Ντόναλντ Τραμπ και Μπενιαμίν Νετανιάχου στάθηκαν μπροστά στους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο πιο αποφασισμένοι από ποτέ. Ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για μια «ιστορική μέρα» και ανακοίνωσε το αμερικανικό σχέδιο για τη λήξη του πολέμου στη Γάζα, στέλνοντας μήνυμα στη Χαμάς πως αν το απορρίψει, οι ΗΠΑ θα στηρίξουν το Ισραήλ στην απόφασή τους να την καταστρέψουν.
Διαβάστε – Τα 20 σημεία του ολοκληρωμένου σχεδίου του Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα
Ο πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι Μπλερ, ο οποίος αναμένεται να συμμετάσχει στην επιτροπή που θα εποπτεύει τη μετάβαση στη Γάζα υπό την προεδρία του Τραμπ, χαιρέτισε το «τολμηρό και ευφυές» σχέδιο που ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Αυτό το σχέδιο «μας προσφέρει την καλύτερη ευκαιρία για τον τερματισμό δύο χρόνων πολέμου», δήλωσε ο Τόνι Μπλερ σε ανακοίνωση, ευχαριστώντας τον Ντόναλντ Τραμπ για την «ηγεσία του και την αποφασιστικότητά του».
Το σχέδιο προβλέπει την άμεση παύση των εχθροπραξιών και την απελευθέρωση όλων των ομήρων (και παράδοση των σορών), μέσα σε 72 ώρες από τη δημόσια αποδοχή του από τα δύο μέρη, τη σταδιακή αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας, ενώ φέρνει στο ίδιο τραπέζι Ουάσιγκτον, Ισραήλ, Κατάρ και μια σειρά αραβικών κρατών.
Στη συνέχεια το Ισραήλ θα προχωρήσει στην απελευθέρωση 250 Παλαιστινίων καταδικασμένων σε ισόβια και 1.700 κρατουμένων από τη Γάζα που συνελήφθησαν μετά την 7η Οκτωβρίου 2023.
Αξιωματούχος της Χαμάς -αμέσως μετά το τέλος των δηλώσεων Τραμπ και Νετανιάχου- δήλωσε ότι η οργάνωση δεν έχει ακόμη παραλάβει σε γραπτή μορφή το ειρηνευτικό σχέδιο για τη Γάζα που παρουσίασε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Πάντως, οκτώ μουσουλμανικές χώρες και συγκεκριμένα η Αίγυπτος, η Ιορδανία, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Τουρκία, η Ινδονησία και το Πακιστάν χαιρέτισαν το ειρηνευτικό σχέδιο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τη Λωρίδα της Γάζας.
Σε κοινή δήλωσή τους, «χαιρετίζουν τον ρόλο του αμερικανού προέδρου και τις ειλικρινείς προσπάθειές του με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα». Παράλληλα, «επιβεβαιώνουν τη βούλησή τους να συνεργαστούν με θετικό και εποικοδομητικό τρόπο με τις ΗΠΑ και τα ενδιαφερόμενα μέρη για την οριστικοποίηση της συμφωνίας και τη διασφάλιση της εφαρμογής της».
Μήνυμα στη Χαμάς
«Στηρίζω το σχέδιό σας για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα. Επιτυγχάνει τους πολεμικούς μας στόχους: επιστροφή των ομήρων, αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς, τερματισμό της πολιτικής της κυριαρχίας και διασφάλιση ότι η Γάζα δεν θα αποτελέσει ποτέ ξανά απειλή για το Ισραήλ», δήλωσε ο Νετανιάχου, προειδοποίησε ωστόσο ότι αν η Χαμάς απορρίψει το σχέδιο, «το Ισραήλ θα ολοκληρώσει τη δουλειά μόνο του».
Ο Τραμπ επεσήμανε την αντίθεση του Νετανιάχου στην προοπτική ίδρυσης Παλαιστινιακού Κράτους και έστρεψε τα βέλη του και σε όσες χωρες «ανοήτως» όπως είπε, έσπευσαν να αναγνωρίσουν την οντότητα, αυτό ωστόσο που σχολιάστηκε από τον διεθνή τύπο είναι πως μόλις ο Νετανιάχου ολοκλήρωσε τη δήλωσή του ο Αμερικανός πρόεδρος είπε πως «δεν είναι σωστό να γίνουν ερωτήσεις από δημοσιογράφους», ενώ στην αίθουσα ακούγονταν χειροκροτήματα.
Η πρόταση των ΗΠΑ περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία μιας προσωρινής τεχνοκρατικής παλαιστινιακής διοίκησης, υπό την εποπτεία ενός νέου διεθνούς οργάνου, του «Συμβουλίου Ειρήνης», στο οποίο θα προεδρεύει ο ίδιος ο Τραμπ, την ανάπτυξη διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης και την εκπόνηση οικονομικού σχεδίου ανοικοδόμησης με ειδική ζώνη ανάπτυξης.
Κατά την εφαρμογή της συμφωνίας, θα ανασταλούν όλες οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, περιλαμβανομένων αεροπορικών και πυροβολικών βομβαρδισμών. Με την αποδοχή της συμφωνίας, θα σταλεί άμεσα πλήρης ανθρωπιστική βοήθεια στη Λωρίδα της Γάζας. Η διανομή βοήθειας θα γίνεται χωρίς παρεμβολές από τα εμπλεκόμενα μέρη, μέσω του ΟΗΕ και των οργανισμών του, καθώς και της Ερυθράς Ημισελήνου.
Επίσης, κανείς Παλαιστίνιος δεν θα εξαναγκαστεί να φύγει από τη Γάζα. Οσοι το επιθυμούν θα είναι ελεύθεροι να αποχωρήσουν και να επιστρέψουν. Το Ισραήλ δεν θα καταλάβει ούτε θα προσαρτήσει τη Γάζα. Ο ισραηλινός στρατός θα αποσυρθεί βάσει προτύπων, οροσήμων και χρονοδιαγραμμάτων που θα συνδεθούν με τη διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης, σε συμφωνία με τις ισραηλινές και παλαιστινιακές δυνάμεις, τις εγγυήτριες χώρες και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μέλη της Χαμάς που θα δεσμευτούν σε ειρηνική συνύπαρξη και θα καταθέσουν τα όπλα, θα λάβουν αμνηστία. Τα μέλη της Χαμάς που επιθυμούν να αποχωρήσουν από τη Γάζα θα έχουν ασφαλή διέλευση προς χώρες υποδοχής. Η Χαμάς και άλλες παλαιστινιακές οργανώσεις θα δεσμευτούν πως δεν έχουν κανέναν ρόλο στη διακυβέρνηση της Γάζας, άμεσα ή έμμεσα.
«Εάν η Χαμάς απορρίψει το σχέδιό σας, κύριε πρόεδρε, ή εάν υποτίθεται ότι το αποδέχεται και στη συνέχεια ουσιαστικά κάνει τα πάντα για να το αντικρούσει, τότε το Ισραήλ θα ολοκληρώσει τη δουλειά μόνο του», δήλωσε ο Νετανιάχου.
Νew Υork Τimes: Ασάφειες και αντιφάσεις στο σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα
Το ειρηνευτικό σχέδιο της Ουάσιγκτον δεν περιλαμβάνει καμία διαβεβαίωση για οριστική αποχώρηση του ισραηλινού στρατού από τη Γάζα, τονίζει το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων New York Times.
Παρότι προβλέπει σταδιακή απόσυρση, το Ισραήλ διατηρεί το δικαίωμα ελέγχου μιας «ζώνης ασφαλείας» εντός των συνόρων της Γάζας «έως ότου διασφαλιστεί πλήρως από κάθε αναζωπύρωση της τρομοκρατικής απειλής».
Δεν διευκρινίζεται ποιος ή με ποια κριτήρια θα κρίνει πότε πληρούνται αυτές οι συνθήκες, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο το Ισραήλ να κρατήσει επ’ αόριστον αυτή τη ζώνη.
Ο Τραμπ ανέδειξε τη δημιουργία του διεθνούς μεταβατικού οργάνου «Συμβούλιο Ειρήνης», στο οποίο θα προεδρεύσει ο ίδιος, δηλώνοντας ότι ήδη άλλοι ηγέτες θέλουν να συμμετάσχουν «επειδή το επιβλέπω εγώ», σχολιάζουν οι ΝΥΤ. «Είναι τόσο σημαντικό», είπε. «Είμαι πρόθυμος να το κάνω», είπε
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι η Χαμάς πρέπει να αποδεχθεί και τα 20 σημεία του σχεδίου -μεταξύ των οποίων όρους που έχει ήδη δημοσίως απορρίψει- αλλιώς θα δώσει στο Ισραήλ το «πράσινο φως» για την ολοκληρωτική εξάλειψή της.
Το σχέδιο καλεί τους Παλαιστίνιους να παραμείνουν στη Λωρίδα της Γάζας, προσφέροντάς τους «την ευκαιρία να χτίσουν μια καλύτερη Γάζα».
Πρόκειται για στροφή σε σχέση με τις δηλώσεις του Φεβρουαρίου, όταν ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι οι κάτοικοι της Γάζας θα έπρεπε να φύγουν μαζικά για να επιτραπεί η ανοικοδόμηση του εδάφους – ιδέα που τότε είχε απορριφθεί ως ανεφάρμοστη, γράφουν οι New York Times.
Σε ακανθώδη ζητήματα, όπως ο ρόλος της Παλαιστινιακής Αρχής, το κείμενο παραμένει ασαφές. Οι αραβικές χώρες τη θεωρούν νόμιμο εκπρόσωπο των Παλαιστινίων, ενώ το Ισραήλ τη χαρακτηρίζει διεφθαρμένη και εμπόδιο στην ειρήνη.
Το σχέδιο αναφέρεται στην πιθανή συμμετοχή της μόνο μετά την ολοκλήρωση ενός «προγράμματος μεταρρυθμίσεων» και δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένη αναφορά σε παλαιστινιακό κράτος. Περιορίζεται σε μια υπόθεση ότι, εφόσον γίνουν οι αλλαγές, «ενδέχεται τελικά να δημιουργηθούν οι συνθήκες για μια αξιόπιστη πορεία προς την αυτοδιάθεση και την κρατική υπόσταση των Παλαιστινίων».
Παρά την αισιοδοξία που επικράτησε στην Ουάσιγκτον, κρίσιμα σημεία παραμένουν ανοιχτά. Το σχέδιο δεν παρέχει σαφή χρονοδιάγραμμα για την οριστική αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, επιτρέποντας στο Ισραήλ να διατηρήσει έναν «διάδρομο ασφαλείας» εντός της Γάζας για απροσδιόριστο διάστημα.
Ο ρόλος της Παλαιστινιακής Αρχής παραμένει ασαφής, καθώς συνδέεται με μελλοντική «μεταρρυθμιστική ατζέντα».
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η τριμερής τηλεφωνική επικοινωνία που διοργάνωσε ο Τραμπ μεταξύ Νετανιάχου και του πρωθυπουργού του Κατάρ, Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ Θάνι.
Ο Νετανιάχου εξέφρασε «βαθιά λύπη» για τον θάνατο ενός Καταριανού στρατιώτη σε ισραηλινή επίθεση στην Ντόχα νωρίτερα αυτόν τον μήνα και διαβεβαίωσε ότι το Ισραήλ δεν θα επαναλάβει παραβίαση της καταριανής κυριαρχίας. Ο Αλ Θάνι αποδέχθηκε τη συγγνώμη, δηλώνοντας ότι η χώρα του είναι έτοιμη να συνεχίσει να συμβάλει στην περιφερειακή ασφάλεια.
Η ανακοίνωση έτυχε άμεσης στήριξης από σειρά αραβικών κρατών. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ιορδανία, η Αίγυπτος, η Τουρκία, η Ινδονησία και το Πακιστάν εξέφρασαν την πρόθεσή τους να στηρίξουν την εφαρμογή της συμφωνίας.
Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σαχμπάζ Σαρίφ έκανε λόγο για «αναγκαία προϋπόθεση πολιτικής σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης στην περιοχή».
Το σχέδιο Τραμπ, στο οποίο είχε ουσιαστικό ρόλο ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ, περιλαμβάνει την καταστροφή όλων των επιθετικών όπλων της Χαμάς, αμνηστία για μέλη της που αποδέχονται την ειρηνική συνύπαρξη, καθώς και ασφαλή διέξοδο για όσα στελέχη θελήσουν να φύγουν από τη Γάζα.
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι και ο ηγέτης των ΗΑΕ Μοχάμεντ μπιν Ζάγεντ συναντήθηκαν στο Κάιρο και εξέφρασαν τη στήριξή τους στην πρωτοβουλία Τραμπ, κάνοντας λόγο για ανάγκη μόνιμης και συνολικής ειρήνης.
Ωστόσο, όπως ανέφεραν διπλωματικές πηγές, περιμένουν να δουν τις τελικές αποφάσεις του Ισραήλ και της Χαμάς πριν τοποθετηθούν αναλυτικά.
Ο Τόνι Μπλερ, πρώην ηγέτης των Εργατικών και πρωθυπουργός της Βρετανίας μεταξύ 1997 και 2007, συμμετείχε εδώ και καιρό σε συζητήσεις με την κυβέρνηση Τραμπ και άλλους αξιωματούχους για το μέλλον του παλαιστινιακού εδάφους μετά τον πόλεμο.
Σύμφωνα με το BBC και το περιοδικό The Economist, ο Μπλερ θα μπορούσε να ηγηθεί αυτής της μελλοντικής αρχής με την υποστήριξη του ΟΗΕ και των χωρών του Κόλπου.
Η εφημερίδα Financial Times, από την πλευρά της, έγραψε ότι ο Μπλερ που έπαιξε μεσολαβητικό ρόλο για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή από το 2007 έως το 2015, ζήτησε να συμμετάσχει στο εποπτικό συμβούλιο για τη Γάζα.
Σύμφωνα με το The Economist, το όργανο αυτό που θα ονομαστεί «Διεθνής Μεταβατική Αρχή στη Γάζα», θα ζητήσει την εντολή του ΟΗΕ για να αναγνωριστεί ως «η ανώτατη πολιτική και δικαστική αρχή» για πέντε χρόνια, πριν μεταβιβάσει τον έλεγχο στους Παλαιστίνιους. Αρχικά το όργανο αυτό θα έχει τη βάση του στην Αίγυπτο, προτού μετακινηθεί στον θύλακα όταν θα πληρούνται οι συνθήκες ασφαλείας, σύμφωνα με το BBC.
Υπενθυμίζεται πως το 2003, ο Μπλερ είχε βάλει τη Βρετανία στον πόλεμο στο Ιράκ, στο πλευρό των ΗΠΑ, μια απόφαση που επικρίθηκε έντονα στη χώρα του. Ανεξάρτητη διερευνητική επιτροπή είχε αποφανθεί το 2016 ότι και ο ίδιος είχε υπερβάλει σκόπιμα την απειλή που ετίθετο από το ιρακινό καθεστώς.
Στήριξη στο ειρηνευτικό σχέδιο Τραμπ για τον τερματισμό του σχεδόν διετούς πολέμου στη Γάζα εξέφρασαν ηγέτες κομμάτων της ισραηλινής αντιπολίτευσης, αλλά και ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτζογκ.
«Το σχέδιο που παρουσίασε απόψε ο Τραμπ προσφέρει πραγματική ελπίδα για την απελευθέρωση των ομήρων, για τη διασφάλιση της ασφάλειας του Ισραήλ, για τον τερματισμό του πολέμου και για την αλλαγή της πραγματικότητας στη Λωρίδα της Γάζας και τη Μέση Ανατολή προς μια νέα εποχή περιφερειακής και διεθνούς συνεργασίας. Χαιρετίζω το σχέδιο και ζητώ την ταχεία εφαρμογή του», δήλωσε ο Χέρτζογκ.
Ο Μπένι Γκαντζ, επικεφαλής του κόμματος «Μπλε και Λευκό», έγραψε σε ανάρτησή του στο X ότι η πρόταση του Αμερικανού προέδρου αποτελεί ευκαιρία να απελευθερωθούν οι όμηροι που κρατούνται στη Γάζα και να διασφαλιστεί η ασφάλεια του Ισραήλ. «Επαινώ τον Πρόεδρο Τραμπ για τις τεράστιες προσπάθειες που καταβάλλει για να φέρει πίσω τους ομήρους μας και να ασφαλίσει το Κράτος του Ισραήλ. Και τώρα – είναι ώρα για πρωτοβουλία. Πρέπει να εφαρμόσουμε το σχέδιο του Προέδρου… Δεν πρέπει να χάσουμε ξανά την ευκαιρία να επιστρέψουμε τους ομήρους μας, να προστατεύσουμε την ασφάλειά μας και να επιτύχουμε μια στρατηγική αλλαγή που αργότερα θα οδηγήσει και σε εκτεταμένη ομαλοποίηση. Δεν θα επιτρέψουμε στις μικροπολιτικές να εκτροχιάσουν το σχέδιο», έγραψε ο Γκαντζ, ο οποίος είχε συμμετάσχει στην κυβέρνηση Νετανιάχου μετά την επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, αλλά στη συνέχεια αποχώρησε. Το κόμμα του διαθέτει οκτώ έδρες στην Κνέσετ.
Αντίστοιχη θέση διατύπωσε και ο Γιάιρ Λαπίντ, ηγέτης της αντιπολίτευσης και επικεφαλής του κόμματος «Γες Ατίντ», που αριθμεί 24 έδρες στο ισραηλινό κοινοβούλιο, ο οποίος επίσης μέσω ανάρτησης στο X τάχθηκε υπέρ της πρότασης Τραμπ.«Το σχέδιο του Προέδρου Τραμπ είναι η σωστή βάση για μια συμφωνία για τους ομήρους και τον τερματισμό του πολέμου».
Ο υπουργός Αθλητισμού και Πολιτισμού του Ισραήλ, Μίκι Ζοχάρ δήλωσε πως «το Ισραήλ προσφέρει την ειρήνη με τη δύναμη. Ευχαριστώ τον Πρόεδρο Τραμπ, ευχαριστώ τον Πρωθυπουργό Νετανιάχου».
Με πληροφορίες από Reuters, CNN, New York Times, Washington Post και BBC