιχη περσινή. Οπότε το μυστήριο της επιβίωσης των μεμονωμένων τοπικών εμπόρων θα μεγαλώσει.