Μια ομάδα αρχαιολόγων στο Γιβραλτάρ έκανε μια σπουδαία ανακάλυψη όταν άνοιξε ένα σπήλαιο που παρέμενε ανέγγιχτο εδώ και περίπου 40.000 χρόνια, με το εύρημα να θεωρείται ότι ενδέχεται να «ανατρέψει όσα γνωρίζουμε για την ανθρώπινη ιστορία».
Το Σπήλαιο του Γκόραμ θεωρείται ένα από τα τελευταία γνωστά καταφύγια των Νεάντερταλ παγκοσμίως. Συνολικά, η Ιβηρική χερσόνησος εκτιμάται ότι αποτέλεσε ένα από τα τελευταία ασφαλή καταφύγια αυτών των αρχαίων ανθρωποειδών, καθώς ο πληθυσμός τους συρρικνωνόταν σε άλλα μέρη του κόσμου.
Το Γιβραλτάρ έχει ιδιαίτερη σημασία για την παλαιοανθρωπολογία, καθώς εκεί εντοπίστηκε το 1848 το πρώτο πλήρες κρανίο Νεάντερταλ.
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι οι Νεάντερταλ είχαν εξαφανιστεί από την περιοχή πριν από περίπου 42.000 χρόνια. Ωστόσο, τα νέα δεδομένα που προέκυψαν από την πρόσφατη έρευνα στο Σπήλαιο του Γκόραμ οδηγούν τους ειδικούς σε επανεκτίμηση της χρονολόγησης, καθώς θεωρούν πλέον πιθανό ότι οι Νεάντερταλ παρέμειναν στο Γιβραλτάρ έως και πριν από 24.000 χρόνια.
Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν αυτή την περίοδο «εξαιρετικά πρόσφατη» για τα δεδομένα της ανθρώπινης εξέλιξης και εκτιμούν ότι τα ευρήματα αυτά ενδέχεται να αλλάξουν ουσιαστικά την κατανόησή μας για την ιστορία του ανθρώπου.
Όπως σημειώνει ο ιστότοπος IFLScience: «Συνήθως θεωρείται ότι αυτά τα ανθρωποειδή εξαφανίστηκαν πριν από 40.000 χρόνια, αλλά τα ευρήματα στο Γιβραλτάρ υποδηλώνουν ότι ορισμένοι πληθυσμοί μπορεί να επιβίωσαν για πολύ περισσότερο καιρό».
Το 2016 το Σπήλαιο του Γκόραμ ανακηρύχθηκε σε μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO λόγω της τεράστιας ιστορικής του αξίας.
Eίναι ένα από τα τέσσερα σπήλαια που είναι ενσωματωμένα στους απότομους ασβεστολιθικούς βράχους της ανατολικής πλευράς του Γιβραλτάρ.
Δίπλα στο Σπήλαιο του Γκόραμ βρίσκονται το Σπήλαιο Βάνγκαρντ, το Σπήλαιο της Ύαινας και το Σπήλαιο του Μπένετ. Πιστεύεται ότι οι Νεάντερταλ έζησαν στην περιοχή για περίπου 100.000 χρόνια.
Η περιγραφή της UNESCO για το Σπήλαιο του Γκόραμ αναφέρει: «Αυτή η εξαιρετική μαρτυρία των πολιτισμικών παραδόσεων των Νεάντερταλ διακρίνεται ιδιαίτερα στα στοιχεία για το κυνήγι πτηνών και θαλάσσιων ζώων για τροφή, στη χρήση φτερών για διακόσμηση και στην παρουσία αφηρημένων χαράξεων σε βράχους».
Σημειώνεται επίσης ότι η επιστημονική έρευνα στα σπήλαια έχει «συμβάλει ουσιαστικά στις συζητήσεις σχετικά με την εξέλιξη των Νεάντερταλ και του ανθρώπου». Οι ανασκαφές στο Σπήλαιο του Γκόραμ έχουν φέρει στο φως πολυάριθμα αρχαία ευρήματα, όπως κάρβουνο, οστά, λίθινα εργαλεία και απανθρακωμένους σπόρους.
Παράλληλα, κάτω από στρώματα ηλικίας 39.000 ετών, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν την «αρχαιότερη αφηρημένη τέχνη στον κόσμο» κατά τη διάρκεια ανασκαφής το 2012. Το εύρημα περιλάμβανε ένα μοτίβο από διασταυρούμενες γραμμές χαραγμένες σε ένα βραχώδες κρηπίδωμα.
Το 2021, ερευνητές ανακάλυψαν έναν νέο θάλαμο στο γειτονικό Σπήλαιο Βάνγκαρντ που περιείχε οστά λύγκα, ύαινας και γυπαετού, καθώς και αυτό που θεωρούν ότι είναι ένα μεγάλο θαλάσσιο κοχύλι.
Ο Κλάιβ Φίνλεϊσον, διευθυντής και επικεφαλής επιστήμονας του Εθνικού Μουσείου του Γιβραλτάρ, δήλωσε στο CNN: «Το κοχύλι βρίσκεται στο βάθος εκείνου του σπηλαίου… πιθανότατα απέχει περίπου 20 μέτρα από την παραλία. Κάποιος μετέφερε αυτό το κοχύλι εκεί μέσα… πριν από περισσότερα από 40.000 χρόνια. Αυτό μου έδωσε μια ένδειξη ότι άνθρωποι είχαν βρεθεί εκεί, κάτι που ίσως δεν είναι ιδιαίτερα περίεργο. Αυτοί οι άνθρωποι, λόγω της ηλικίας, δεν μπορεί παρά να ήταν Νεάντερταλ».
Εν συνεχεία, εξέφρασε τον ενθουσιασμό του λέγοντας: «Πόσες φορές στη ζωή σου πρόκειται να βρεις κάτι στο οποίο δεν έχει μπει κανείς εδώ και 40.000 χρόνια; Νομίζω ότι αυτό συμβαίνει μόνο μία φορά στη ζωή».