Πριν από λίγες ημέρες ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, δημοσιοποίησε πρόσκληση για το έργο «της ενεργειακής αναβάθμισης και την προώθηση του μετασχηματισμού του οικισμού της Ακρινής σε Πρότυπο Πράσινο Οικισμό», ύψους 17,4 εκ € με χρηματοδότηση από το Ειδικό Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης.
Η πρόσκληση έρχεται σε συνέχεια της κυβερνητικής δέσμευσης για την υλοποίηση μιας σειράς δράσεων που επισφραγίστηκαν με την επίσκεψη του πρωθυπουργού στον πολύπαθο οικισμό και την υπόσχεσή του τότε, ότι «η κυβέρνηση έχει θέσει ως σκοπό την ουσιαστική αναβάθμιση της περιοχής και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων». Ο Πρωθυπουργός με αφορμή την ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών τόνισε ότι «Η Ακρινή της Κοζάνης ταξιδεύει από σήμερα στο κέντρο μιας νέας εποχής, καθώς μετατρέπεται σε έναν πρότυπο πράσινο οικισμό….αποδεικνύοντας ότι η περιβαλλοντική ευθύνη μπορεί να συμβαδίσει με την καλύτερη ποιότητα ζωής».
Το σχέδιο μετασχηματισμού της Ακρινής – σύμφων με την κυβερνηση- από μια υποβαθμισμένη περιβαλλοντικά κοινότητα λόγω της σοβαρής επιβάρυνσης της από τις εξορυκτικές δραστηριότητες της ΔΕΗ σε ένα πράσινο χωριό, περιλαμβάνει τρεις κατηγορίες παρεμβάσεων:
–Την Ενεργειακή αναβάθμιση όλων των δημόσιων και δημοτικών κτηρίων οικισμού Ακρινής, προϋπολογισμού 3.000.000 ευρώ. Την εγκατάσταση συστημάτων θέρμανσης, ψύξης και παραγωγής ζεστού νερού καθώς και την αυτοπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.
–Την Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και τοπικών επιχειρήσεων, καθώς και εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε στέγες κατοικιών και τοπικών επιχειρήσεων σε συνδυασμό με συστήματα αποθήκευσης έως 8kW, συνολικού προϋπολογισμού 14.000.000 ευρώ με την δημιουργία κατάλληλης πλατφόρμας που θα υποδεχτεί τις αιτήσεις των ενδιαφερομένων ιδιωτών.
–Την εκπόνηση μελέτης για την αναβάθμιση του αρδευτικού δικτύου προϋπολογισμού 250.000 ευρώ και την κατασκευή του δρόμου (Ε35) που θα συνδέει την Ακρινή με τον κεντρικό οδικό άξονα Κοζάνη-Θεσσαλονίκη.
Επισκεφθήκαμε την Ακρινή για να μάθουμε την γνώμη των κατοίκων, των εκπροσώπων τους, για τα όσα δρομολογούνται στον χωριό τους και αφορούν την βιωσιμότητα του εις το μέλλον. Εισερχόμενοι από τον μοναδικό επαρχιακό δρόμο που συνδέει το χωριό με τον υπόλοιπο κόσμο, αντικρύζει κανείς δεξιά και αριστερά ένα τεράστιο δάσος, με χιλιάδες στρέμματα Φ/Β να έχουν κατακλύσει την άλλοτε εύφορη πεδιάδα. Πρόκειται για εκτάσεις που η ΔΕΗ είχε απαλλοτριώσει από το περιουσιολόγιο των κατοίκων του χωριού για την επέκταση του ορυχείου του Νοτίου Πεδίου αλλά με την ανακοίνωσή της απολιγνιτοποίησης σταμάτησε κάθε είδους επέκταση. Έτσι στις εκτάσεις αυτές -που ανήκουν πια στην ΔΕΗ- αναπτύχθηκαν φωτοβολταϊκά πάρκα, σύμφωνα με το σχέδιο της επιχείρησης για την είσοδο της στην αγορά των ΑΠΕ.
Η εικόνα του χωριού είναι ένα μίγμα περιβαλλοντικής υποβάθμισης και πληθυσμιακής ερήμωσης. Η εκκλησία του χωριού, το Πνευματικό κέντρο που ανακαινίστηκε με χρήματα της ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΕ και το Κέντρο Πληροφόρησης και Υποστήριξης για την ανάπτυξη και λειτουργία Κέντρων Δεξιοτήτων και Απασχόλησης στις περιοχές ΔΑΜ, που δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία επίσης της ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ ΑΕ και στεγάζεται στο ανακαινισμένο Κοινοτικό Κατάστημα, ξεχωρίζουν από μακριά, σε αντίθεση με την συνολική γκρίζα εικόνα του χωριού.
Περπατώντας στους δρόμους νοιώθεις ότι ο αέρας που αναπνέεις είναι καθαρός. Πριν από μια δεκαετία και ακόμη παλιότερα μετα από κάποια ώρα ένοιωθες την σκόνη να σου φαγουρίζει το λαιμό και την μύτη. Στους δρόμους, ήταν εμφανής η σκόνη λιγνίτη και τέφρας αλλά και μια διαρκής θολότητα στον ορίζοντα ως αποτέλεσμα της δραστηριότητας του Ορυχείου του νοτίου πεδίου, της 24 ωρης λειτουργίας του γιγάντιου ταινιόδρομοιυ που μετέφερε λιγνίτη στον ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου και τα υπολείμματα της καύσης δηλαδή τέφρα στους χώρους ταφής που σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν αρκετά κοντά στην Ακρινή.
Η σοβαρή περιβαλλοντική υποβάθμιση του χωριού είχε ως αποτέλεσμα η κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου το 2011 να αποδεχθεί το χρόνιο αίτημα των κατοίκων και με τον Νόμο 3937/11 Άρθρο 28 «οι οικισμοί Ακρινής και των Αναργύρων Φλώρινας που γειτνιάζουν με ορυχεία και με εδάφη που διαθέτουν λιγνιτοφόρα κοιτάσματα, καθώς και με χώρους εκτεταμένων αποθέσεων, λόγω της δραστηριότητας της ΔΕΗ μετεγκαθίστανται για λόγους δημόσιας ωφέλειας που συνίσταται στην παραγωγή του δημόσιου αγαθού της ηλεκτρικής ενεργείας και προς προστασία της ποιότητας ζωής, με άξονα υλοποίησης της απόφασης μια 10ετία». Έκτοτε κύλισε αρκετός χρόνος αλλά η μετέγκατασταση του οικισμού δεν έγινε ποτέ αφού καμιά κυβέρνηση δεν εφάρμοσε τον νόμο, δηλαδή δεν προχώρησε στις απαιτούμενες ενέργειες ,προσκρούοντας προφανώς και στην άρνηση της ΔΕΗ να προχωρήσει σε απαλλοτριώσεις, καταβάλλοντας το 50% του κόστους (το υπόλοιπο θα έπρεπε να το πληρώσει το κράτος ), με το επιχείρημα ότι δεν συντρέχει η ανάγκη εφαρμογής του μεταλλευτικού νόμου για υποχρεωτική απαλλοτρίωση του χωριού, αφού δεν υπάρχει ούτε ένα κιλό λιγνίτης στο υπέδαφος.
Το 2019 με την εξαγγελία του Πρωθυπουργού για την πλήρη απολιγνιτοποίηση της χώρας και το σχέδιο του νέου ΕΣΕΚ που υποβλήθηκε στην ΕΕ και που προέβλεπε το κλείσιμο όλων των λιγνιτικών μονάδων το 2026, η υλοποίηση του σχεδίου της μετεγκατάστασης έγινε σχεδόν ανέφικτη πράξη, αφού η ΔΕΗ δεν είχε πιά κάποιον τυπικό λόγο να χρηματοδοτήσει μια απαλλοτρίωση οικισμού «για λόγους δημόσιας ωφέλειας που συνίσταται στην παραγωγή του δημόσιου αγαθού της ηλεκτρικής ενέργειας» αφού η χρήση λιγνίτη στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας τείνει να εκμηδενιστεί.
Ο πρώην πρόεδρος της Κοινότητας Ακρινής, Θεοχάρης Καζαντζίδης που ανέλαβε καθήκοντα το 2019 μας μιλά για «το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατούσε στους κατοίκους σχετικά με την μετεγκατάσταση του χωριού όταν άκουσαν τις δηλώσεις του προέδρου της ΔΕΗ στην Κοζάνη για το κλείσιμο όλων των λιγνιτικών μονάδων» και εν συνεχεία όταν τους ξεκαθαρίστηκε από πλευράς κυβέρνησης ότι αντί της μετεγκατάστασης θα προταθεί ένα «ενναλακτικό σχέδιο» που θα προσφέρει συνθήκες βιωσιμότητας του οικισμού στις νέες εξελίξεις σε συνδυασμό με την μετάβαση της Δυτ. Μακεδονίας περιοχής στην πράσινη ενέργεια.
Ο κ. Θεοχάρης Καζαντζίδης, μας υπενθυμίζει ότι «ενώ η μετεγκατάσταση του χωριού προβλεπόταν σε νόμο του κράτους (2011), ουδέποτε εφαρμόστηκε από τις κυβερνήσεις που ακολούθησαν». Αποφασίστηκε, την ευθύνη για το μέλλον του οικισμού να την πάρουν στα χέρια τους οι ίδιοι οι κάτοικοι που ομόφωνη απόφαση τους διοργάνωσαν τον Δεκέμβριο του 2022 ενα δημοψήφισμα όπου «σε ποσοστό 72% ψήφισαν υπέρ της συνέχισης της διεκδίκησης της μετεγκατάστασης, απορρίπτοντας την υιοθέτηση του ενναλακτικού σχεδίου της κυβέρνησης». Ο κ. Καζαντζίδης επισημαίνει ότι μετά το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος η κυβέρνηση με νομοθετική ρύθμιση προχώρησε στην κατάργηση του άρθρου που προέβλεπε την μετεγκατάσταση του οικισμού.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Περιβάλλοντος Ακρινής, Κώστας Πουτακίδης, είναι ένας ενεργός πολίτης της πολύπαθης κοινότητας που τα τελευταία 20 χρόνια έχει δώσει αρκετούς δικαστικούς αγώνες για την προστασία του χωριού από περιβαλλοντική ρύπανση που προκαλούσαν οι δραστηριότητες της ΔΕΗ πέριξ του χωριού, αναφέρει ότι με τη λήξη της προθεσμίας (2021) που προέβλεπε την μετεγκατάσταση της Ακρινής , ο Σύλλογος προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, για την μη υλοποίηση του νόμου, «το οποίο μας δικαίωσε, καλώντας την πολιτεία να σεβαστεί τη νομιμότητα και να υλοποιήσει τη μετεγκατάσταση». Ο κ. Πουτακίδης επισημαίνει ότι μετά την κατάργηση του άρθρου του νόμου που προέβλεπε την μετεγκατάσταση ο Σύλλογος προσέφυγε εκ νέου στο ΣτΕ ζητώντας «να κηρυχθεί ως παράνομη η κατάργηση της σχετικής διάταξης», κίνηση που, σύμφωνα και με την Επιστημονική Επιτροπή της Βουλής, επισημαίνει ο κ. Πουτακίδης «συνιστά αντισυνταγματική ενέργεια».
Η υπόθεση εκδικάστηκε κι αναμένεται η ανακοίνωση της απόφασης του δικαστηρίου. Ο πρόεδρος του Συλλόγου Περιβάλλοντος αναρωτιέται «εάν η απόφαση του δικαστηρίου δικαιώσει εκ νέου τους κατοίκους, η κυβέρνηση θα σεβαστεί τις αποφάσεις της δικαιοσύνης;»
Από την πλευρά του, ο νυν πρόεδρος της Κοινότητας Ακρινής, Γιώργος Αντωνιάδης, εξηγεί ότι από την στιγμή που ξεκαθαρίστηκε ότι δεν προχωρά η μετεγκατάσταση «όλο το βάρος έχει πέσει στην γρήγορη υλοποίηση του εναλλακτικού σχεδίου που προβλέπει συγκεκριμένες δράσεις ωφέλειας για τους Ακρινιώτες που έχουν σπίτι στο χωριό» όπως την Ενεργειακή αναβάθμιση όλων κατοικιών και τοπικών επιχειρήσεων, καθώς και την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε όλες τις στέγες.
Σημαντική εξέλιξη για την βιωσιμότητα του χωριού σύμφωνα με τον κ. Αντωνιάδη είναι το γεγονός ότι «προβλέπεται η κατασκευή δρόμου που θα συνδέει την Ακρινή με την εθνική οδό Κοζάνης – Θεσσαλονίκης».
Παράλληλα εκφράζει την ανησυχία του ως προς το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης των έργων που έχουν ανακοινωθεί, εξηγώντας πως «το χωριό έχει ήδη καθυστερήσει σημαντικά λόγω της πολυετούς εκκρεμότητας της μετεγκατάστασης και κάθε μέρα νέας καθυστέρησης θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην βιωσιμότητα του οικισμού».
«Η δυσπιστία είναι το κυρίαρχο συναίσθημα που επικρατεί στους κατοίκους του χωριού» σημειώνει ο κ. Αντωνιάδης και πολλοί αναρωτιούνται εάν οι ανακοινώσεις για την μετατροπή της Ακρινής σε πράσινο χωριό τελικά θα γίνουν πράξη στο σύνολό τους όταν οι κυβερνήσεις που προηγήθηκαν αδιαφόρησαν επί 10 χρόνια στην εφαρμογή του νόμου της μετεγκατάστασης.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Περιβάλλοντος Ακρινής Κώστας Πουτακίδης αποκαλύπτει ότι βασικές υποδομές της Ακρινής όπως το δίκτυο ύδρευσης παραμένουν προβληματικές αφού «οι κάτοικοι πίνουν νερό από αμιαντοσωλήνες κάτι που είναι ανεπίτρεπτο εν έτι 2025».
Αναφέρει ότι δυτικά και νότια σχεδόν στα όρια του χωριού, χιλιάδες στρέμματα καλλιεργήσιμων εκτάσεων έχουν γίνει Φ/Β Πάρκα της ΔΕΗ ενώ στα ανατολικά του χωριού ιδιώτες αγοράζουν εκτάσεις ζητώντας και την παραχώρηση δημοσίων εκτάσεων για να εγκαταστήσουν μεγάλο υποσταθμό ενέργειας υπερυψηλής τάσης καθώς και πάρκο συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας. «Η περικύκλωση του χωριού από συστήματα ΑΠΕ θα οδηγήσει σε συρρίκνωση του ζωτικού χώρου που μας έχει απομείνει και θα οδηγήσει σε πληθυσμιακή αποψίλωση, με τους λίγους νέους που μας έχουν απομείνει να εγκαταλείψουν το χωριό τους» καταλήγει.
Ο Θεοχάρης Καζαντζίδης, θεωρεί ότι «το νέο χωροταξικό τοπίο που διαμορφώνεται με τις αποφάσεις της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας είναι αποθαρρυντικό για τη διαβίωση στην Ακρινή» αφού το χωριό περικυκλώνεται σταδιακά από εκτεταμένες εγκαταστάσεις φωτοβολταϊκών, ενώ επισημαίνει κι αυτός ότι «η κατασκευή υποσταθμού και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας στα ανατολικά του χωριού αναμένεται να δημιουργήσει ένα νέο μέτωπο όχλησης».
Όποιους κι αν ρωτήσαμε στην Ακρινή θεωρούν ότι υπεύθυνη για την υποβάθμιση της ποιότητας της ζωής τους είναι η ΔΕΗ η οποία επιβάρυνε περιβαλλοντικά την Ακρινή με τα σύννεφα σκόνης και τέφρας από τις δραστηριότητες της κι από την άλλη ήταν αυτή που αρνήθηκε να καλύψει το κόστος της μετεγκατάστασης που της αναλογούσε.
Ο Κωσταντίνος Καραφυλλίδης κάτοικος και εργαζόμενος στην ΔΕΗ λέει ότι «όλα αυτά είναι πλέον παρελθόν αφού χάσαμε 15 χρόνια με την μετεγκατάσταση, με αποτέλεσμα το χωριό μας να απαξιωθεί πλήρως». Θεωρεί ότι «τα έργα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση είναι ο μοναδικός δρόμος» και πρέπει «να γίνουν όσον το δυνατόν πιο γρήγορα για να μπορούμε να πούμε ότι η Ακρινή θα υπάρχει ως οικισμός στο μέλλον».
Ο Περιφερειάρχης Γιώργος Αμανατίδης δήλωσε στο vetonews ότι σύμφωνα με τις υποσχέσεις του Αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας Νίκου Παπαθανάση «το πάρκο 35 MW που τα έσοδα του θα προορίζονται στην ενεργειακή Κοινότητα της Ακρινής, έχει κατασκευαστεί από την ΔΕΗ και ρυθμίζονται οι τελευταίες λεπτομέρειες ως προς την κατανομή των χρημάτων στους δικαιούχους». Επίσης, ο κ. Αμανατίδης δήλωσε ότι «την Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου η Περιφέρεια μέσω του Περιφερειακού Ταμείου ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση του υπουργείου και υπέβαλλε την πρόταση της για το έργο που αφορά την Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και τοπικών επιχειρήσεων, καθώς και εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε στέγες κατοικιών της Ακρινής ενώ η Αναπτυξιακή Κοζάνης ΑΝΚΟ υπέβαλλε την πρόταση για το αρδευτικό των Μπουτζακίων καθώς και τον δρόμο που θα συνδέει την Ακρινή με τον άξονα Κοζάνης Θεσσαλονίκης». Ο Περιφερειάρχης δήλωσε ότι για την υλοποίηση των δύο έργων «έχουν εξασφαλιστεί 7,5 εκ € από τον πυλώνα III του προγράμματος της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης».
Πηγή: Vetonews.gr