Η συζήτηση γύρω από το ενδεχόμενο ενός πολέμου μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών φούντωσε τα τελευταία χρόνια, καθώς ολοένα και περισσότερα επεισόδια δείχνουν πως η αντιπαλότητα των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη βαθαίνει.
Παρά την έλλειψη άμεσων ενδείξεων για επικείμενη σύγκρουση, ορισμένοι αναλυτές επιμένουν ότι η ένοπλη αναμέτρηση μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου θα πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη.
Η συζήτηση κορυφώνεται με την αναφορά στον Γκράχαμ Άλισον, ο οποίος στο βιβλίο του «Προς τον πόλεμο. Η Αμερική και η Κίνα στην παγίδα του Θουκυδίδη;» (Vers la guerre. L’Amérique et la Chine dans le piège de Thucydide? ) υποστηρίζει ότι η αντιπαράθεση θυμίζει την κλασική περίπτωση της Αθήνας και της Σπάρτης.
Ο Θουκυδίδης έγραφε ότι «η άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που ενέπνευσε στη Σπάρτη κατέστησαν τον πόλεμο αναπόφευκτο» — ένα ιστορικό μάθημα που αρκετοί αναλυτές θεωρούν πως βρίσκει σήμερα τη σύγχρονη του αντανάκλαση .
Στις 30 Οκτωβρίου 2025, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, συναντήθηκε στο Πουσάν με τον Σι Τζινπίνγκ στο περιθώριο της συνόδου APEC. Η συνάντηση αυτή ήρθε ως συνέχεια των υπουργικών συνομιλιών στη Μαδρίτη που είχαν επιχειρήσει να αποκλιμακώσουν τον εμπορικό πόλεμο, ο οποίος είχε ξεκινήσει με πρωτοβουλία Τραμπ .
Παρά το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε την επαφή «μεγάλη επιτυχία», οι εξελίξεις φώτισαν περισσότερο τα όρια της αμερικανικής στρατηγικής. Η Ουάσιγκτον είχε βασιστεί στον οικονομικό πόλεμο, όμως πλέον το Πεκίνο εμφανιζόταν ικανό να αντεπιτεθεί με τα ίδια μέσα.
Οι δύο πλευρές προχώρησαν σε αμοιβαίες υποχωρήσεις: οι ΗΠΑ απέσυραν μέρος των απειλούμενων δασμών, ενώ η Κίνα εγκατέλειψε τους περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.
Όμως, σύμφωνα με την Brookings Institution, τα πρωτοποριακά μέτρα που είχε υιοθετήσει ο Λευκός Οίκος, όπως ο έλεγχος των εξαγωγών ημιαγωγών και ο περιορισμός επενδύσεων κινεζικών τεχνολογικών εταιρειών, όχι μόνο δεν πέτυχαν τον στόχο τους, αλλά συνέβαλαν άθελά τους στην επιτάχυνση της κινεζικής ανάπτυξης σε κρίσιμους τομείς άμυνας και υψηλής τεχνολογίας .
Η εκεχειρία δεν κρύβει όμως την πραγματικότητα: η δυσπιστία μεταξύ των δύο πλευρών, που είχε ριζώσει από τη δεκαετία του 2010, συνέχιζε να αυξάνεται. Το Πεντάγωνο συνέστησε στον Λευκό Οίκο να δώσει προτεραιότητα στην άμυνα του αμερικανικού εδάφους και στην αποτροπή της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό, τη στιγμή που το Πεκίνο εγκατέλειπε πια την ιδέα των «πιο αρμονικών» σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.
Η πολιτική της Ουάσιγκτον έναντι της Κίνας κλιμακώθηκε καθώς οι ΗΠΑ άρχισαν να βλέπουν την Κίνα ως τη σημαντικότερη μακροπρόθεσμη απειλή για τη διεθνή θέση τους.
Μια πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ περιέγραψε το Πεκίνο ως «θεμελιώδη απειλή». Μάλιστα μεγαλύτερη από τη Ρωσία, επειδή για πρώτη φορά ο αμερικανικός στρατηγικός αντίπαλος δεν είναι «καυκάσια μεγάλη δύναμη» . Η παρατήρηση αυτή δείχνει πως η αντιπαράθεση δεν εδράζεται μόνο σε γεωπολιτικούς υπολογισμούς, αλλά και σε βαθιές πολιτισμικές και ταυτότητες διαστάσεις.
Από την άλλη πλευρά, Κινέζοι αναλυτές περιγράφουν τις Ηνωμένες Πολιτείες ως «επιθετική, φιλόδοξη και στρατιωτικοποιημένη αυτοκρατορική Ρώμη», που επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος στην Κίνα μέσα από μια στρατηγική περικύκλωσης.
Αυτές οι αντιλήψεις, που διαμορφώνονται από πολιτικούς, ακαδημαϊκούς και στελέχη κρατικών δεξαμενών σκέψης, επηρεάζουν την κινεζική εξωτερική πολιτική και ενισχύουν την πεποίθηση στο Πεκίνο, ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται ποτέ να αποδεχθούν την άνοδο της Κίνας.
Διαβάστε: Κίνα / Πώς χτίζει το τεχνολογικό μέλλον ενώ οι ΗΠΑ εστιάζουν στην «υπονόμευση του αντιπάλου»
Ο Σι Τζινπίνγκ επιχείρησε να αποδραματοποιήσει την ιστορική σύγκριση με την αρχαία Ελλάδα. Στη σύνοδο της APEC στο Περού, το 2024, σημείωσε ότι «η παγίδα του Θουκυδίδη δεν είναι ιστορική αναγκαιότητα» και πως «ένας νέος ψυχρός πόλεμος δεν πρέπει να διεξαχθεί και δεν μπορεί να κερδηθεί».
Η δήλωσή του αυτή απευθυνόταν όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και στο διεθνές ακροατήριο που ανησυχεί ότι η κατάσταση μπορεί να εκτροχιαστεί. Οι εξελίξεις θίγουν ευθέως τις οικονομίες της Ανατολικής Ασίας, που εξαρτώνται από τη σταθερότητα των θαλάσσιων εμπορικών οδών, τους τεχνολογικούς κλάδους που πλήττονται από τους περιορισμούς ημιαγωγών καθώς τις διπλωματικές σχέσεις χωρών όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, που βρίσκονται στο επίκεντρο των γεωπολιτικών ισορροπιών.
Οι στρατιωτικές ηγεσίες των δύο χωρών καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα περιβάλλον όπου η παραμικρή λανθασμένη ερμηνεία κινήσεων μπορεί να προκαλέσει κλιμάκωση.
Η όξυνση της αντιπαλότητας γύρω από την Ταϊβάν, η αδυναμία των οικονομικών κυρώσεων να ανακόψουν την κινεζική τεχνολογική άνοδο, την ιδεολογική καχυποψία που έχει εδραιωθεί στις πρωτεύουσες των δύο δυνάμεων και οι στρατιωτικές ασκήσεις τροφοδοτούν την ανησυχία για ακούσια σύγκρουση.
Καθώς η διεθνής σκηνή αλλάζει, η ερώτηση παραμένει: θα επαληθευτεί ο Θουκυδίδης ή μπορούν Κίνα και ΗΠΑ να ξεφύγουν από το «πεπρωμένο» που η ιστορία επιφυλάσσει σε ανερχόμενες και κατεστημένες δυνάμεις;