Σε μία πρωτοφανή κλιμάκωση των εμπορικών εντάσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επιβολή δασμών 10% από την 1η Φεβρουαρίου σε εισαγόμενα αγαθά από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, με την προειδοποίηση ότι το ποσοστό θα αυξηθεί σε 25% από την 1η Ιουνίου εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία.
Οι χώρες που πλήττονται άμεσα είναι η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Νορβηγία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς οι δασμοί συνδέονται με την αμφιλεγόμενη επιδίωξη της Ουάσιγκτον για την εκμετάλλευση της Γροιλανδίας.
Η ανακοίνωση προκάλεσε άμεση κινητοποίηση στην Ευρώπη, με τους εκπροσώπους των κρατών-μελών να συγκαλούν έκτακτη σύσκεψη και τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενεργοποιήσει το λεγόμενο «εργαλείο αντιεκβιασμού» ή «trade bazooka».
Το μέτρο αυτό επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλει κυρώσεις, να περιορίσει την πρόσβαση αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά, ή ακόμη και να επιβάλει ελέγχους εξαγωγών — ένα εργαλείο που, όπως σημειώνουν αναλυτές, σχεδιάστηκε κυρίως για περιπτώσεις όπως η Κίνα, όχι για στενούς συμμάχους.
Παράλληλα, το μπλοκ εξετάζει δασμούς 93 δισεκ. ευρώ στις ΗΠΑ ως αντίποινα, οι οποίοι είχαν ανασταλεί μετά από προσωρινή συμφωνία το καλοκαίρι του 2024.
Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι νέοι δασμοί μπορεί να επιφέρουν σημαντικό πλήγμα στην οικονομία της Ευρώπης. Ο Carsten Brzeski της ING υπολόγισε ότι η αύξηση των δασμών θα μπορούσε να μειώσει το ευρωπαϊκό ΑΕΠ κατά περίπου 0,25% μέσα στο 2025.
Την ίδια στιγμή, οι αμερικανικές επιχειρήσεις έχουν ήδη αναστείλει προσλήψεις και επενδύσεις, λόγω της αβεβαιότητας που δημιουργεί η «ανοιχτή» πολιτική δασμών του Τραμπ.
Η μεγαλύτερη ζημιά δεν είναι οι δασμοί αλλά η απώλεια εμπιστοσύνης
Η κλιμάκωση των δασμών θέτει σε κίνδυνο τη συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ που είχε συμφωνηθεί πέρυσι, αλλά δεν έχει ακόμη υπογραφεί. Ο ηγέτης του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, Manfred Weber, δήλωσε ότι «δεδομένων των απειλών για τη Γροιλανδία, η έγκριση της συμφωνίας δεν είναι δυνατή σε αυτό το στάδιο».
Αναλυτές που επικαλείται το CNN επισημαίνουν ότι η μεγαλύτερη ζημιά δεν είναι οι δασμοί καθαυτοί, αλλά η απώλεια εμπιστοσύνης. Όσο η αβεβαιότητα παραμένει, οι ευρωπαϊκές και παγκόσμιες εταιρείες ενδέχεται να απομακρυνθούν από τις ΗΠΑ και να αναζητήσουν εναλλακτικές αγορές και εταίρους.
Στο μεταξύ, οι μεγάλες οικονομίες της Δύσης αναζητούν νέες συμμαχίες. Ο Καναδάς έχει ενισχύσει πρόσφατα τις σχέσεις του με την Κίνα, ενώ η ΕΕ ολοκλήρωσε συμφωνία με το μπλοκ της Mercosur μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων.
Τέλος, όπως σημειώνει το CNN, αυτό που φοβούνται οι ειδικοί είναι ότι η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να ελέγξει τη Γροιλανδία μπορεί να οδηγήσει σε ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα, δηλαδή στην απομάκρυνση των πιο σημαντικών συμμάχων της και στην ενίσχυση των αντιπάλων της.