Επειδή Βενεζουέλα. Επειδή ενέργεια. Επειδή χωρίς ενέργεια η ανθρωπότητα θα επιστρέψει στην πρωτόγονη εποχή. Επειδή λένε ότι η Ελλάδα διαθέτει κοιτάσματα πετρελαίου. Αλλά και επειδή στη ζωή μας προέκυψε το αμερικανικό LNG. Για όλα αυτά αποφάσισα να κουβεντιάσω με τον Λευτέρη Τσουκαλά.
Από τους κορυφαίους πυρηνικούς μηχανικούς στον κόσμο. Από Γαστούνη η καταγωγή του. Και στη συνέχεια, επί 40 και πλέον χρόνια καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Περντού των ΗΠΑ. Ο Ελληνας που τιμήθηκε με το ανώτατο γερμανικό βραβείο Humboldt. Ισοδύναμο με Νόμπελ.
Αφετηρία γι’ αυτή τη συζήτηση η ιστορική διαδρομή της ενέργειας. Από τη φωτιά του Προμηθέα και το υγρό πυρ, το ατομικό όπλο του Βυζαντίου, μέχρι την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Σκηνή 1η
«Η λειψυδρία και η αστάθεια στο Ιράν»
ΔHMHTΡHΣ ΔΑΝΙΚΑΣ: Διαβάζω ότι η Βενεζουέλα έχει το καλύτερο πετρέλαιο, ισχύει αυτό;
ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ: Είναι το καλύτερο για την παραγωγή ντίζελ. Είναι βαρύ πετρέλαιο, κάτι σαν σιρόπι, πρέπει κοντά στις πετρελαιοπηγές να εμπλουτιστεί με αέριο, απαιτεί μια σύνθετη τεχνολογία. Η Βενεζουέλα έχει τα μεγαλύτερα διαπιστωμένα κοιτάσματα, περίπου 300 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρέλαιο. Είναι σε μια περιοχή που λέγεται Ορινόκο, που διαθέτει πολύ πετρέλαιο, αέριο, αλλά ταυτόχρονα και χρυσό και πάρα πολύ ουράνιο. Για να πάμε στην πυρηνική εποχή χρειαζόμαστε τεράστιες ποσότητες υδρογονανθράκων, πετρελαίου. Φαντάσου ότι ένα πυρηνικό εργοστάσιο έχει περίπου 9 εκατομμύρια εξαρτήματα. Η βασική ύλη για την παραγωγή όλων αυτών είναι οι υδρογονάνθρακες. Στη Βενεζουέλα υπάρχει πολύ πετρέλαιο. Αλλά αν και στη δεκαετία του ’90 παρήγαγε 3 εκατομμύρια βαρέλια πετρέλαιο την ημέρα, σήμερα παράγει περίπου 800.000. Κι αυτό επειδή δεν έγιναν οι επενδύσεις που χρειάζονται για να συντηρηθεί αυτή η σύνθετη υποδομή. Το πετρέλαιο και το αέριο πρέπει να συνεργάζονται ώστε το πρώτο να γίνει αρκετά ρευστό για να περάσει σε αγωγούς. Αρα θα χρειαστούν μεγάλες επενδύσεις εκεί για να φτιαχτούν αυτές οι υποδομές. Για να εκσυγχρονιστούν απαιτείται διάστημα 10 ετών. Κάπως έτσι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας με μια μεγάλη επενδυτική δραστηριότητα να πάει στα 2 εκατομμύρια ή να πλησιάσει τα 3 εκατομμύρια βαρέλια πετρέλαιο την ημέρα. Η παγκόσμια οικονομία χρειάζεται 100 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Δ.Δ.: Από πού τα προμηθευόμαστε;
Λ.ΤΣ.: Το μεγαλύτερο μέρος από τη Μέση Ανατολή. Πέντε χώρες του Περσικού Κόλπου έχουν το 70% των κοιτασμάτων. Η παραγωγή μεταβάλλεται γιατί κάποιες χώρες, όπως το Ιράν, έχουν κυρώσεις. Είναι η Σαουδική Αραβία πρωτίστως, τα Εμιράτα, το Ιράν, το Κουβέιτ, το Κατάρ. Είναι ένα πέταλο που έχει το 70% των κοιτασμάτων. Και το 80% του εναπομείναντος πετρελαίου βρίσκεται σε μουσουλμανικές χώρες. Κι αυτό έχει δημιουργήσει την πεποίθηση σε κάποιες χώρες, όπως το Ιράν και η Τουρκία, ότι αν μπορούσαν να ενωθούν ως μουσουλμανικό έθνος (ούμα), θα ήλεγχαν τα πάντα.
Δ.Δ.: Είναι το όνειρο του Ερντογάν.
Λ.ΤΣ.: Και του Κατάρ και του Ιράν. Αλλά για να το κάνουν αυτό πρέπει να απομακρύνουν τους ιμπεριαλιστές, τους άπιστους. Κυρίως τους άπιστους από το Ισραήλ. Να γίνει το αντίστροφο του κινήματος των χριστιανικών κρατών της Ευρώπης τον 9ο-11ο αιώνα και πιο πέρα φυσικά, μέχρι το 1492. Ετσι θα μπορέσουν να ορίσουν τους όρους. Να μην είναι οι σύνθετοι όροι των αγορών που ισχύουν σήμερα. Οι οποίοι, λίγο πολύ, λειτουργούν με έναν τρόπο που ακόμα και ένα κράτος-παρίας μέχρι τώρα, όπως το Ιράν, μπορεί να διαθέσει το προϊόν του και να το πουλήσει στην Κίνα ή όπου αλλού θέλει. Δηλαδή να διασχίσει αυτές τις θαλάσσιες οδούς που διαφυλάττει η Δύση και να αποκτήσει δολάρια.
Δ.Δ.: Μου έλεγες σχετικά με το Ιράν, ότι δεν έχουν νερό αυτή τη στιγμή.
Λ.ΤΣ.: Εχουν τεράστιο πρόβλημα λειψυδρίας, και αυτό είναι, νομίζω, ένας από τους συντελεστές της αστάθειας που υπάρχει. Είναι πάρα πολύ δύσκολο γι’ αυτό το καθεστώς να επιβιώσει, και ένας πολύ σημαντικός λόγος είναι η λειψυδρία. Φυσικά, το καθεστώς την αποδίδει στην κλιματική απειλή, αλλά η αιτία κατά βάση είναι η υπεράντληση κοιτασμάτων, καθώς και ότι δεν έχουν κάνει καλή συντήρηση των υποδομών τους. Οι βασικές υποδομές, όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, το νερό, η διάθεση τροφίμων, χρειάζονται συντήρηση, φροντίδα, ανανέωση, εκσυγχρονισμό. Εχει καταρρεύσει η υποδομή της διάθεσης των υδάτων σε πολλές πόλεις του Ιράν, κυρίως στην Τεχεράνη. Αυτή είναι μία από τις αιτίες της εξέγερσης εκεί.
Σκηνή 2η
«Η Βενεζουέλα στην υπηρεσία των καρτέλ»
Δ.Δ.: Πώς εξηγείται το γεγονός ότι, ενώ η Βενεζουέλα έχει τόσα πολλά κοιτάσματα πετρελαίου, οικονομικά είχε αυτά τα προβλήματα;
Λ.ΤΣ.: Για την ενημέρωση του κόσμου, χρειάζεται να δούμε τη σχέση της ενέργειας με την πολιτική. Η ενέργεια και η στρατηγική είναι το σκληρό υπόβαθρο της Ιστορίας. Η πολιτική και η οικονομία είναι πιο ψηλά. Ομως, μια παράδοση της Λατινικής Αμερικής είναι η αντίσταση στην ιμπεριαλιστική, κατ’ αυτούς, ηγεμονία των Ηνωμένων Πολιτειών. Κι εκεί έρχονται καθεστώτα τα οποία παγιώνουν την ισχύ τους διεκδικώντας και διαδραματίζοντας έναν αντιαμερικανικό ρόλο, όπως το καθεστώς του Τσάβες που επικαλέστηκε την εθνικοαπελευθερωτική στάση του Μπολιβάρ. Οι ιδέες λειτουργούν σαν συνεκτική ύλη, αλλά αγνοούν τι γίνεται στο υπόβαθρο της πολιτικής και της οικονομίας, που είναι η ενέργεια και η στρατηγική. Οι υποδομές καταρρέουν επειδή τις εγκατέλειψαν, αλλά και επειδή αδιαφόρησαν για την κρίση επενδύσεων στο Ορινόκο. Ετσι η Βενεζουέλα, ενώ, όπως είπαμε, παρήγαγε 3 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, τώρα μόλις 800.000 και εξάγει μετά βίας 500.000 βαρέλια πετρέλαιο την ημέρα. Το υπόλοιπο το κρατάει για να λειτουργήσει το ηλεκτρικό της σύστημα. Φαντάσου ότι ο πληθυσμός της μειώθηκε. Από 28 εκατομμύρια πριν από 30 χρόνια, τώρα στα 20 εκατομμύρια. Εχουν εγκαταλείψει την πατρίδα τους πολλοί άνθρωποι. Ειδικά αυτοί που έχουν δεξιότητες. Δηλαδή αν είσαι ένας μηχανικός πετρελαίου στην PDVSA, τη μεγάλη πετρελαϊκή εταιρεία της Βενεζουέλας, είναι ευκολότερο να πας στην Ανγκόλα και να δουλέψεις για μια πολυεθνική πετρελαίου από το να μείνεις στη Βενεζουέλα με μισθό 30 ή 100 δολάρια τον μήνα. Οπότε το brain drain έκανε τη Βενεζουέλα ακόμα πιο εξαρτώμενη από χώρες που είχαν έντονο αντιδυτικό και αντιαμερικανικό προσανατολισμό, όπως η Κίνα, η Κούβα, η Νικαράγουα και η Κολομβία.
Δ.Δ.: Και στη Βενεζουέλα υπήρχε καρτέλ.
Λ.ΤΣ.: Εχεις ένα κράτος στην υπηρεσία των καρτέλ. Είναι πάρα πολύ επικερδές αυτό. Πιο επικερδές από το να παράγεις πετρέλαιο. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες των καρτέλ μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για άλλους σκοπούς, όπως για να μεταφέρεις τρομοκράτες ή όπλα. Φαίνεται πως ένα σημαντικό μέρος της Χεζμπολάχ, μετά την ήττα της στον Λίβανο, μετεγκαταστάθηκε στο Καράκας. Εχουν πλοία, υποβρύχια και πολλές από αυτές τις εφοδιαστικές αλυσίδες των καρτέλ τις τρέχουν MBAs από το Χάρβαρντ, κυρίως Ασιάτες.
Δ.Δ.: Επιστήμη ολόκληρη!
Λ.ΤΣ.: Επιστήμη και τεχνολογία, με πολλαπλές χρήσεις. Δεν είναι μόνο η παραγωγή, μεταφορά και διάθεση ναρκωτικών, είναι και οι υποδομές για ασύμμετρες επιθέσεις. Οταν ένα πλοιάριο έχει επάνω 20 αντί για δύο άτομα, οι άλλοι 18 τι είναι; Μήπως είναι πολεμιστές ή τρομοκράτες που πάνε για ασύμμετρα χτυπήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες, για εκδίκηση ή για πίεση; Επίσης, κάποιοι θα πουν ότι τα ναρκωτικά είναι και ένας τρόπος διάβρωσης της αμερικανικής κοινωνίας! Στις ΗΠΑ κάθε χρόνο περίπου 80.000 πεθαίνουν από ναρκωτικά. Κυρίως νέοι κάτω των 35 ετών. Από το Fentanyl, ένα συνθετικό ναρκωτικό που είναι πάρα πολύ φθηνό και δημιουργεί τεράστια ζητήματα καρδιακής λειτουργίας. Είναι μια μάστιγα. Συνολικά στον κόσμο πεθαίνουν 300.000 κάθε χρόνο, κυρίως στην Αμερική, αλλά και στην Ευρώπη και την Ασία. Στην Αμερική έχουν πεθάνει πάνω από 600.000 νέοι την τελευταία δεκαετία. Αυτό έχει και επιπτώσεις οικονομικές.
Κλείσιμο
Σκηνή 3η
«Στη Ζάκυνθο οι Ιταλοί έβγαζαν πετρέλαιο»
Δ.Δ.: Η Ελλάδα έχει πετρέλαιο στο Ιόνιο, ποια είναι η γνώμη σου;
Λ.ΤΣ.: Υπάρχει πετρέλαιο, αλλά είναι σε πέντε διαφορετικά πεδία. Υπάρχει στο Κατάκολο, στην Κυπαρισσία, στον Πατραϊκό κόλπο, στα Γιάννενα και πιο δυτικά, στο Ιόνιο. Κατά την ιταλική κατοχή σε μια περιοχή της Ζακύνθου που λέγεται Κερί οι Ιταλοί έβγαζαν πετρέλαιο για να εφοδιαστούν. Η Ελλάδα έχει πετρέλαιο. Τη δεκαετία του ’70-’80 ανακαλύψαμε και αξιοποιήσαμε τον Πρίνο – το μισό πετρέλαιο της Ελλάδας σε ημερήσια βάση τη δεκαετία του ’80 ερχόταν από τον Πρίνο, γύρω στα 35.000 βαρέλια την ημέρα. Κι αυτό μας προφύλαξε από τα πετρελαϊκά σοκ του 1979 και σε κάποιο μικρότερο βαθμό και του 1973. Η Ελλάδα τη δεκαετία του ’80 είχε -θα το πω καθ’ υπερβολήν- δωρεάν ενέργεια. Διότι παρήγε ηλεκτρική ενέργεια από τους λιγνίτες της Πτολεμαΐδας, της Καρδιάς, του Αγίου Δημητρίου, κάτω στη Μεγαλόπολη… Το ελληνικό κράτος είχε επιτάξει τα λιγνιτικά κοιτάσματα και είχε σχεδόν δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια. Το πετρέλαιο του Πρίνου τροφοδοτούσε τα διυλιστήρια και μας προφύλαξε από τα σοκ στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Ημασταν θωρακισμένοι ενεργειακά, είχαμε φθηνή ενέργεια. Κι αυτό υποστήριξε τις πολιτικές του ΠΑΣΟΚ -και όχι μόνο- να ανοίξει η επαρχία και να διαμορφωθεί η καταναλωτική οικονομία.
Δ.Δ.: Τι έγινε όμως μετά με τον Πρίνο;
Λ.ΤΣ.: Η παραγωγή του Πρίνου άρχισε να πέφτει, τώρα, νομίζω, είναι γύρω στα 4.000-5.000 βαρέλια την ημέρα. Χρειαζόμαστε σε στρογγυλούς αριθμούς γύρω στα 300.000 βαρέλια την ημέρα, και το πετρέλαιο που εισάγουμε τροφοδοτεί τα διυλιστήρια. Η Ελλάδα έχει τρία εξαιρετικής τεχνολογίας διυλιστήρια. Είναι κυρίως ρυθμισμένα για βαριά πετρέλαια όπως αυτό του Πρίνου, αλλά και παλιά τα ρωσικά καθώς και το ιρανικό πετρέλαιο. Το διυλιστήριο του Ασπροπύργου είναι ρυθμισμένο για τα λιβυκά πετρέλαια, που είναι υψηλής ποιότητας. Πάρα πολύ καλά για την παραγωγή κηροζίνης για τα αεροπλάνα. Και φυσικά, εξάγοντας πετρελαϊκά προϊόντα της διύλισης, η Ελλάδα αντισταθμίζει τα έξοδα της εισαγωγής του πετρελαίου. Οι τιμές του πετρελαίου θα κρατηθούν χαμηλά για ένα διάστημα. Και λόγω Βενεζουέλας. Με τη διαθεσιμότητα έξτρα πετρελαίου και τις προσπάθειες της Αμερικής να υποκαταστήσει σημαντικό μέρος της πετρελαϊκής κρίσης με φυσικό αέριο, κυρίως LNG, περιμένουμε οι τιμές του πετρελαίου να διατηρηθούν σε λογικά επίπεδα. Δηλαδή το brent κάτω από τα 70 δολάρια το βαρέλι, το WTI κάτω από τα 60 δολάρια το βαρέλι. Τα επόμενα δύο, τρία, πέντε χρόνια θα έχουμε ένα διάλειμμα από την πίεση των τιμών της ενέργειας και θα έχουμε και άφθονο LNG πλέον.
Δ.Δ.: Αυτό δεν είναι ακριβότερο;
Λ.ΤΣ.: Είναι ακριβότερο, αλλά στην οικονομία μετράει και η διαθεσιμότητα. Οταν χρειάζεσαι ένα ενεργειακό εφόδιο δεν σε νοιάζει η τιμή. Πρέπει να το έχεις όταν το χρειάζεσαι. Αυτό που είναι σημαντικό όμως για εμάς είναι ότι η Ελλάδα γίνεται πύλη εισόδου για το φυσικό αέριο. Ολα αυτά βέβαια γίνονται από εταιρείες, τα κράτη διαμορφώνουν υποδομές και νόμους. Και έχουμε πλέον ένα πλαίσιο το οποίο μέσα στις επόμενες δεκαετίες θα δώσει αρκετό LNG. Η Αμερική έχει διαθέσιμα περίπου 130 bcm (δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα), περίπου το 1/3 αυτών που χρειάζεται όλη η Ευρώπη. Αλλά και η Αυστραλία έχει. Τα αποθέματα φυσικού αερίου που έχουμε αρκούν να καλύψουν όλες τις ανάγκες της ανθρωπότητας για τα επόμενα 50 χρόνια. Ομως, η Τεχνητή Νοημοσύνη έρχεται και ρουφά τεράστιο μέρος αυτών. Αρα μπορεί να μην είναι 50 χρόνια, να είναι 20 ή 30. Επομένως, είναι σημαντικό να ανακαλυφθούν νέα κοιτάσματα. Στην περιοχή μας υπάρχει αυτό το ενδεχόμενο. Η Ελλάδα, πέραν του ότι είναι πύλη για το LNG, μπορεί να παράγει αέριο και πετρέλαιο ενδεχομένως στο Κρητικό Πέλαγος, στην Ανατολική Μεσόγειο γενικότερα, στο Ιόνιο, να γίνει και παραγωγός υδρογονανθράκων. H αλήθεια είναι ότι χρειαζόμαστε αέριο και υδρογονάνθρακες για να κάνουμε την ενεργειακή μετάβαση προς την ατομική ενέργεια.
Σκηνή 4η
Οταν ο Οπενχάιμερ συνάντησε τον Προμηθέα
Δ.Δ.: Εβγαλες πρόσφατα το τέταρτο βιβλίο σου. Ποιο είναι το θέμα;
Λ.ΤΣ.: Είναι ένα βιβλίο για τις ενεργειακές μεταβάσεις της ανθρωπότητας με τίτλο «Energy Transitions: The AI-Energy Nexus» (Ενεργειακές Μεταβάσεις: Το σύμπλεγμα AI και ενέργειας). Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι φοβερά ενεργοβόρα. Περίπου στα όρια των δυνατοτήτων της ανθρωπότητας να εξυπηρετήσει αυτή την όρεξη για ενέργεια. Είναι εδώ για να μείνει, έχει θετικά και αρνητικά, αλλά είναι περίπου όπως ήταν ο ηλεκτρισμός πριν από 100 χρόνια. Στην αρχή ήταν για φωτισμό, μετά διαχύθηκε σε όλο το πλέγμα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Κάτι αντίστοιχο θα γίνει και με το AI.
Δ.Δ.: Το βιβλίο σου μεταφράστηκε στα ελληνικά;
Λ.ΤΣ.: Οχι ακόμα, βγήκε τον προηγούμενο μήνα. Ουσιαστικά είναι μια ιστορική αναδρομή στο ενεργειακό παρελθόν της ανθρωπότητας.
Δ.Δ.: Ποιο είναι;
Λ.ΤΣ.: Η ανθρωπότητα ανακαλύπτει τον τρόπο να φτιάχνει φωτιά κατά βούληση περίπου πριν από 100.000 χρόνια. Οχι μόνο για θέρμανση και μαγείρεμα, αλλά και για προστασία από τα άγρια ζώα. Αυτή είναι η πρώτη μορφή ενέργειας. Από αυτές τις πρώτες φωτιές μέχρι τις μηχανές τζετ των μεγάλων αεροσκαφών, η τεχνολογία έχει αλλάξει δραματικά, αλλά η βασική αρχή είναι η ίδια: έχουμε μόρια όπως το μεθάνιο. Στην καρδιά του μεθανίου είναι ένα άτομο άνθρακα και έχει τέσσερις ζεύξεις με άτομα υδρογόνου. Σπάζοντας αυτές τις ζεύξεις αποδεσμεύουμε ενέργεια. Αποκαλείται προμηθεϊκή ενέργεια. Από τον μυθικό Τιτάνα Προμηθέα που έδωσε τη φωτιά στους ανθρώπους. Η διάσπαση μορίων που μας δίνουν ενέργεια με τη μορφή πυρός.
Ο καθηγητής Πυρηνικής Μηχανικής του Πανεπιστημίου Περντιού των ΗΠΑ αναλύει τη σημασία των κινήσεων Τραμπ για το ενεργειακό μέλλον του πλανήτη, τον ρόλο της Ελλάδας, αλλά και το μέλλον που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη
Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Σκηνή 5η
Το ατομικό όπλο του Βυζαντίου
Δ.Δ.: Ναι, αλλά οι εξελίξεις είναι γρήγορες τώρα.
Λ.ΤΣ.: Είναι, αλλά πρέπει να πούμε ότι και με τη φωτιά οι εξελίξεις ήταν αργές μέχρι που προέκυψαν οι ανάγκες της αγροτικής παραγωγής. Ωστόσο το μεγάλο βήμα μέσα σε αυτή την προμηθεϊκή εξέλιξη ήταν όταν πριν από περίπου 150 χρόνια ανακαλύψαμε το πετρέλαιο ως καύσιμο για την παραγωγή πυρός.
Δ.Δ.: Πού ανακαλύφθηκε;
Λ.ΤΣ.: Στην Αμερική, στην Πενσιλβάνια. Βέβαια και οι Βυζαντινοί το γνώριζαν. Είχαν το ιερό πυρ, το οποίο ήταν ένα παράγωγο πετρελαίου που παρήγε φωτιά. Ακόμη δεν ξέρουμε πώς το παρασκεύαζαν γιατί χάθηκε η φόρμουλα σε μια περίοδο συγκρούσεων γύρω στα 1000-1100 μ.Χ. και δεν μπόρεσαν να το ξαναφτιάξουν. Το ιερό πυρ ήταν το ατομικό όπλο του Βυζαντίου. Η ιστορία του πυρός είναι τεράστια. Η προμηθεϊκή ενέργεια βγάζει την ανθρωπότητα από το βασίλειο των ζώων. Και το μεγάλο άλμα γίνεται με την ανακάλυψη της χρήσης του πετρελαίου, των υδρογονανθράκων. Ξεκινάει από την Πενσιλβάνια. Το 1900 βρίσκουν τεράστια κοιτάσματα στο Γκάλβεστον του Τέξας.
Δ.Δ.: Οι επιπτώσεις ευεργετικές;
Λ.ΤΣ.: Το 1870 ο πληθυσμός της Γης ήταν 800 εκατομμύρια. Σήμερα είναι 8 δισεκατομμύρια. Αν δει κανείς πώς εξελίσσεται ο πληθυσμός της Γης και πώς εξελίσσεται η παραγωγή πετρελαίου, θα διαπιστώσει ότι το πετρέλαιο οδηγεί την πληθυσμιακή ανάπτυξη. Μάθαμε να παράγουμε λιπάσματα, να παράγουμε τρόφιμα με τη χρήση πετρελαϊκών προϊόντων.
Δ.Δ.: Τρόφιμα;
Λ.ΤΣ.: Βεβαίως, μία θερμίδα φαγητού απαιτεί 12 θερμίδες πετρελαίου.
Δ.Δ.: Πώς γίνεται αυτό;
Λ.ΤΣ.: Είναι τα λιπάσματα, τα ζιζανιοκτόνα, τα εντομοκτόνα, οι μεταφορές, όλα αυτά απαιτούν ενέργεια και η ενέργεια προέρχεται κυρίως από το πετρέλαιο – και το φυσικό αέριο βεβαίως. Ολα εξαρτώνται από το πετρέλαιο, τους υδρογονάνθρακες. Ο πληθυσμός της ανθρωπότητας πριν από 100.000 χρόνια μέχρι σήμερα δεν υπερβαίνει τα 80 δισεκατομμύρια. Δηλαδή 80 δισεκατομμύρια έχουν γεννηθεί μέχρι σήμερα σε αυτόν τον πλανήτη. Σήμερα είναι εν ζωή πάνω από 8 δισεκατομμύρια. Αρα το 10% της ανθρωπότητας που υπήρξε ποτέ ζει σήμερα. Αυτό το οφείλουμε στους υδρογονάνθρακες. Αυτό το αναφέρω γιατί όταν λέμε να σταματήσουμε τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μέχρι το 2050, να σταματήσουμε να καίμε πετρέλαιο, αέριο και λιγνίτη, αυτό σημαίνει ότι κάπου 7 δισεκατομμύρια άνθρωποι θα εξαφανιστούν. Κι αυτό επειδή η ύπαρξή τους απαιτεί πετρέλαιο.
Σκηνή 6η
«Η ατομική ενέργεια, η λύση για το ενεργειακό πρόβλημα»
Δ.Δ.: Υπάρχει κλιματική αλλαγή, κατά τη γνώμη σου;
Λ.ΤΣ.: Πάντα αλλάζει το κλίμα. Οσον αφορά την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, είναι πιθανόν να υπάρχει, αλλά το σημαντικό είναι να βρούμε τρόπους να την αντιμετωπίσουμε. Και σίγουρα, ο τρόπος δεν είναι να εξοντώσουμε 7 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Ο τρόπος είναι να απελευθερώσουμε την πυρηνική ενέργεια από τα δεσμά των πολεμικών εφαρμογών. Αυτό είναι το βασικό πρόβλημα. Να χρησιμοποιήσουμε φθηνή ενέργεια προκειμένου, για παράδειγμα, να πάρουμε από την ατμόσφαιρα διοξείδιο του άνθρακα και να φτιάξουμε προϊόντα. Η τεχνολογία είναι γνωστή από το 1920. Παίρνεις το διοξείδιο του άνθρακα και φτιάχνεις λιπάσματα, πλαστικά.
Δ.Δ.: Δηλαδή η μόλυνση καταλήγει να είναι ωφέλιμη.
Λ.ΤΣ.: Γίνεται πρώτη ύλη, αλλά για να το κάνουμε αυτό χρειαζόμαστε φθηνή ενέργεια. Και φυσικά δεν θα είναι εκείνη που παράγεται από ορυκτά καύσιμα. Η μόνη ενέργεια που μπορεί να αντικαταστήσει αλλά και να λύσει σε μεγάλο βαθμό το ενεργειακό πρόβλημα της ανθρωπότητας είναι η ατομική ενέργεια. Η ατομική ενέργεια με τρία τεράστια πλεονεκτήματα. Πρώτον, παράγει εκατομμύρια φορές περισσότερη ενέργεια ανά μονάδα καυσίμου. Ενα χιλιόγραμμο ουρανίου 235 δίνει έως και 200 εκατομμύρια φορές περισσότερη ενέργεια από ένα χιλιόγραμμο πετρελαίου. Το δεύτερο πολύ σημαντικό είναι αυτό που αποκαλούμε «παραγωγή εντροπίας». Η εντροπία είναι η σπατάλη, το περιττό που μένει πίσω σε κάθε μετατροπή ενέργειας. Οσο πιο πολλά στάδια υπάρχουν στο ενεργειακό σύστημα τόσο μεγαλύτερη είναι η σπατάλη. Και το τρίτο σημαντικό διαφοροποιό στοιχείο μεταξύ προμήθειας και ατομικής ενέργειας είναι ότι με την ατομική ενέργεια μπορούμε να παραγάγουμε καινούριο καύσιμο ενόσω παράγουμε ενέργεια.
Επίλογος
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι η μνημοσύνη της ανθρωπότητας»
Η κατάληξη, φυσικά, η πρόγνωσή του για το μέλλον της ανθρωπότητας, δηλαδή της ενέργειας.
Δ.Δ.: Το μέλλον αισιόδοξο με λίγα λόγια.
Λ.ΤΣ.: Το μέλλον αισιόδοξο. Νομίζω ότι είναι πολύ στρατηγική η τοποθέτηση της Ελλάδας στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη και ειδικά στη Μεσόγειο. Θα λύσουμε αυτό το πρόβλημα με συνεργασίες και όχι με ιμπεριαλιστικές κινήσεις. Η Ελλάδα έχει ένα πολύ καλό παρελθόν και μπορεί να έχει και ένα καλό μέλλον σε συνεργασίες με κράτη της περιοχής, όπως η Κύπρος, το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία. Οι αβρααμικές χώρες, αυτές που έχουν υπογράψει τις Συμφωνίες του Αβραάμ, δηλαδή η Σαουδική Αραβία με το Ισραήλ, η Ιορδανία, η Αίγυπτος, τα Εμιράτα, διαθέτουν το 70% του εναπομείναντος πετρελαίου και ίσως το 60% του εναπομείναντος φυσικού αερίου της ανθρωπότητας. Επομένως, θα τροφοδοτήσουν μια τεράστιας σημασίας αναπτυξιακή πορεία τα επόμενα 50 χρόνια. Διότι όχι μόνο θα εγκαταστήσουν μεγάλο μέρος των υποδομών Τεχνητής Νοημοσύνης, αλλά και επειδή η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική έχουν πολύ καλά δημογραφικά χαρακτηριστικά, αν και έχουν καταστραφεί οι υποδομές της Συρίας, του Λιβάνου, της Λιβύης, του Ιράκ. Αρα αρχίζοντας την ανοικοδόμηση σε αυτές τις χώρες, από τις υποδομές, τους δρόμους, τα σχολεία, τα νοσοκομεία, την αγροτική παραγωγή, τη βιομηχανική παραγωγή συν την Τεχνητή Νοημοσύνη, η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική, η λεγόμενη ΜΕΝΑ (Middle East, North Africa), θα γίνουν το επίκεντρο της οικονομικής ανάπτυξης.
Δ.Δ.: Μέσα σε αυτό είμαστε και εμείς.
Λ.ΤΣ.: Απολύτως. Σε αυτή την τεράστια, παγκοσμίου ενδιαφέροντος και επιπτώσεων οικονομική ανάπτυξη θα πρωτοστατεί η Ελλάδα, και γενικότερα η Ευρώπη. Υπάρχει μια ραχοκοκαλιά ασφάλειας. Η οικονομία χρειάζεται ασφάλεια. Η ραχοκοκαλιά ασφάλειας είναι Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία, Εμιράτα, η Αίγυπτος αργότερα. Και θα γίνει η γέφυρα για την ανάπτυξη της Μέσης Ανατολής. Δηλαδή ευρωπαϊκή τεχνογνωσία, ευρωπαϊκές εταιρείες, ευρωπαϊκά κεφάλαια θα συνδυάζονται με πρώτες ύλες, με την ενέργεια στη Μέση Ανατολή. Ετσι από αυτές τις ανάγκες ανοικοδόμησης η Ελλάδα θα επωφεληθεί. Εχει τον πιο ούριο άνεμο στην Ιστορία της, γιατί είναι ο κόμβος της Δύσης με τη Μέση Ανατολή. Ο,τι έγινε στην Κίνα τα προηγούμενα 50 χρόνια σε μεγάλο βαθμό θα γίνει στη Μέση Ανατολή που είναι δίπλα μας.
Δ.Δ.: Ας τελειώσουμε, λοιπόν, όπως αρχίσαμε, με την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ενέργεια.
Λ.ΤΣ.: Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει δύο όψεις. Η μία είναι τα τσιπάκια, το hardware. Η άλλη όψη είναι η ενέργεια. Και η καλή ενέργεια για την Τεχνητή Νοημοσύνη είναι η πυρηνική ενέργεια. Θα χρειαστεί να μπούμε σε αυτόν τον κύκλο. Γιατί, όπως είπαμε, η πυρηνική ενέργεια παράγει και καύσιμο ενόσω παράγει ενέργεια – και τότε το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης θα είναι βιώσιμο και θα επιταχύνει την αξιοποίηση και τη μεγέθυνση, θα λέγαμε, της συλλογικής μνήμης. Γιατί η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι βασικά η μνημοσύνη της ανθρωπότητας.
Φωτογραφίες: William Faithfull
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή